ایران به دلیل قرار گرفتن بر روی کمربند لرزهخیز آلپ-هیمالیا همواره در معرض وقوع زمینلرزههای مخرب قرار دارد. کارشناسان معتقدند اگرچه جلوگیری از وقوع زلزله امکانپذیر نیست، اما با رعایت اصول مهندسی، سبکسازی ساختمانها، طراحی لرزهای و اجرای دقیق مقررات ملی ساختمان میتوان خسارتهای جانی و مالی ناشی از این پدیده طبیعی را به میزان قابل توجهی کاهش داد.
در همین راستا، پروفسور محمود گلابچی، چهره ماندگار معماری و مهندسی راه و ساختمان ایران و بنیانگذار قطب علمی فناوری معماری بر ضرورت نهادینه شدن فرهنگ ساختوساز ایمن و آموزش تخصصی طراحی مقاوم در برابر زلزله تاکید کرد و با اشاره به ضرورت آمادگی کشور در برابر زلزله به خبرنگار سیناپرس گفت: زلزله یکی از واقعیتهای دائمی سرزمین ایران است و به دلیل قرار گرفتن کشور به روی کمربند لرزهخیز آلپ-هیمالیا، همواره احتمال وقوع آن وجود دارد.
استاد دانشکده معماری دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران افزود: کشورهای واقع در این کمربند، از ژاپن و منطقه هیمالیا تا ایران، ترکیه و ایتالیا، با خطر زمینلرزه مواجه هستند و به همین دلیل باید از پیش برای مقابله با آن آماده باشند.
به گفته وی، زلزله را نباید یک بلای آسمانی تصور کرد؛ این پدیده همانند بارش باران یا وقوع رعد و برق، یک رخداد طبیعی در سطح کره زمین است که احتمال وقوع آن وجود دارد.
سبکسازی ساختمانها، راهکاری برای کاهش خسارتهای زلزله
بنیانگذار دانشگاه معماری و هنر پارس با تاکید بر اهمیت اصول مهندسی در کاهش خسارتهای ناشی از زلزله گفت: یکی از مهمترین راهکارها، حرکت به سمت سبکسازی ساختمانها است. زلزله به خودی خود نیرو تولید نمیکند، بلکه شتاب ایجاد میکند و این شتاب در برخورد با جرم ساختمان، نیرو به وجود میآورد بنابراین هرچه وزن و جرم ساختمان بیشتر باشد، نیروی واردشده ناشی از زلزله نیز افزایش مییابد، به همین دلیل باید تا حد امکان ساختمانها را سبک و در عین حال ایمن طراحی و اجرا کنیم.
گلابچی ادامه داد: علاوه بر سبکسازی، رعایت اصول مهاربندی صحیح، جلوگیری از تغییر شکل سازه و اجرای دقیق ضوابط فنی از دیگر عوامل موثر در افزایش مقاومت ساختمانها است. تمامی این موارد در چارچوب مقررات ملی ساختمان تعریف شده و رعایت آنها برای تمامی فعالان حوزه ساختوساز ضروری است.
طراحی لرزهای؛ حلقه مهم ایمنی ساختمانها
دارنده کرسی یونسکو در معماری اسلامی خاطرنشان کرد: اگر طراحی و اجرای ساختمانها بر اساس اصول علمی و مقررات ملی ساختمان انجام شود، در آینده شاهد کاهش چشمگیر خسارتهای انسانی و اقتصادی ناشی از زلزله خواهیم بود؛ با طراحی لرزه ای می توانیم مقابله هوشمندانه با زلزله داشته باشیم و بدون نیاز به مصرف بیش از حد مصالحی مانند فولاد و بتن نیز ساختمانهای ایمنتری احداث کنیم.
استاد دانشگاه تهران یادآورشد: ساختمانهای متقارن، همگن و دارای طراحی مناسب در برابر زلزله، آسیبپذیری بسیار کمتری دارند. بسیاری از اصولی که در کتابها، کلاسهای آموزشی و مقررات ملی ساختمان بر آنها تاکید میشود، بر همین مبنا تدوین شدهاند تا ساختمانها بتوانند در برابر زمینلرزه عملکرد مطلوبی داشته باشند.
زلزله را تنها پس از وقوع آن جدی نگیریم
عضو بیش از ۲۵ ساله شورای تدوین مقررات ملی ساختمان با انتقاد از نگاه مقطعی به موضوع زلزله در کشور گفت: متاسفانه معمولا پس از وقوع یک زمینلرزه، توجه عمومی و تخصصی به این موضوع افزایش مییابد، اما با گذشت زمان دوباره به فراموشی سپرده میشود. در حالی که آمادگی برای زلزله باید به یک رویکرد دائمی در نظام آموزشی، حرفهای و اجرایی کشور تبدیل شود.
گلابچی در پایان تاکید کرد: رعایت اصول طراحی لرزهای، اجرای دقیق مقررات ملی ساختمان و توجه به ساختوسازهای اصولی میتواند نقش مهمی در کاهش خسارتهای جانی و مالی ناشی از زلزله داشته باشد و ایمنی شهرها را در برابر این پدیده طبیعی افزایش دهد.
خبرنگار: فرزانه صدقی