به گزارش ایرنا، پسته که به «طلای سبز» ایران شهرت دارد، یکی از مهمترین و ارزشمندترین محصولات کشاورزی استان کرمان به شمار میرود و نقش قابل توجهی در اقتصاد، اشتغال و صادرات غیرنفتی کشور دارد. با این حال، طی سالهای اخیر عواملی همچون خشکسالیهای متوالی، تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت برخی آفات مهم، موجب کاهش عملکرد و کیفیت محصول در بخشی از باغهای پسته شده و خسارتهای قابل توجهی را به باغداران وارد کرده است.
آفت پسیل، عامل مهم پوکی و ریزش جوانههای پسته
یکی از مهمترین آفات درجه یک باغهای پسته استان کرمان، پسیل پسته است، این آفت با تغذیه از شیره گیاهی درخت پسته، مقادیر زیادی مواد قندی دفع میکند که پس از خشک شدن به صورت دانههای سفیدرنگ شبیه شکر روی برگها و خوشهها مشاهده میشود؛ به همین دلیل در بین باغداران به «شیره خشک» نیز معروف است.
پسیل پسته بسته به شرایط اقلیمی منطقه، بین پنج تا هفت نسل در طول سال دارد و دارای پنج سن پورگی است و حشرات کامل زمستانگذران این آفت معمولاً از اواسط اسفندماه و همزمان با افزایش تدریجی دما فعالیت خود را آغاز میکنند.
با فرا رسیدن پاییز و کاهش دما و طول روز، حشرات کامل به پناهگاههای زمستانه از جمله زیر پوستک تنه درختان، شکاف دیوارها و حصار باغها، زیر علفهای هرز و بقایای گیاهی کف باغ مهاجرت میکنند.
پورهها و حشرات کامل پسیل با تغذیه از شیره گیاهی موجب کاهش توان فتوسنتز، ضعف عمومی درخت و افت کمی و کیفی محصول میشوند، میزان خسارت این آفت به زمان آلودگی و مرحله رشد محصول بستگی دارد.
از حساسترین مراحل به ثمر نشستن این محصول، زمان پر شدن مغز پسته است که افزایش جمعیت آفت میتواند موجب پوکی و نیممغز شدن دانهها شود، همچنین تداوم آلودگی باعث ریزش جوانههای زایشی سال آینده، زردی و ریزش برگها و در نهایت تضعیف شدید درخت خواهد شد که این موضوع بر عملکرد سالهای بعد نیز تأثیر منفی میگذارد.
پسیل(شیره خشک) بر روی برگ درختان پسته
ناتوانی سموم شیمیایی برای مقابله با پسیل پسته
اگرچه در سالهای گذشته برای کنترل پسیل از حشرهکشهای مختلف استفاده شده است، اما مصرف مکرر و غیرهدفمند برخی سموم موجب بروز مقاومت در جمعیتهای این آفت شده و کارایی تعدادی از حشرهکشها را کاهش داده است.
با توجه به خسارتهای اقتصادی پسیل پسته، توسعه مدیریت تلفیقی آفات و استفاده از روشهای غیرشیمیایی در سالهای اخیر در دستور کار کارشناسان و باغداران قرار گرفته و نتایج حاصل از آن بسیار امیدوارکننده بوده است.
رضایت پستهکاران از جایگزینی روشهای غیر شیمیایی برای کنترل آفت
محمد کرمی از کشاورزان پسته کار رفسنجان با اشاره به شیوع آفت پسیل پسته در هر سال زراعی بیان کرد: در سالهای گذشته برای مبارزه با این آفت از سموم استفاده میکردیم که هزینه نسبتا بالایی را متحمل میشدیم و نتیجه هم مورد رضایت کامل نبود.
وی تصریح کرد: حدود سه سال است در ۴۰ هکتار از زمینهای باغی پسته برای از بین بردن پسیل یا شیره خشک از سم استفاده نمیکنیم و سعی کردیم کنترل این آفت را با استفاده از آب و محلولها و ترکیبات غیر شیمیایی انجام دهیم.
کرمی اظهار کرد: با استفاده از روشهای غیرشیمیایی مرغوبیت و کمیت پسته بهتر شده است و هزینهها هم خیلی کاهش پیدا کرده است و کنترل آفت نیز به راحتی انجام میشود.
وی تاکید کرد: توصیه ما این است که کشاورزان کمتر از سموم شیمیایی برای کنترل پسیل پسته استفاده کنند تا ضمن برداشت محصول مناسب، جلوی از بین رفتن حشرات مفید هم گرفته شود.
استفاده از محلول غیر شیمیایی کائولین در باغهای پسته
محمد کشتاور کشاورز شهرستان انار نیز گفت: برای از بین بردن پسیل پسته از روشهای مختلفی در طول سال استفاده میکنیم، اما با وجود کاربرد سموم شیمایی مختلف، محصول آسیب میدید و برگ ریزی و تلف شدن جوانههای محصول سال قبل هم مشاهده میشد.
