به گزارش ایرنا، رافائل گروسی امروز (دوشنبه) در حاشیه نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به خبرنگاران اظهار داشت: «ما هرگز نگفتهایم که آنها(ایرانیها) چنین کاری انجام میدهند. زمانی که به تأسیسات دسترسی داشتیم و بازرسی میکردیم چنین چیزی نگفتیم، اکنون نیز در موقعیتی نیستیم که چنین ادعایی مطرح کنیم.»
وی مدعی شد که مسأله اصلی از نگاه آژانس، شکاف ایجادشده در روند بازرسیها پس از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته است و گفت که از آن زمان تاکنون، آژانس به برخی تأسیسات مهم ایران دسترسی نداشته است.
گروسی ادامه داد: ما فقط توانستهایم از چند محل، از جمله نیروگاه هستهای بوشهر و برخی تأسیسات دیگر بازرسی کنیم، اما به این تأسیسات کلیدی دسترسی نداشتهایم. بنابراین نکته مهم این است که بهروشنی احراز شود ایران بهطور کامل به تعهدات خود در چارچوب انپیتی پایبند است؛ زیرا این راهی است که از طریق آن میتوان اطمینان یافت و تأیید کرد که هیچ انحرافی در مواد هستهای یا فعالیت غیرقانونی دیگری وجود ندارد.
گفتنی است، همکاریهای ایران و آژانس در پی حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای صلحآمیز کشورمان به حالت تعلیق درآمده است.
مجلس شورای اسلامی سال گذشته قانونی را در این زمینه به تصویب رساند که بر اساس آن، دولت موظف است تا زمان تحقق شروط مشخصشده در متن مصوبه، همکاریهای خود با آژانس را متوقف سازد.
پس از آن، مذاکراتی میان ایران و آژانس درباره نحوه ادامه تعاملات در چارچوب حقوقی موجود انجام شد که در شهریور ماه سال گذشته به یک تفاهم فنی انجامید. با این حال تداوم سیاسیکاری تروئیکای اروپایی و آمریکا علیه برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان، موجب شد اجرای این تفاهم متوقف شود.
جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که مبنای همکاری و تعامل با آژانس، قانون مصوب مجلس است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه پیشتر در اینباره گفت: «ما کماکان عضو معاهده منع اشاعه و متعهد به توافقنامه پادمان هستیم. در اجرای این تعهدات پادمانی، با در نظر داشتن مصوبه مجلس که شورای عالی امنیت ملی را متولی این موضوع معرفی کرده است، تعاملات با آژانس را پیش میبریم.»
مدیرکل آژانس در بخش دیگری از سخنان خود درباره احتمال طرح قطعنامه در شورای حکام علیه ایران گفت که این موضوع در اختیار کشورهای عضو است و آژانس از ابتکارهای کشورهای عضو نه استقبال میکند و نه آنها را نقد میکند.
گروسی تصریح کرد: «این در حوزه اختیار کشورهای عضو است که تصمیم بگیرند آیا میخواهند قطعنامهای را مطرح کنند یا نه. باید ببینیم این قطعنامه مطرح شده یا خواهد شد. نمیدانم آیا تاکنون ارائه شده است یا نه، اما در صورت طرح، در شورای حکام بررسی خواهد شد.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین درباره چشمانداز تعامل با ایران در شرایط تنشهای اخیر گفت که وضعیت کنونی «مرحلهای پیچیده» است.
وی اذعان کرد که در وضعیت کنونی، بازرسیهای آژانس امکانپذیر نیست.
مدیرکل آژانس تاکید کرد: «روشن است که وقتی گلولهباران و بمباران فعال در جریان است، بازرسیها ممکن نیست، اما کارهای زیادی وجود دارد که میتوان انجام داد.»
وی درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا نیز بار دیگر نقش فنی این سازمان را درباره توافق احتمالی مورد تاکید قرار داد.
برنامه صلحآمیز هستهای ایران طی دو دهه گذشته همواره زیر فشارهای سیاسی و ادعاهای بیاساس غرب قرار داشته است.
کشورهای غربی پیش از برجام با امنیتیسازی این پرونده تلاش کردند از ابزار تحریم و تهدید علیه ایران استفاده کنند اما تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۵، بخش مهمی از این بهانهجوییها را از میان برداشت.
ایران پس از اجرای برجام، به تعهدات هستهای خود پایبند ماند و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در گزارشهای متعدد این موضوع را تائید کرد با این حال، آمریکا در سال ۱۳۹۷ بهطور یکجانبه از توافق خارج شد و اروپا نیز برخلاف تعهدات خود نتوانست آثار تحریمهای واشنگتن را جبران کند.
در نتیجه، ایران پس از یک سال صبر راهبردی، در چارچوب حقوق پیشبینیشده در برجام، گامهایی را برای کاهش تعهدات خود برداشت.
مذاکرات احیای برجام نیز بهدلیل تعلل، زیادهخواهی و مطالبات فرابرجامی غرب به نتیجه نرسید.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در سال ۲۰۱۵ برجام را تائید کرده بود، طبق جدول زمانی این توافق در اکتبر ۲۰۲۵ به روز خاتمه رسید و ایران، روسیه و چین تأکید کردند که بررسی پرونده هستهای ایران در شورای امنیت باید پایانیافته تلقی شود با این وجود، تروئیکای اروپایی و اتحادیه اروپا با ادعای فعالسازی سازوکار بازگشت تحریمها، بار دیگر تلاش کردند مسیر فشار سیاسی علیه ایران را احیا کنند.
با این حال، ایران بهعنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای و در چارچوب موافقتنامه جامع پادمان، تماسهای فنی با آژانس را ادامه داده و بارها تأکید کرده است که برای دستیابی به توافقی پایدار، قابلاعتماد و متوازن که رفع تضمینشده تحریمها را در بر داشته باشد و مانع سوءاستفاده طرفهای غربی در آینده شود، آمادگی دارد.