به گزارش رکنا، ایمنی خودروهای تولید داخل سالهاست یکی از مهمترین محورهای انتقاد به صنعت خودروی ایران به شمار میرود. انتقادی که دیگر تنها از سوی مصرفکنندگان و کارشناسان مطرح نمیشود، بلکه به یکی از دغدغههای جدی نهادهای حاکمیتی، پلیس راهور، وزارت بهداشت و حتی دستگاه قضایی تبدیل شده است. هر بار که آمار جانباختگان تصادفات جادهای منتشر میشود، این پرسش دوباره مطرح میشود که سهم خودروهای ناایمن در این تلفات تا چه اندازه است و چرا با وجود دههها تولید خودرو، هنوز ارزیابی شفاف و مستقلی از ایمنی محصولات داخلی در اختیار افکار عمومی قرار ندارد؟
کارشناسان دلایل مختلفی را برای پایین بودن سطح ایمنی خودروهای داخلی مطرح میکنند؛ از استفاده از پلتفرمهای قدیمی و بهروزرسانیهای محدود روی محصولات سالخورده گرفته تا ضعف طراحی سازهای، استحکام پایین برخی بخشهای بدنه، عملکرد نامشخص سامانههای ایمنی در تصادفات شدید و همچنین نبود رقابت واقعی در بازار خودرو. مجموعه این عوامل سبب شده است که ایمنی خودروهای داخلی همواره محل تردید و انتقاد باشد.
این انتقادها تنها به فضای مجازی و افکار عمومی محدود نیست. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزیر بهداشت، به تازگی با اشاره به آمار تلفات جادهای اعلام کرده است که ناایمنی خودروهای داخلی یکی از عوامل اصلی مرگومیر در تصادفات جادهای است.
وی تأکید کرده زمانی که بیش از نیمی از جانباختگان در همان صحنه تصادف جان خود را از دست میدهند، این مسئله نشان میدهد شدت ضربات وارده بسیار بالا بوده و خودروها نتوانستهاند از سرنشینان خود به شکل مناسبی محافظت کنند.
تصادف یک دستگاه پژو پارس در محور کرمان ـ بم بر اثر برخورد با تیر برق _ تاریخ 1405/3/17
از سوی دیگر، سردار سید تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا نیز در مراسم افتتاح نخستین مرکز تست تصادف خودرو در کشور صراحتاً اعلام کرد خودرویی که نتواند آزمونهای ایمنی و تصادف را پشت سر بگذارد، نباید شمارهگذاری شود. اظهارنظری که نشان میدهد پلیس نیز ایمنی خودروها را یکی از حلقههای مفقوده کاهش تلفات جادهای میداند.
وی همچنین افزود که ۵۰ درصد از تلفات جادهای با ارتقای ایمنی و کیفیت خودرو کاهش مییابد.
غیبت تست تصادف در تولید خودروهای ایرانی
در بسیاری از کشورهای جهان، نتایج تستهای تصادف به صورت عمومی منتشر میشود و به یکی از مهمترین معیارهای خرید خودرو تبدیل شده است. مؤسساتی مانند Euro NCAP در اروپا، C-NCAP در چین و ANCAP در استرالیا، خودروها را تحت آزمونهای سختگیرانه قرار میدهند و نتایج را به صورت شفاف در اختیار مردم قرار میدهند. خریدار پیش از خرید یک خودرو میداند که آن محصول در برخورد از جلو، برخورد جانبی، حفاظت از کودکان یا ایمنی عابر پیاده چه عملکردی داشته است.
اما در ایران چنین شفافیتی وجود ندارد. اگرچه برخی خودروهای داخلی یا مونتاژی در سالهای گذشته در مراکز خارج از کشور مورد آزمون قرار گرفتهاند، اما نتایج این تستها هیچگاه به صورت گسترده، شفاف و قابل استناد در اختیار افکار عمومی قرار نگرفته است. در نتیجه مصرفکننده ایرانی عملاً از یکی از مهمترین شاخصهای انتخاب خودرو محروم مانده است.
خودروسازان داخلی بی اعتنا به مرکز تست تصادف
آذرماه سال گذشته نخستین مرکز تخصصی تست ایمنی و تصادف خودرو در کشور با حضور معاون اول رئیسجمهور افتتاح شد. مرکزی که به گفته مسئولان آن، از نظر تجهیزات و زیرساخت توان انجام آزمونهایی در سطح استانداردهای بینالمللی و مراکز معتبری مانند Euro NCAP و C-NCAP را دارد.