این پسته کار ادامه داد: در سال جاری با مشورت کارشناسان کشاورزی تصمیم گرفتیم از ابتدای سال از روشهای جایگزین برای مقابله با آفت پسیل پسته از صابونهای مایع و ترکیبهایی که شیمیایی نیستند استفاده کنیم.
وی خاطر نشان کرد: با به کار بردن محلولهای غیر شیمیایی در چند مرحله پاشیدن در باغهای پسته در مقادیرِ توصیه شده، درختان در شرایط مناسبی قرار دارند و جواب دهی خوبی دریافت کردیم.
کشتاور تاکید کرد: سموم شیمیایی که در حال حاضر در بازار وجود دارد، ضمن اینکه کیفیت چندانی ندارد، قیمتهای بالایی هم دارند و به کشاورزان توصیه می کنیم تا با روشهای غیرشیمیایی نسبت به کنترل و از بین بردن پسیل پسته اقدام کنند تا محصول بهتری برداشت شود و محیط زیست نیز آسیب کمتری ببیند.
مدیریت تلفیقی آفات در ۲۰ هزار هکتار از باغهای پسته رفسنجان
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی شمال استان کرمان با اشاره به اهمیت این آفت در باغهای استان گفت: پسیل پسته یکی از مهمترین آفات باغهای پسته است که در صورت افزایش جمعیت، میتواند موجب پوکی و نیممغز شدن محصول، ریزش جوانههای سال آینده و تضعیف درختان شود.
فاطمه منگلی افزود: طی سالهای اخیر مدیریت حفظ نباتات با همکاری باغداران پیشرو، کارشناسان جهاد کشاورزی و پژوهشکده پسته کشور، توسعه روشهای غیرشیمیایی و مدیریت تلفیقی آفات را در دستور کار قرار داده است که این برنامه در سطح حدود ۲۰ هزار هکتار از باغهای پسته شهرستان رفسنجان اجرا شده و نتایج بسیار امیدوارکنندهای به همراه داشته است.
حفظ عوامل مفید؛ رکن اصلی مدیریت پایدار آفات
وی با بیان اینکه دشمنان طبیعی نقش مهمی در کنترل این آفت دارند، اظهار کرد: حشرات مفیدی مانند بالتوری سبز، کفشدوزکها، سنهای شکارگر، کنههای شکارگر و برخی زنبورهای پارازیتوئید به طور طبیعی جمعیت پسیل را کنترل میکنند و حفظ این عوامل مفید یکی از ارکان اصلی مدیریت پایدار آفات در باغهای پسته است.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی شمال استان کرمان ادامه داد: تجربه باغدارانِ موفق نشان داده است که با اجرای عملیات بهزراعی مناسب، حذف کانونهای زمستانگذران آفت، استفاده از کارتهای زرد چسبنده، شویندهها و صابونهای مجاز، کائولین، گوگرد و سیلیکات پتاسیم در قالب برنامه مدیریت تلفیقی آفات، میتوان جمعیت پسیل را بدون اتکا به حشرهکشهای شیمیایی در سطح قابل قبول نگه داشت.
حفظ محیط زیست و سلامت مصرفکننده با کاهش سموم شیمیایی
وی با اشاره به مزایای این رویکرد گفت: کاهش مصرف سموم شیمیایی علاوه بر حفظ محیط زیست و سلامت مصرفکنندگان، به حفظ جمعیت دشمنان طبیعی آفات کمک کرده و زمینه تولید محصول سالمتر و باکیفیتتر را فراهم میکند.
منگلی خاطرنشان کرد: امروز در بخشی از باغهای پسته شهرستان رفسنجان، کنترل پسیل بدون استفاده از حشرهکشهای شیمیایی انجام میشود که این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای روشهای علمی، پایدار و غیرشیمیایی در مدیریت آفات است.
استفاده از تلههای چسبی زرد رنگ در باغات پسته
وی بیان کرد: از اواسط اسفندماه، به منظور شکار حشرات کامل زمستانگذران پسیل پسته، نصب کارتهای زرد چسبنده بر اساس دستورالعملهای فنی و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی باغداران انجام میشود.
این کارتها علاوه بر کمک به برآورد و پایش جمعیت آفت، در کاهش جمعیت حشرات کامل نیز مؤثر هستند.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی شمال استان کرمان تأکید کرد: توسعه مدیریت تلفیقی آفات و کاهش وابستگی به حشرهکشهای شیمیایی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای پایداری تولید پسته در کشور است و با افزایش مشارکت باغداران، گسترش آموزشهای تخصصی و بهرهگیری از روشهای نوین و غیرشیمیایی، میتوان سطح بیشتری از باغهای پسته استان را تحت پوشش این برنامهها قرار داد و گامهای مؤثرتری در مسیر تولید محصول سالم، حفظ محیط زیست و ارتقای جایگاه پسته ایران در بازارهای جهانی برداشت.