به گزارش ایرنا، یوزپلنگ آسیایی سریعترین پستانداران روی زمین، گونهای گوشتخوار، شبگرد و آخرین بازمانده گربهسانی است که روزگاری پهنه وسیعی از آسیا را در مینوردید، اما امروز نفسهای آنان در بخشهایی از دشتها و زیستگاههای مرکزی ایران در شرق استان سمنان شنیده میشود.
حفظ بقای یوزپلنگ آسیایی نشانهای از سلامت اکوسیستم طبیعی کشور و بلکه بخشی از هویت زیستی و میراث ملی ایران به شمار میرود طی و این سالها مهمترین عامل مرگ یوزپلنگ آسیایی در ایران تصادف با خودرو عنوان شده طوری که هفت قلاده یوزپلنگ بین سالهای ١٣٨٩ تا ١٣٩٧ در محور میاندشت - عباس آباد در جاده میامی- سبزوار در مسیر اصلی تهران- مشهد در شرق استان سمنان بر اثر تصادف با خودرو در جاده تلف شدند.
تابستان ۱۴۰۱ یک قلاده یوزپلنگ ماده و سال ۱۴۰۲ نیز ۲ قلاده یوزپلنگ بر اثر تصادف در همین جاده از دست رفتند و در مجموع تعداد ۱۳ قلاده از این گونه ارزشمند در این جاده به خاطر تصادفات تلف شدند.
بر همین اساس مسیر میامی - عباسآباد ۵۵ کیلومتر و معروف به «کریدور عبور گونه ارزشمند و در معرض خطر انقراض یوزپلنگ آسیایی» است و اعمال محدودیت سرعت و پایش شبانهروزی برای حفاظت از این گونه ارزشمند در خطر انقراض در دست اجراست.
محور عباسآباد ـ میامی گلوگاه حیاتی یوزپلنگ آسیایی
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان سمنان روز شنبه گفت: محور عباسآباد ـ میامی یکی از معدود کریدورهای فعال زیستی یوزپلنگ آسیایی در کشور محسوب میشود و حفاظت از آن بخشی جداییناپذیر از برنامه ملی صیانت از یوز ایرانی است.
مهدی زارعخورمیزی افزود: پایشهای شبانه تنها یک اقدام مقطعی نیست بلکه بخشی از یک شبکه حفاظتی یکپارچه برای ایمنسازی مسیر تردد حیاتوحش به شمار میرود که شناسایی دقیقتر الگوهای حرکتی یوزپلنگ و کاهش نرخ تصادفات جادهای در این منطقه حساس را به دنبال دارد.
آمادهباش محیطبانان در حاشیه پارک ملی توران
سرپرست پارک ملی توران از حضور مستمر نیروهای محیطبانی و داوطلبان مردمی در منطقه برای حفاظت از یوزپلنگ آسیایی خبر داد و افزود: تیمهای محیطبانی پارک ملی توران با تمام توان در آمادهباش کامل قرار دارند تا امنیت این زیستگاه ارزشمند حفظ شود.
مسعود ترابی با بیان اینکه حضور یوزپلنگ آسیایی در حاشیه جادهها همچنان یکی از مهمترین چالشهای حفاظتی منطقه است، تصریح کرد: حیاتوحش مرزهای اداری را نمیشناسد و همین مساله ضرورت افزایش هوشیاری رانندگان و استمرار گشتهای شبانه را دوچندان میکند.
«هر راننده، یک محیطبان» پویشی برای نجات میراث ملی
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان سمنان گفت: نیروهای یگان حفاظت با تجهیزات پایش شبانه در نقاط حادثهخیز مستقر شدند و پویش «هر راننده، یک محیطبان» به طور جدی دردست اجراست.
علی لهردی از تمامی رانندگان و مسافران خواست تا با رعایت سرعت مطمئنه و توجه به علائم هشداردهنده در حفاظت از یوزپلنگ آسیایی به عنوان گونه ارزشمند در خطر شدید انقراض مشارکت کنند.
وی ادامه داد: شعار «نه به تصادف» مسوولیتی ملی و اخلاقی در قبال یوزپلنگ آسیایی به عنوان میراث طبیعی کشور است و عملیات میدانی پایش شبانه برای حفاظت از این گونه ارزشمند با همکاری پلیس راه، نیروی انتظامی، یگان حفاظت، محیطبانان پارک ملی توران و نیروهای مردمی ادامه دارد.
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان سمنان ابراز امیدواری کرد که با استمرار پایشهای شبانه و همکاری رانندگان در کاهش سرعت، خطر تصادف برای یوز آسیایی در این محور ترانزیتی به حداقل ممکن برسد.
محیطبانان، پلیس راه، نیروی انتظامی، یگان حفاظت، محیطبانان پارک ملی توران و نیروهای مردمی با مشارکت در پایشهای شبانه در مسیر عباسآباد ـ میامی بخشی از جاده ترانزیتی تهران - مشهد در شرق استان سمنان برای تامین امنیت زیستگاههای جادهای و مسیرهای عبور یوزپلنگ آسیایی پای کار هستند.
شناسایی ۲۰ راس یوزپلنگ آسیایی در طبیعتِ جهان فقط در ایران
جمعیت یوزپلنگها قابل سرشماری نیست، چرا که گونهای گوشتخوار و شبگرد است، اما با استفاده از دوربین تلهای جمعیت آنها تخمین زده میشود و طبق تخمین کارشناسان جمعیت یوزپلنگ آسیایی، تعداد یوزپلنگ شناساییشده در توران شهرستان شاهرود واقع در شرق استان سمنان به عنوان تنها زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در جهان به ۲۶ فرد رسید و از این تعداد ۶ فرد در سایت تکثیر و ۲۰ فرد در طبیعت زیست میکنند.
هر گاه جمعیت گونهایی از ۵۰ راس یا قلاده کمتر شود، «گونه در خطر و آستانه انقراض» تلقی میشود و اکنون مجموع یوزپلنگها در سایت تکثیر و شناساییشده در طبیعت نشان میدهد اگر در تلاشها برای حفظ این گونه ارزشمند تسریع نشود، یوزپلنگها نیز به سرنوست دایناسورها دچار و منقرض میشوند.
منطقه توران یا خارتوران در شرق استان سمنان در شهرستان شاهرود یکی از سه منطقه حفاظت شده ایران با مساحت یک میلیون و ۴۷۰ هزار هکتار، خاستگاه زیست یوزپلنگ ایرانی به شمار میرود.
یوزپلنگ تیزپای بیهمتای ذخیرهگاه زیستکره توران
یوزپلنگ امکان زادآوری ۲ بار در سال و دوره بارداری سه ماه دارد. به طور معمول فصلهایی که رطوبت هوا بیشتر است، برای جفتگیری این گونه در خطر انقراض مناسب است و بر پایه تحقیقات انجام شده، دی و بهمن بهترین ماههای سال برای جفتگیری یوزپلنگ آسیایی است که پس از ۹۰ روز معمولا در اردیبهشت توله به دنیا میآید.
طبق تحقیقات، یوزپلنگ جزو پستانداران چندهمسری است و یوزپلنگ آسیایی از ۲ تا سه سالگی بالغ شده و تا هشت سالگی قدرت زادآوری دارد و نوع زایش یوزپلنگ آسیایی چندقلوزایی است.