به گزارش ایرنا، بیش از یک دهه است که الگوهای زایمان در کشور و به تبع آن در استان همدان تغییر محسوسی داشته و بر اساس این داده ها بی رغبتی در بانوان برای تجربه زایمان طبیعی و در مقابل گرایش به سزارین رشد شتابانی داشته است.

در گذشته، سزارین بیشتر به عنوان یک روش انتخاب آخر و برای موارد ضرورت پزشکی در نظر گرفته می‌شد و کمتر به عنوان یک گزینه اولیه یا انتخابی مطرح بود اما گذشت زمان و الگوهای رفتاری و سبک زندگی جدید این رویه را تغییر داد به گونه ای که مادران در نخستین زایمان به سمت سزارین می روند.

ترس شدید از درد زایمان طبیعی یکی از دلایل اصلی گرایش به سزارین عنوان می شود اما با وجود روش‌های کنترل درد نمی توان این بهانه را از مادارن برای گرایش به سمت سزارین پذیرفت هر چند تبلیغات زیاد در مورد راحتی سزارین و در مقابل اطلاع رسانی ناکافی در مورد روش های بی درد زایمان طبیعی، فضا را برای گرایش به این شیوه بیشتر کرده و زنگ خطر جدی را برای مادر و فرزند به صدا درآورده است.

تمایل به سزارین با موضوع مهمتر دیگری شامل نگرانی از «بر هم خوردن فرم بدن» پس از زایمان طبیعی یا ظاهر فیزیکی بانوان گره خورده که این موضوع جنبه روانشناختی و اجتماعی دارد چرا که اغلب بر این باورند سزارین کمترین تغییر و آسیب را به فرم بدن وارد کرده و زن به ظاهر قبل از بارداری بر می گردد.

در حالیکه با پیشرفت علم مامایی و تمرینات ورزشی مناسب در قبل و بعد از زایمان، بسیاری از این تغییرات قابل کنترل، بهبود حتی پیشگیری هستند.

روند نگران کننده سزارین در برخی مراکز درمانی

بر اساس گزارش ارائه شده توسط رییس اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان در کارگروه ترویج زایمان طبیعی، بررسی‌ها نشان می‌دهد که مجموع تعداد زایمان از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ با ۱۶ درصد کاهش مواجه بوده است.

دکتر سامره قلیج‌خانی اظهارکرد: بررسی شاخص های برنامه ترویج زایمان طبیعی در سال گذشته بیانگر افزایش چهار درصدی شاخص سزارین نخست زا بوده و این الگو نشان می‌دهد که بار اصلی افزایش سزارین بر دوش مادران نخست‌زا است.

وی یادآوری کرد: آمارهای به دست آمده مربوط به سال های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴، کاهش هزار و ۴۶ نفری زایمان طبیعی را نشان می دهد که این آمار با در نظر گرفتن موالید، منجر به افزایش سهم نسبی سزارین کل شده است رقمی که لزوم بازنگری در سیاست‌های تشویقی را بیش از پیش نمایان می‌کند.

عملکرد مراکز درمانی در سزارین

رییس اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان بیان کرد: مراکز درمانی امام رضا (ع) و آیت‌الله بهاری موفق به ثبت روند کاهشی در شاخص سزارین کل شدند، اما در مقابل شاهد افزایش سزارین نخست زا در مراکز درمانی بوعلی، فاطمیه، مهر ملایر، ولیعصر(ع) تویسرکان و رزن بودیم.

قلیج خانی عنوان کرد: مرکز درمانی آتیه رتبه اول شاخص سزارین نخست زا مطلوب استان در مراکز سطح ۲ است و این شاخص در مرکز علیمرادیان شهرستان نهاوند همچنان نامطلوب و در بالاترین سطح استان قرار دارد.

وی افزود: با وجود کاهش موالید اما شاخص‌های کیفی خدمات زایمانی بهبود و استفاده از روش‌های بی‌دردی دارویی از ۵۰ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۶۶ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش داشته است.

رییس اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان اظهارکرد: از سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ پوشش مدیریت درد زایمان افزایش مطلوبی داشته است البته کماکان نیاز به اقدامات عملیاتی در استفاده از بی دردی اپیدورال و اسپاینال وجود دارد.

قلیچ خانی افزود: نزدیک به نیمی از مادران اکنون از روش‌های غیردارویی (ماساژ، رایحه‌درمانی و تنفس) استفاده می‌کنند که نشان‌دهنده اثربخشی کلاس‌های آمادگی زایمان است با این حال، روند کاهشی آموزش در مراکز بوعلی، فاطمیه و آتیه نیازمند مداخله فوری است.

کمبود نیروی انسانی و ضعف در پرداخت‌ها؛ مانع اصلی ترویج زایمان طبیعی

وی تاکید کرد: کمبود شدید نیروی انسانی و اجرای نشدن دقیق قوانین حمایتی و نظام پرداخت پاداش‌ها، از موانع اصلی در مسیر ترویج زایمان طبیعی و عامل افزایش سزارین است که برای معکوس کردن این روند، باید زیرساخت‌های رفاهی و انگیزشی کادر مامایی تقویت شود.

رییس اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان اضافه کرد: با وجود چالش‌های آماری، سطح رضایتمندی مادران از خدمات زایمانی از ۹۲ درصد به ۹۴ درصد ارتقا یافته و سهم زایمان‌های مامایی (همراه با ماما) از ۳۹ به ۴۲ درصد رسیده است.