با این حال، مهمترین پرسش اینجاست که آیا خودروسازان از این ظرفیت استفاده کردهاند؟
به گزارش رکنا، «تاکنون تنها یک مورد تست تصادف برای یکی از محصولات مدیران خودرو انجام شده است. همچنین ایرانخودرو نیز خودروی تارا را برای ارزیابی امکانات و توانمندیهای مرکز به این مجموعه آورده بود. یک شرکت واردکننده نیز مذاکراتی در این زمینه انجام داد اما در عمل هیچ اتفاقی رخ نداد. در حال حاضر هیچ خودروسازی برای انجام تست رسمی محصولات خود به این مرکز مراجعه نکرده است.»
بر این اساس شنیده ها حاکی از آن است که، «سازمان ملی استاندارد طی نامهای انجام تست ایمنی خودرو در مراکز خارجی را ممنوع اعلام کرده است. این در حالی است که سالهای گذشته خودروسازان ایرانی ماهها در صف انتظار مراکز تست روسیه و سایر کشورها قرار میگرفتند تا بتوانند آزمونهای مورد نیاز را انجام دهند. امروز تمام این امکانات در داخل کشور فراهم شده و مرکز تست تصادف ایران از استانداردهای بینالمللی برخوردار است، اما تاکنون استقبال قابل توجهی از سوی خودروسازان صورت نگرفته است.»
چرا خودروسازان از تست تصادف فرار میکنند؟
واقعیت این است که استقبال نکردن خودروسازان از آزمونهای مستقل ایمنی چندان دور از انتظار نیست. وقتی نتایج تست تصادف قرار است به صورت عدد، ستاره و دادههای فنی منتشر شود، دیگر جایی برای تبلیغات و ادعاهای کلی باقی نمیماند.
در شرایطی که سالهاست کیفیت ایمنی بسیاری از محصولات داخلی مورد تردید کارشناسان، پلیس و افکار عمومی قرار دارد، عدم مراجعه خودروسازان به مراکز تست تصادف میتواند این شائبه را تقویت کند که خود آنها نیز نسبت به عملکرد ایمنی برخی محصولاتشان اطمینان کامل ندارند. هرچه زمان بگذرد و خودروسازان از حضور در این آزمونها خودداری کنند، پرسشها و ابهامها درباره سطح واقعی ایمنی خودروهای داخلی بیشتر خواهد شد.
راه نجات؛ الزام قانونی تست تصادف
تجربه جهانی نشان میدهد که ارتقای ایمنی خودروها بدون الزام قانونی تقریباً غیرممکن است. همانگونه که رئیس پلیس راهور اعلام کرده، اگر شمارهگذاری خودروها منوط به قبولی در آزمونهای تصادف شود، خودروسازان ناچار خواهند شد سطح ایمنی محصولات خود را ارتقا دهند.
در این میان نقش سازمان ملی استاندارد نیز تعیینکننده است. در حالی که طی سالهای گذشته استانداردهای ۸۵ گانه به یکی از مهمترین الزامات صنعت خودرو تبدیل شدهاند و اکنون نیز تعداد آن را به 120 مورد رسانده است، بسیاری از کارشناسان معتقدند هیچ استانداردی به اندازه یک تست تصادف واقعی نمیتواند سطح ایمنی یک خودرو را مشخص کند.
امروز مطالبه افکار عمومی روشن است؛ خودروها باید پیش از ورود به خیابان، در برابر دیدگان مردم و زیر نظر یک مرجع مستقل آزموده شوند. اگر سازمان استاندارد، پلیس و سایر نهادهای مسئول بتوانند انجام تست تصادف را به شرط قطعی تولید، مونتاژ، واردات و شمارهگذاری خودرو تبدیل کنند، شاید بتوان امیدوار بود که بخشی از تلفات سالانه جادههای کشور کاهش یابد.
تا آن زمان، مرکز تست تصادف ایران هرچند با تجهیزات پیشرفته و استانداردهای جهانی آماده فعالیت است، اما همچنان در انتظار مهمترین مهمانان خود؛ یعنی خودروسازانی که باید ایمنی محصولاتشان را ثابت کنند.