اینها بخشی از کارنامه بلند آنتونی کوئین ابرستاره و خالق نقش های متفاوت است و اگر نخواهیم از حضور وی در نقش های کولی، اسکیمو، کشیش، عرب بدوی، کابوی، افسر نازی، رومی، مغولی و ... نام ببریم.
«آنتونیو رودولفو کوئین اوآخاکا» معروف به آنتونی کوئین ۲۱ آوریل ۱۹۱۵ در منطقه فقرنشین چی واوا مکزیک از پدری ایرلندی - مکزیکی و مادری مکزیکی - سرخپوست متولد شد.
پس از مهاجرت خانواده به لس آنجلس، آنتونی کوئین علاقه داشت کشیش شود و در سنین جوانی به عضویت معبد آنجلوس درآمد.
در جوانی برای کسب درآمد، به بوکسوری، نقاشی و کارگری در کشتارگاه روآورد و سپس مشغول تحصیل در رشته معماری شد.
آنتونی کوئین عطش ورود به سینما را داشت اما هیچ کارگردانی به جوانی که لکنت داشت و به سختی انگلیسی صحبت می کرد، نقشی نمی داد.
اما سرانجام سال ۱۹۳۶ با ایفای نقشی کوتاه در قالب یک سرخپوست در فیلم «دشت نشین» به کارگردانی «سیسیل بی دمیل» چنان ظاهر شد که تحسین گری کوپر که نقش اصلی فیلم را برعهده داشت، برانگیخت.
حین حضور در این فیلم دلباخته کاترین دومیل فرزند سیسیل بی دمیل شد و این دلباختگی منجر به ازدواج آنها شد.
اما آنتونی کوئین هیچگاه زیر سایه پدر زن خود که قدرتمندترین و سرشناس ترین کارگردان وقت هالیوود بود نماند و گرچه کارگردانان نقش فرعی و تیپ های قومی به او پیشنهاد می داند، آنتونی کوئین جوان با بازی در نقش مکمل در فیلم های متعدد از جمله «آخرین قطار از مادرید»، «بوکانیر»، «خون و شن» و «بوفالو بیل» به تجربه اندوزی ادامه می داد.

جایگزینی به جای مارلون براندو
آنتونی کوئین که معمولا برای نقش‌های مکزیکی و سرخپوست در نظر گرفته می‌شد، سال ۱۹۴۷ به جای مارلون براندو در نمایش «اتوبوسی به نام هوس» در نقش استنلی کوالسکی ظاهر شد و ثابت کرد که اجازه نمی دهد کلیشه‌ها او را تعریف کنند.
پنج سال پس از درخشش در صحنه، در فیلم «زنده باد زاپاتا»(۱۹۵۲) به کارگردانی الیا کازان همبازی مارلون براندو شد و نقش «افه میو» برادر این انقلابی مکزیکی را بازی کرد.
بازی بیرونی و دقیق آنتونی کوئین سبب شد جایزه اسکار بهترین نقش مکمل را کسب کند.
سال ۱۹۵۴ با بازی در فیلم «جاده» فدریکو فلینی و ایفای نقش «زامپانو» معرکه گیر دوره گرد تندخو، بخشی دیگر از توانایی خود را آشکار کرد.
فدریکو فلینی در مورد همکاری با آنتونی کوئین گفته بود: «کوئین چهره و اندام خوبی داشت و واقعا این ایده را می داد که شما در حضور کسی هستید که قادر است در یک چشم بر هم زدن یا فقط با یک نفس، یک ارتباط صمیمی و راز آلود برقرار کند.»
پس از «جاده»، در فیلم سینمایی «آتیلا»(۱۹۵۴) در نقش (آتیلا) رهبر قوم هون ظاهر شد و سال ۱۹۵۴ در «اولیس» در کنار کرک داگلاس نقش آفرینی کرد.
فیلم زندگینامه ای «شور زندگی»(۱۹۵۶) «وینسنت مینه لی» که به زندگی «ونسان ون گوگ» نقاش هلندی می پرداخت، بار دیگر فرصت همکاری کرک داگلاس در نقش «ون گوک» و آنتونی کوئین در نقش «گوگن» را فراهم ساخت.
آنتونی کوئین در مجموع ۸ دقیقه در این فیلم حضور دارد اما چنان بازی از خود ارائه می دهد که آکادمی اسکار چاره ای جز این نمی بیند که دومین اسکار نقش مکمل را به او بدهد.

