به گزارش ایرنا، در بامداد ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، نیروهای امنیتی حکومت پهلوی، امام خمینی(ره) را پس از سخنرانی انتقادی ایشان روز عاشورای همان سال در شهر قم بازداشت کردند که انتشار خبر دستگیری ایشان موجی از اعتراضات مردمی را در شهرهای مختلف از جمله قم، تهران، ورامین، مشهد و شیراز به دنبال داشت.
در تهران، گروههای مختلف مردم با حضور در خیابانها خواستار آزادی امام خمینی(ره) شدند، همزمان در قم نیز تجمعات گستردهای در اعتراض به این اقدام حکومت شکل گرفت، دامنه اعتراضات به سرعت به دیگر شهرها گسترش یافت و هزاران نفر در راهپیماییها و تجمعات اعتراضی شرکت کردند.
حکومت پهلوی برای مقابله با این اعتراضات از نیروهای نظامی و امنیتی استفاده کرد و درگیریهای گستردهای میان معترضان و نیروهای حکومتی رخ داد، این برخوردها به کشته و زخمی شدن شمار زیادی از مردم انجامید و فضای سیاسی کشور را تحت تاثیر قرار داد.
بسیاری از پژوهشگران و مورخان، قیام ۱۵ خرداد را نقطه آغاز مرحلهای جدید از مبارزات سیاسی و مذهبی علیه حکومت پهلوی ارزیابی میکنند چراکه این واقعه موجب افزایش انسجام نیروهای مخالف حکومت و تقویت نقش جریانهای مذهبی در تحولات سیاسی کشور شد.
قیام ۱۵ خرداد در حافظه تاریخی ملت ایران به عنوان یکی از مهمترین حرکتهای اعتراضی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ثبت شده است و هر ساله سالروز این واقعه با برگزاری آیینها و برنامههای مختلف گرامی داشته میشود.
در استان لرستان نیز همه ساله آیینهای مختلفی به مناسبت سالروز قیام ۱۵ خرداد برگزار میشود و مردم این استان با حضور در برنامههای فرهنگی، مذهبی و یادبودها، یاد و خاطره شهدای این قیام تاریخی را گرامی میدارند.
مسوولان، روحانیون، خانوادههای شهدا و اقشار مختلف مردم در این مراسم با مرور ابعاد تاریخی و سیاسی قیام ۱۵ خرداد، بر اهمیت این رویداد در شکلگیری جریانهای مردمی علیه حکومت پهلوی تاکید میکنند.
شرکتکنندگان در این آیینها، ۱۵ خرداد را نمادی از ایستادگی ملت ایران برابر استبداد، ظلم و خودکامگی دانسته و آن را نقطهای تاثیرگذار در تاریخ مبارزات مردم برای دستیابی به استقلال، آزادی و حفظ ارزشهای دینی و ملی عنوان میکنند.
در این مراسم همچنین بر نقش آگاهیبخشی مردم، وحدت اجتماعی و مقاومت در برابر فشارها تاکید میشود و قیام ۱۵ خرداد به عنوان یکی از ماندگارترین جلوههای حضور مردم در عرصه دفاع از آرمانها و مطالبات خود مورد توجه قرار میگیرد.
بسیاری از سخنرانان و پژوهشگران با اشاره به جایگاه تاریخی این واقعه، بر ضرورت انتقال مفاهیم و درسهای قیام ۱۵ خرداد به نسلهای جوان تاکید کرده و شناخت دقیقتر این رخداد را در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی کشور موثر میدانند.