به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، اکبر نصراللهی رییس دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه امروز در برنامه هفتمین نشست دوشنبههای دانشگاهی با اشاره به مفهوم تابآوری ملی و راهبردهای دشمن در جنگهای نوین اظهار داشت: همانگونه که در پیام 14 خرداد رهبر معظم انقلاب مورد تأکید قرار گرفت، دشمن دو هدف اصلی و پنج راهبرد را دنبال میکند.
به گفته وی، دو هدف مهم دشمن کاهش تابآوری مردم و ایجاد خطای محاسباتی در جامعه است و برای دستیابی به این اهداف نیز راهبردهایی همچون کاشت بذر تردید، یأس، بدگمانی و اختلاف را دنبال میکند.
وی افزود: بر اساس فرمایشات رهبر معظم انقلاب، راهبردهای جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران در برابر این اقدامات، ایستادگی، روشنبینی، حفظ انسجام، اعتماد متقابل و همصدایی نکردن با دشمن است.
رییس دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه با بیان اینکه هدف اصلی کشور باید افزایش تابآوری مردم و مسئولان و در مقابل، کاهش تابآوری دشمن باشد، گفت: جنگ امروز، جنگ ارادههاست و هر طرفی که مصممتر، متحدتر و برخوردار از تدبیر بیشتری باشد، بدون تردید پیروز میدان خواهد بود.
نصراللهی در تشریح مفهوم تابآوری اظهار داشت: تابآوری مجموعهای از توانمندیها، شناخت، درک، بصیرت و مدیریت مطلوب و مؤثر در بخشهای مختلف است که با هدف حفظ وضع موجود، مقاومت در برابر تهدیدات و جلوگیری از تبدیل تهدیدها به مخاطرات شکل میگیرد. در واقع، تابآوری به معنای حفظ وضعیت موجود، جلوگیری از تعرض دشمن، استمرار کارکردهای حیاتی کشور و جلوگیری از اختلال جدی در زندگی روزمره مردم است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تابآوری در مجموع اقدامی تدافعی و حداقلی محسوب میشود و هرچند اهمیت بالایی دارد، اما کشور برای تأمین امنیت و پیشرفت خود به چیزی فراتر از تابآوری نیازمند است. تابآوری بر مقاومت، سازگاری و تداوم فعالیتها تمرکز دارد، اما به تنهایی برای تأمین امنیت ملی کافی نیست.
نصراللهی تصریح کرد: در جنگهای جدید، کشورها علاوه بر تابآوری به قدرت کنشگری فعال و اقدامات آفندی نیز نیاز دارند. از این رو تابآوری شرط لازم است، اما شرط کافی نیست. قدرت بازدارندگی، توان عملیات پیشدستانه، اثرگذاری و ابتکار عمل از جمله مؤلفههایی هستند که در کنار تابآوری باید مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: تابآوری ملی تضمین میکند که کشور در برابر تهدیدها فرو نپاشد، اما قدرت ملی این امکان را فراهم میکند که کشور تهدیدی برای دشمنان خود باشد و حتی از دل تهدیدها فرصت ایجاد کند.
رییس دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه در ادامه با طرح این پرسش که چرا دشمن بر فرسایش تابآوری جامعه ایران تمرکز کرده است، گفت: اگر به رخدادهای حدود 100 روز گذشته و شرایط ناشی از جنگ توجه کنیم، مشاهده میشود که مردم و مسئولان کشور در تداوم فعالیتها و مقابله با فشارها با مشکل جدی مواجه نشدهاند.
به اعتقاد نصرالهی، بر اساس شواهد و اطلاعات موجود، مردم ایران از تابآورترین ملتهای جهان هستند و شاید کمتر کشوری را بتوان یافت که در چنین شرایطی این میزان از تابآوری را از خود نشان داده باشد.
وی با اشاره به جنگ تحمیلی نخست در 23 خردادماه اظهار داشت: دشمن با حمله به کشور و به شهادت رساندن تعدادی از فرماندهان و دانشمندان هستهای تلاش کرد ساختار دفاعی کشور را دچار اختلال کند، اما جمهوری اسلامی ایران در فاصله زمانی کوتاهی توانست پاسخ مناسبی به این حملات بدهد.