کرک داگلاس درباره او چه گفت؟
کرک داگلاس در مورد آنتونی کوئین گفته بود: «هرگز از کار کردن با تونی حوصله شما سر نمی رورد. او نه تنها یک بازیگر بسیار با استعداد، بلکه یک انسان بسیار جالب است.»
سال ۱۹۵۶ در «گوژپشت نتردام» با یک گریم سنگین در جلد «کازیمودو» گوژپشت زشت و معصوم فرو رفت و بار دیگر حیرت منتقدان بر انگیخت.
«آخرین قطار گان هیل»، «توپ‌های ناوارون»، «باراباس»، «مرثیه برای یک سنگین‌وزن»، «لورنس عربستان» و «اسب کهر را بنگر» مطرح ترین فیلم های آنتونی کوئین از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۴ بودند.
«زوربای یونانی»(۱۹۶۴) یکی دیگر از شاهکارهای بازی آنتونی کوئین است.
آنتونی کوئین در «زوربای یونانی» نقش «آلکسیس زوربا» پیرمرد خوش مشربی را بازی می کند که معتقد است جنون لازمه زندگی است.
رقص «سیرتاکی» آنتونی کوئین با آلن بیتس، به یکی از ماندگارترین سکانس های سینمایی تبدیل شده است.
رقص «سیرتاکی» که اکنون به عنوان نمادی جدایی‌ناپذیر از یونان شناخته می‌شود، برخلاف تصور رایج، ریشه در دوران باستان ندارد، بلکه در صحنه فیلمبرداری «زوربای یونانی» متولد شد.
ریشه این رقص مستقیماً به آسیب‌دیدگی آنتونی کوئین ربط داشت؛ چند روز قبل از فیلمبرداری، پای آنتونی کوئین شکست و اجرای رقص اصلی که پر از پرش و حرکات سریع بود را برای او غیرممکن کرد و آنتونی کوئین به همراه «گیورگوس پروویاس» طراح رقص، گام‌های نرم‌تر و لغزنده‌تری را ابداع کردند و در نهایت آنی شد که در فیلم مشاهده می شود.
با وجود تحسین بازی آنتونی کوئین در «زوربای یونانی»، وی گفته بود: هیچ وابستگی به (نقش)زوربا ندارم و بازی در «زنده زاپاتا»، «مرثیه برای یک سنگین وزن»، «شور زندگی» و «شیر صحرا» را ترجیح می دهم. روح خود را درون ۷۵ فیلم ریختم و در کنار همه آنها ایستادم.

درخشش در نقش حمزه
پس از «زوربای یونانی»، آنتونی کوئین در حدود ۲۰ فیلم دیگر بازی کرد تا به ایفای نقش «حمزه» عمومی پیامبر(ص) در فیلم «الرساله»(محمدرسول الله) به کارگردانی مصطفی عقاد رسید.
نقش «حمزه» ماندگارترین نقش آنتونی کوئین نزد مخاطبان ایرانی است، نقش که برای ایفای آن یک و نیم میلیون دلار دستمزد کرد.
سال ۱۹۷۸ برای بازی در فیلم «کاروانها» به کارگردانی جیمز فارگو و ایفای نقش «ذوالفقار» رئیس یک گروه عشایری به ایران آمد و همبازی بهروز وثوقی و محمدعلی کشاورز شد.
فیلم در بیابان های اطراف اصفهان و بوشهر ساخته شد، اما با وجود حضور بازیگران مطرح مانند مایکل سارازین، کریستوفر لی و جنیفر اونیل، «کاروانها» چنانکه باید دیده نشده، اما خاطره سفر آنتونی کوئین به ایران را برجای گذاشت.