قلیج خانی افزود: الگوی کلی نشان می‌دهد که اگرچه تعداد مادرانی که زایمان طبیعی می‌کنند کاهش یافته، اما حمایت و کیفیت خدمت برای همان تعداد محدودتر بهبود یافته است.

وی ادامه داد: هدف اداره مامایی دانشگاه علوم پزشکی همدان در سال پیش رو، تمرکز بر کاهش سزارین‌های انتخابی در مادران نخست‌زا و گسترش زایمان‌های فیزیولوژیک و بدون مداخله در استان است.

نتیجه سزارین‌های غیرضروری؛ تعلیق پروانه فعالیت مراکز از ۶ ماه تا یک سال

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز از برخورد قاطع با تخلفات پزشکی خبرداد و گفت: این مجموعه با مراکزی که به دلیل عملکرد برخی متخصصانِ متخلف، باعث افزایش بی‌رویه آمار سزارین می‌شوند، به‌شدت برخورد می کند که این برخوردها شامل تعلیق ۶ماهه تا یک‌ساله پروانه فعالیت می شود.

دکتر غلامرضا کلوندی معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز با اشاره به خطرات ناشی از مداخلات غیرضروری در جراحی‌های شکمی، اظهار کرد: هرگونه دست‌کاری در حفره شکم به دلیل ریسک‌های بالای پزشکی، باید تنها در مواردِ کاملاً ضروری و طبق استانداردهای علمی انجام شود؛ در غیر این صورت، این مداخلات از نظر قانونی غیرقابل‌توجیه و تخلف محسوب می‌شود.

وی اظهار کرد: برای تبدیل بخش‌های زایمان به آرام‌ترین و بی‌دغدغه‌ترین بخش‌ بیمارستان تیم مدیریت ویژه‌ای تشکیل شده تا از ابتدای سه‌ماهه سوم بارداری، هر مادر تحت مشاوره و ویزیت مستقیم متخصصان زنان و بیهوشی قرار گیرد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه هدف آشنا کردن مادران با همه روش‌های نوین زایمان بدون درد است خواستار تکثیر اقدامات تحولی بیمارستان آتیه به‌عنوان «الگوی موفق» در استان و کشور شد.

کلوندی ادامه داد: هر مرکز درمانی که در این حوزه عملکرد درخشانی داشته باشد، مورد تشویق قرار می‌گیرد و مراکز با آمار سزارین نامتعارف، تحت بررسی و اقدامات اصلاحی فوری قرار خواهند گرفت.

وی بیان کرد: تشویق پزشکان و ماماهای موفق در زایمان طبیعی و بی‌درد، تدوین فلوچارت تایید پرونده‌های فوبیای زایمانی، بررسی تفکیکی سزارین نخست‌زا و ارائه بازخورد کتبی به متخصصان و مراکز درمانی بازدیدهای ماهانه ستادی، راه‌اندازی سامانه رضایت‌سنجی، استانداردسازی فضای فیزیکی و ایجاد اتاق‌های خصوصی، توسعه کلاس‌های آمادگی برای زایمان، برنامه مامای همراه، آموزش انفرادی مادران، کلاس‌های پدران و در نهایت راه اندازی و نظارت بر سامانه باروری سالم و نظارت بر ثبت روزانه موالید صورت گرفته است.

افزایش نرخ موفقیت درمان ناباروری

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه ۱۵ درصد زوج های استان با چالش ناباروری مواجه هستند، بیان کرد: نرخ موفقیت درمان ناباروری از ۲۹ به ۳۲ درصد رسیده یعنی تعداد زایمان حاصل از ART شامل روش های کمک باروری میکرواینجکشن، لقاح آزمایشگاهی ، تلقیح داخل رحمی و درمان های ناباروری مردان از ۱۵۰ به ۱۶۷ مورد افزایش داشته است.

کلوندی افزود: این بهبود ناشی از ارتقای کیفیت خدمات، به‌روزرسانی روش‌های درمانی است و برای حفظ این روند مثبت، توسعه زیرساخت‌ها به ویژه در بخش دولتی، سرمایه‌گذاری در فناوری و آموزش تخصصی، و نیز پایش مستمر عوامل مؤثر بر موفقیت درمان ضروری به نظر می رسد.

استان همدان دارای ۲۲ بیمارستان است که از تعداد ۱۶ بیمارستان زیر نظر وزرات بهداشت، ۲ بیمارستان مربوط به تامین اجتماعی، ۲ بیمارستان متعلق به نیروهای مسلح، یک مرکز درمانی خیریه و یک بیمارستان خصوصی است.

این بیمارستان ها دارای سه هزار و ۲۳۱ تخت فعال هستند که به ترتیب بیمارستان های مربوط به علوم پزشکی ۲ هزار ۷۰۳ تخت، بیمارستان های تامین اجتماعی ۳۰۶ تخت، نیروهای مسلح ۷۵ تخت، مرکز خیریه ۴۷ تخت و بیمارستان خصوصی ۱۰۰ تخت دارد.

وضعیت بیمارستان ها از نظر نوع فعالیت شامل ۱۶ مرکز درمانی با یک هزار و ۵۳۶ تخت و ۶ مرکز آموزشی با یک هزار و ۶۹۵ تخت می شود.