این استاد دانشگاه افزود: در جنگ تحمیلی دوم نیز کشور نه تنها فرآیندهای دفاعی خود را حفظ کرد، بلکه در مدت زمان کوتاهی توانست پاسخ دشمن را بدهد. این در حالی است که ایران تنها با یک کشور یا یک جغرافیای محدود مواجه نیست، بلکه با مجموعهای از قدرتها شامل آمریکا، کشورهای غربی، ناتو و متحدان آنها روبهرو است.
وی تأکید کرد: واقعیت این است که تابآوری مردم ایران پایین نیست، اما دشمن به دنبال فرسایش تدریجی این سرمایه اجتماعی است. انگیزه دشمن آن است که بر روحیه و اراده مردم اثر بگذارد و مانع ادامه روند عادی زندگی شود، در حالی که آنچه امروز مشاهده میکنیم، تداوم زندگی روزمره مردم و استمرار ارائه خدمات عمومی در بخشهای مختلف است.
نصراللهی ادامه داد: با وجود شرایط جنگی، نشانهای از کاهش خدماترسانی به مردم مشاهده نمیشود. خدمات شهری، حملونقل عمومی، مترو و سایر بخشهای خدماتی همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند و مردم نیز زندگی عادی خود را دنبال میکنند. همچنین اقشار مختلف جامعه، فارغ از دیدگاهها و سلایق سیاسی و اجتماعی، زیر پرچم ایران در حال کنشگری و حمایت از کشور هستند.
وی یکی از پدیدههای قابل توجه ماههای اخیر را تغییر رفتار بخشی از چهرههای شناختهشده اجتماعی و فرهنگی دانست و گفت: برای نخستین بار شاهد آن هستیم که سکوت برخی هنرمندان، سلبریتیها و فعالان فضای مجازی شکسته شده و بسیاری از آنها به حمایت از کشور پرداختهاند. این افراد با در دست گرفتن پرچم ایران و دفاع از منافع ملی، مواضع خود را بهصورت آشکار بیان میکنند. حتی برخی چهرههایی که پیشتر دیدگاههای متفاوتی داشتند نیز نسبت به این تحولات واکنش نشان دادهاند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه تابآوری مردم ایران مثالزدنی است، خاطرنشان کرد: مسئولان نیز باید در حفظ و تقویت این سرمایه ملی نقشآفرینی کنند. اگر امروز بخشهای مختلف خدماتی کشور با تمام توان در حال فعالیت هستند، به دلیل احساس مسئولیت در قبال مردم است. در مقابل، هرگونه کاهش تابآوری اجتماعی میتواند به نفع دشمن تمام شود و بر عملکرد بخشهای مختلف کشور نیز تأثیر بگذارد.
وی تأکید کرد: مسئولان بیش از مردم باید برای حفظ و افزایش تابآوری تلاش کنند، زیرا آنان نقش دوگانهای در این زمینه دارند. از یک سو میتوانند زمینهساز تقویت و توسعه تابآوری ملی باشند و از سوی دیگر، در صورت ضعف عملکرد، امکان ایجاد ریزش و کاهش این سرمایه اجتماعی نیز وجود دارد.
نصراللهی با تأکید بر نقش تعیینکننده تابآوری اجتماعی در تأمین امنیت ملی گفت: تابآوری مردم بدون تردید یکی از مؤلفههای اصلی امنیت ملی است و میان این دو، ارتباطی مستقیم و تأثیرگذار وجود دارد. در رویکردهای جدید امنیت ملی، دیگر امنیت صرفاً در قدرت نظامی خلاصه نمیشود، بلکه ترکیبی از قدرت سخت، قدرت نرم و قدرت اجتماعی، بنیانهای امنیت ملی را شکل میدهد.
وی افزود: در گذشته، مفهوم امنیت ملی عمدتاً به توان نظامی و دفاعی کشور محدود میشد، اما امروز این مفهوم ابعاد گستردهتری پیدا کرده است. سرمایه اجتماعی، اقتدار رسانهای، تابآوری اقتصادی و انسجام ملی از جمله مؤلفههایی هستند که در کنار توان نظامی، امنیت ملی کشورها را شکل میدهند و به عنوان عناصر کلیدی در حفظ ثبات و اقتدار ملی شناخته میشوند.