خاطره محمدعلی کشاورز از بازی با آنتونی کوئین
محمدعلی کشاورز در مورد همکاری با آنتونی کوئین گفته بود: «با حضور در این فیلم تجربه‌های بسیار زیادی کسب کردم. کار من بیشتر با آنتونی کوئین بود، او نقاش خیلی خوبی بود و شطرنج را هم فوق العاده بازی می‌کرد. موزیک را خیلی خوب می‌دانست و بسیار خوب می‌خواند و در مجموع آدم باشعور و باسوادی بود.»
آنتونی کوئین در دومین تجربه همکاری با مصطفی عقاد، در فیلم «شیرصحرا»(۱۹۸۱)، ردای «عمر مختار» رهبر جنبش مقاومت مردم لیبی را در برابر اشغالگری نظامی ایتالیا در پیش از جنگ جهانی دوم بر تن کرد.
«شیرصحرا» همچنین پنجمین تجربه همکاری آنتونی کوئین با «ایرنه پاپاس» بازیگر مطرح یونانی پس از «آتیلا»، «توپ های ناوارون»، «زوربای یونانی» و «الرساله»(هند جگرخوار) بود.
گرچه دهه ۹۰ میلادی دهه حضور ستارگان جوان و جدید در سینما بود اما آنتونی کوئین همچنان جایگاه خود را داشت و در این دهه در چند فیلم مطرح و پرفروش از جمله «آخرین حرکت قهرمان» و «انتقام» حضور یافت.
آنتونی کوئین سوم ژوئن ۲۰۰۱ در ۸۶ سالگی در شهر بوستون بر اثر سرطان ریه درگذشت و به درخواست همسرش در حیاط خلوت خانه خود نزدیک یک درخت افرای قدیمی به خاک سپرده شد.
آنتونی کوئین طی بیش از ۶ دهه فعالیت در سینما با کارگردانان برجسته نظیر ادوارد دیمتریک، جان استرجس، دبوید لین، فرد زینه مان و نیز بازیگران بزرگی از جمله تایرون پاور، مارلون براندو، گری گوری پک، چارلز برانسون، کوین کاستنر همکاری کرده است.

وی افزون بر بازیگری، یک فعال مدنی و نقاشی چیره دست بود و چندین کتاب نیز به رشته تحریر در آورده است و سال ۱۹۸۷ جایزه یک عمر دستاورد هنری سیسیل بی دمیل به او اهدا شد.
آنتونی کوئین پیشتر گفته بود که در ۲۶۰ فیلم بازی کرده اما منتقدان شمار فیلم های او را بیش ۳۰۰ عدد می دانند که یک رکورد دست نیافتنی است.
از آنتونی کوئین به عنوان چهره‌ای پیشگام برای بازنمایی آمریکای لاتین در هالیوود یاد می شود که نفوذ او به گشودن درها برای نسل‌های آینده‌ کمک کرد.
آنتونی کوئین نه تنها برای بازیگران لاتین تبار، بلکه برای هر کسی که رویای تعریف مجدد معنای جا افتادن در هالیوود را در سر دارد، الهام‌بخش است.
بدن شک آنتونی کوئین یک استعداد بی جایگزین، برجسته، پیشگام فرهنگی و اسطوره‌ سینمایی است و میراث وی قدرت تنوع، سرسختی و افتخار به ریشه‌های خود است.
داستان آنتونی کوئین می‌آموزد که تفاوت‌های ما قدرت ما هستند و همیشه باید به اینکه چه کسی هستیم و از کجا آمده‌ایم افتخار کنیم.
آنتونی کوئین سالها پیش در مصاحبه‌ای در مورد روش بازیگری‌ خود گفته بود: «شکسپیر به ما یک سوال داد: بودن یا نبودن. من انتخاب کردم که باشم.»

منتقد سینما و کارشناس فرهنگی