عبدالله بامری در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در زاهدان با تشریح ابعاد بحران تالاب هامون، این تالاب را یکی از مهمترین سرمایههای طبیعی، تاریخی و اقتصادی شرق کشور دانست و اظهار داشت: هامون بهعنوان هفتمین تالاب ثبتشده در کنوانسیون بینالمللی رامسر، تنها یک پهنه آبی نبود، بلکه بخش مهمی از هویت فرهنگی، اجتماعی و معیشتی مردم سیستان را تشکیل میداد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سیستان و بلوچستان افزود: تالاب هامون با وسعتی بالغ بر 580 هزار هکتار، از بزرگترین تالابهای منطقه به شمار میرود که حدود 382 هزار هکتار آن در محدوده جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته و از جایگاه ویژهای در پایداری زیستمحیطی شرق کشور برخوردار است.
بادهای 120 روزه؛ از نعمت طبیعی تا تهدید زیستمحیطی
وی با اشاره به نقش تاریخی بادهای 120 روزه سیستان در زندگی مردم منطقه گفت: این بادها که از شمال و شمال غربی تالاب میوزند، در سالهایی که هامون سرشار از آب بود، بهعنوان یک سامانه طبیعی تعدیلکننده دما عمل میکردند و با عبور از سطح آب تالاب، هوایی خنک و مطبوع را برای ساکنان منطقه به ارمغان میآوردند.
بامری ادامه داد: اما از سال 1377 و با آغاز دورههای خشکسالی متوالی، شرایط بهتدریج تغییر کرد و از سال 1381 بحران کمآبی وارد مرحلهای جدیتر شد؛ بحرانی که اکنون نزدیک به سه دهه بر منطقه سیستان سایه افکنده و آثار آن در تمامی ابعاد زندگی مردم قابل مشاهده است.
قطع حقآبه هامون و آغاز طوفانهای شنی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان با تشریح روند شکلگیری بحران گردوغبار در منطقه اظهار کرد: کاهش ورودی آب و قطع حقابه تالاب از سوی افغانستان موجب خشک شدن بخشهای وسیعی از هامون شد؛ اتفاقی که به نابودی تدریجی پوشش گیاهی و زیستگاههای جانوری منطقه انجامید.
وی افزود: از بین رفتن پوشش گیاهی طبیعی که نقش حفاظتی در برابر وزش باد داشت، باعث شد بادهای 120 روزه با شدت بیشتری بر بستر خشک تالاب بوزند و حجم گستردهای از ذرات گردوغبار و شنهای روان را به سمت شهرها و روستاهای منطقه منتقل کنند.
بامری تصریح کرد: در نتیجه این فرآیند، پدیده طوفانهای شن و ریزگردهای گسترده در منطقه سیستان تشدید شده و پیامدهای آن در حوزه سلامت عمومی، محیطزیست و فعالیتهای اقتصادی بهوضوح قابل مشاهده است.
اراضی کشاورزی خشکشده به کانون تولید ریزگرد تبدیل شدند
وی در ادامه با اشاره به آثار جانبی خشکسالی بر بخش کشاورزی گفت: خشک شدن زمینهای کشاورزی به دلیل کمبود آب، بحران گردوغبار را دوچندان کرده است. اراضیای که روزگاری نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی منطقه داشتند، امروز به کانونهای فوقبحرانی تولید گردوغبار تبدیل شدهاند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: ذرات ریز خاک ناشی از این اراضی توسط باد جابهجا شده و در بسیاری از نقاط منطقه به شکل تپههای ماسهای روان انباشته میشوند؛ پدیدهای که علاوه بر تهدید زیرساختها، زندگی روزمره مردم را نیز با مشکلات جدی مواجه کرده است.
هشدار درباره پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بحران هامون
بامری با تأکید بر ضرورت توجه جدی به بحران تالاب هامون اظهار داشت: استمرار شرایط فعلی و بیتوجهی به پیامدهای خشکسالی میتواند آثار گستردهای بر ابعاد اجتماعی و اقتصادی منطقه برجای بگذارد.
وی افزود: تشدید مهاجرت، افزایش فقر، کاهش فرصتهای معیشتی و تهدید بنیانهای تمدنی سیستان از جمله مخاطراتی است که در صورت ادامه روند کنونی، آینده این منطقه تاریخی را با چالشهای جدی مواجه خواهد کرد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان تأکید کرد: احیای تالاب هامون، تأمین حقابه زیستمحیطی و اجرای برنامههای جامع مقابله با بیابانزایی، از مهمترین راهکارهایی است که میتواند در کاهش آثار این بحران و حفظ زیستپذیری منطقه سیستان نقش مؤثری ایفا کند.
انتهای پیام/