این استاد دانشگاه با اشاره به تحولات مفهوم امنیت ملی در دهههای اخیر اظهار داشت: در دوران جنگ تحمیلی دهه 60، امنیت ملی بیشتر با دفاع از مرزهای جغرافیایی کشور تعریف میشد، اما امروزه اگرچه مرزهای سرزمینی همچنان اهمیت خود را حفظ کردهاند، مفهوم امنیت ملی چندبعدی شده و علاوه بر مرزهای جغرافیایی، مرزهای شناختی، رسانهای و اطلاعاتی را نیز دربرمیگیرد.
وی نخستین و مهمترین درس جنگهای تحمیلی اخیر را بازگشت به اهمیت قدرت سخت و توجه به توان دفاعی کشور دانست و گفت: در سالهای گذشته برخی مسئولان و مقامات ارشد معتقد بودند که کشور بیش از هر چیز به جنگ نرم توجه دارد و نیازی به توسعه توان موشکی و تجهیزات نظامی نیست، اما رخدادهای اخیر نشان داد که قدرت دفاعی و موشکی همچنان یکی از ارکان اصلی حفظ امنیت کشور است.
نصراللهی ادامه داد: تجربه جنگهای اخیر نشان داد که اگر کشور از توان دفاعی و موشکی مناسب برخوردار نبود، حتی موجودیت سرزمینی و مرزهای جغرافیایی آن نیز میتوانست در معرض تهدید قرار گیرد. از این رو، بیتوجهی به قدرت نظامی و دفاعی را میتوان یکی از مصادیق خطای محاسباتی دانست که در برخی مقاطع مطرح شده بود.
وی در عین حال تأکید کرد که تجربه جنگهای جدید ثابت کرده است قدرت سخت به تنهایی برای تأمین امنیت ملی کافی نیست و بخش مهمی از جنگهای امروز در عرصه افکار عمومی، فضای رسانهای، جنگ شناختی و فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی جریان دارد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: امنیت ملی در دنیای امروز حاصل تلفیق قدرت سخت، قدرت نرم و قدرت هوشمند است و کشورهایی موفقتر خواهند بود که بتوانند میان این سه مؤلفه توازن و هماهنگی ایجاد کنند.
وی افزود: زمانی که جنگ را پدیدهای ترکیبی و درهمتنیده شامل ابعاد نظامی، شناختی، رسانهای و روانی بدانیم، راهبردهای مقابله با آن نیز باید ماهیتی ترکیبی داشته باشد. به بیان دیگر، جنگ ترکیبی نیازمند تابآوری ترکیبی است.
نصراللهی خاطرنشان کرد: بدون تردید هرچه آگاهی مردم نسبت به جنگ شناختی، عملیات روانی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی افزایش یابد، میزان تابآوری اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد. امنیت ملی و تابآوری مردم تا حد زیادی به وضعیت روحی و روانی جامعه و میزان موفقیت در مقابله با جنگهای شناختی وابسته است.
وی با بیان اینکه در هندسه جدید امنیت، نخستین خط دفاع از کشور در ذهن و اراده مردم شکل میگیرد، اظهار داشت: اگر جامعه بتواند در برابر بحرانها، عملیات روانی، فشارهای اقتصادی و تهدیدات خارجی به صورت همزمان ایستادگی و پایداری کند، امنیت ملی نیز تقویت و تضمین خواهد شد.
این استاد دانشگاه در پایان گفت: جنگهای نظامی همچنان اهمیت فراوانی دارند و رخدادهای اخیر نیز این واقعیت را بار دیگر آشکار کرد، اما جنگ نظامی معمولاً دارای دوره زمانی مشخص و محدود است. در مقابل، جنگ روانی و شناختی جنگی مستمر، طولانیمدت و اثرگذارتر است و هرچه به این حوزه توجه بیشتری شود، زمینه افزایش تابآوری ملی و تقویت امنیت کشور نیز فراهمتر خواهد شد.
انتهای پیام/