به گزارش ایرنا، سید محمدرضا بهشتیپور، مدیر روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست قم در یادداشتی به مناسبت فرا رسیدن هفته محیط زیست، آوردهاست: منابع طبیعی مانند آب، خاک، جنگلها و تنوع زیستی، در واقع زیرساختهای حیات، تولید و توسعه و ثبات اجتماعی هستند و تخریب آنها، تهدیدی مستقیم برای امنیت، استقلال و اقتدار کشور به شمار میآید.
وقتی از امنیت ملی سخن میگوییم، ذهنها معمولاً به سمت مرزها، تجهیزات دفاعی، توان بازدارندگی و آمادگی نیروهای مسلح معطوف میشود. بیتردید چنین نگاهی نیز درست و ضروری است، چنانچه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران اسلامی، به خوبی نشان داد که هیچ کشوری بدون برخورداری از قدرت دفاعی و اقتدار نظامی نمیتواند از استقلال، تمامیت ارضی و منافع ملی خود صیانت کند، اما واقعیت این است که امنیت ملی در جهان امروز تنها در میدانهای نظامی تعریف نمیشود.
همانگونه که تهدیدات متنوعتر و پیچیدهتر شدهاند، مؤلفههای امنیت نیز ابعاد گستردهتری یافتهاند. در کنار امنیت دفاعی، مفاهیمی مانند امنیت غذایی، امنیت آب، امنیت انرژی، امنیت اقتصادی و امنیت زیستمحیطی به ارکان اصلی امنیت پایدار تبدیل شدهاند. از همین منظر است که میتوانیم بگوییم شعار امسال هفته محیط زیست با عنوان «حفظ محیط زیست؛ حفظ امنیت ملی»، شعاری دقیق، آیندهنگر و مبتنی بر واقعیتهای راهبردی کشور است.
محیط زیست را نباید صرفاً مجموعهای از جنگلها، تالابها، گونههای جانوری و آب و هوای سالم بدانیم، بلکه منابع طبیعی این مرز و بوم، در حقیقت بخشی از سرمایههای راهبردی کشور هستند که بخش مهمی از قدرت ملی بر آن استوار است. آب، خاک، جنگلها، تالابها، رودخانه ها و تنوع زیستی کشورمان، زیرساختهای اصلی حیات، تولید و توسعه و ثبات اجتماعی محسوب میشوند و هر اندازه این سرمایهها پایدارتر و سالمتر باشند، توان کشور برای مقابله با تهدیدها و عبور از بحرانها نیز افزایش خواهد یافت.
یکی از مهمترین ابعاد ارتباط میان محیط زیست و امنیت ملی، مسئله امنیت غذایی است. کشوری که از منابع آب و خاک خود به خوبی حفاظت نکند، در آینده با کاهش ظرفیت تولید غذا مواجه خواهد شد. فرسایش خاک، بیابانزایی، تخریب مراتع و افت منابع آب زیرزمینی، تنها مسائل زیستمحیطی نیستند، بلکه تهدیدهایی برای استقلال و اقتدار ملی به شمار میروند.
از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی میتوانند زمینهساز چالشهای اجتماعی و اقتصادی شوند. کمبود آب، آلودگی هوا، خشک شدن تالابها، تخریب سرزمین و طوفان های گرد و غبار، در بسیاری از نقاط جهان به مهاجرتهای ناخواسته، افزایش نارضایتیهای اجتماعی و فشار بر زیرساختهای اقتصادی منجر شده است. بنابراین حفاظت از محیط زیست صرفاً یک دغدغه طبیعتدوستانه نیست، بلکه اقدامی در راستای حفظ انسجام اجتماعی و تقویت امنیت پایدار کشور محسوب میشود.
امروز مفهوم «تابآوری ملی» به یکی از شاخصهای اصلی قدرت کشورها تبدیل شده است. تابآوری به معنای توان یک جامعه برای مقاومت، سازگاری و عبور از بحرانهاست. جامعهای که از منابع طبیعی سالم، اکوسیستمهای پایدار و ظرفیتهای زیستی مناسب برخوردار باشد، در برابر فشارهای اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی نیز مقاومتر خواهد بود. محیط زیست سالم، توان بازیابی و استمرار حیات اقتصادی و اجتماعی کشور را افزایش میدهد و به همین دلیل بخشی از زیرساخت اقتدار ملی به شمار میرود.
در این میان، نباید از اهمیت آب بهعنوان یک موضوع راهبردی غافل شویم. ایران در منطقهای خشک و نیمهخشک قرار گرفته و مدیریت منابع آب در آن از یک مساله فنی فراتر رفته و به موضوعی مرتبط با امنیت ملی تبدیل شده است. حفاظت از حوضههای آبریز و منابع آبی، رودخانهها، تالابها، آب های زیرزمینی و ژرف، در واقع حفاظت از آینده کشور است. هر قطره آبی که حفظ میشود، بخشی از ظرفیت توسعه و امنیت نسلهای آینده را تضمین میکند.
از منظر امنیتی میتوان حفاظت از محیط زیست را نوعی «پدافند غیرعامل» نیز بدانیم. همانگونه که کشورها برای کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی خود در برابر تهدیدات مختلف برنامهریزی میکنند، حفاظت از منابع طبیعی نیز موجب کاهش آسیبپذیری کشور در برابر بحرانهای طبیعی، اقتصادی و اجتماعی میشود. احیای تالابها، جلوگیری از تخریب جنگلها، مقابله با فرسایش خاک، پیشگیری از آلودگی آب، خاک و هوا و مدیریت صحیح منابع آب، همگی اقداماتی هستند که به افزایش امنیت و کاهش مخاطرات ملی کمک میکنند.
در آموزه های دینی و در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز طبیعت همواره به عنوان امانتی الهی و سرمایهای متعلق به همه نسلها مورد توجه بوده است. از این منظر، حفاظت از محیط زیست صرفاً یک مسئولیت اداری یا قانونی نیست، بلکه وظیفهای ملی، اخلاقی، دینی و تمدنی است. همانگونه که پاسداری از مرزهای جغرافیایی کشورمان وظیفهای مقدس به شمار میرود، صیانت از مرزهای زیستی ایران عزیز، مسئولیتی همگانی است که آینده کشور به آن وابسته است.
از ۱۶ تا ۲۲ خرداد به عنوان هفته محیط زیست نام گذاری شدهاست.