به گزارش ایرنا، شهرهای جدید ایران که روزگاری با هدف سرریز جمعیت کلانشهرها و ایجاد توسعه متوازن پای به عرصه وجود گذاشتند، امروز با کلافی سردرگم از چالشهای زیرساختی و اجتماعی دستبهگریباناند. در این میان، «فولادشهر» بهعنوان یکی از مهمترین شهرهای جدید کشور، با مسائلی روبهروست که به گفته مدیریت شهری آن، بیش از آنکه به دلیل کمبود منابع باشد ریشه در ساختارهای تصمیمگیری دارد.
به گفته شهردار فولاد شهر، ریشهی اصلی مشکلات شهرهای جدید، عدم توجه کافی به تبعات و پیامدهای احداث شهر و همچنین نبود حمایتهای لازم از سوی شرکتهای عمران دولتی است.
این مسائل سالهاست که وجود دارند، اما در سطوح کلان سیاستگذاری و تصمیمگیری جدی گرفته نشدهاند. در واقع شکافی بین واقعیتهای میدانی و گزارشهای اداری وجود دارد که باعث میشود عمق بحرانها در ساختارهای رسمی نادیده گرفته شود.
شهردار فولادشهر پیشنهاد میکند که برای برونرفت از این وضعیت، ابتدا باید جایگاه مشکلات شهرهای جدید در ذهن قانونگذاران و مجریان ارتقا یابد و سپس با تشکیل «مجمع شهرداران شهرهای جدید کشور» و «قرارگاههای خدمترسانی شهرهای جدید در استانداریها»، مطالبات این شهرها را به صورت منسجمتر و مؤثرتر پیگیری شود.
ریشه اصلی مشکلات شهرهای جدید
حسین ایزدی در این پیوند به ایرنا گفت: واقعیت این است که یکی از مهمترین دلایل بروز و تداوم مشکلات عدیده در شهرهای جدید کشور، نبود حمایتهای لازم از سوی شرکتهای عمران وابسته به دولت است. بسیاری از این مسائل سالهاست که گریبانگیر شهر و شهروندان است، اما آنگونه که باید و شاید در سطح سیاستگذاری و تصمیمگیری کلان جدی گرفته نشدهاند.
وی ادامه داد: مشکل اساسی وقتی است که چالش های شهرهای جدید در سطوح بالادستی مانند مجلس و وزارتخانه دیده نمیشوند. جایگاه این چالشها در نگاه قانونگذار و متولیان اجرا—یعنی مجلس شورای اسلامی، وزارت راه و شهرسازی و شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید—متأسفانه بسیار پایینتر از حد واقعی و بحرانی آن قرار دارد و در نتیجه، معضلات ناشی از این وضعیت، آنطور که باید ملموس، عینی و اولویتدار دیده نمیشوند. قاعده مدیریت روشن است؛ وقتی مسالهای درست و با ابعاد واقعیاش دیده نشود، طبیعی است که برای حل آن نیز اراده و سازوکار کافی شکل نگیرد.
شکاف میان واقعیت میدانی و گزارشهای اداری
شهردار فولادشهر اظهار داشت: از منظر مدیریت شهری و مردمی که در این شهرها سکونت دارند، مشکلات در متن زندگی روزمره کاملاً محسوس و آزاردهنده است. اما متأسفانه در برخی ساختارهای اداری، این مسائل تقلیل پیدا کرده و صرفاً در سطح یک «پرونده» یا «گزارش اداری» باقی میماند.
ایزدی خاطرنشان کرد: در این ساختارها، عمق اجتماعی و شهریِ بحرانها دیده نمیشود که همین فاصله و شکاف عمیق میان نگاه رسمی و کاغذی با واقعیت تلخ میدانی، یکی از موانع جدی در مسیر حل مشکلات است.
وی اضافه کرد: متأسفانه در برخی موارد، با وجود پذیرش ظاهری مشکلات، گفته میشود چون این مجموعهها دولتی هستند امکان اقدام قانونی وجود ندارد. از نگاه ما، این نوع استدلال در عمل نوعی «شانه خالی کردن» و فرار از مسوولیت است. وظیفه دستگاههای متولی، صرفاً بیان مانع و توجیه کردن کاستیها نیست؛ مدیران این بخشها باید برای رفع موانع موجود، راهحلهای قانونی، مسیرهای تأمین اعتبار و سازوکار اجرایی عملیاتی ارائه دهند.
نقشه راه برونرفت؛ از تشکیل مجمع ملی تا قرارگاههای استانی
شهردار فولادشهر در خصوص برداشتن گامهای عملیاتی برای تغییر این وضعیت گفت: نخستین گام، «ارتقای جایگاه مشکلات شهرهای جدید» است. یعنی باید کاری کرد که این مسائل در ذهن قانونگذار، مجری و تصمیمگیر، از حالت انتزاعی و ناملموس خارج شده و بهعنوان یک ضرورت و بحران واقعی دیده شود. پس از آن، باید منابع لازم برای توسعه زیرساختها و مقابله با این معضلات تأمین شود. در کنار این موضوع سختافزاری، تشکیل یک «شبکه توسعه اجتماعی و ارتباطات راهبردی» میتواند در جلب توجه افکار عمومی و اصلاح رویکردهای مدیریتی بسیار مؤثر باشد.
وی افزود: شهرداری فولادشهر سازوکار مشخص و نهادینهای برای پیگیری منسجمتر این مطالبات در سطح ملی پیشنهاد داده است و یکی از راهکارهای قابل تأمل و ضروری، تشکیل «مجمع شهرداران شهرهای جدید کشور» است.
وی یادآور شد: «مجمع شهرداران شهرهای جدید کشور» میتواند از سوی معاونت عمرانی یا اجتماعی وزارت کشور و یا رئیس سازمان همیاری شهرداریهای کشور پیگیری و تأسیس شود. چنین تشکلی، اگر درست و هدفمند عمل کند، میتواند به «صدای واحد و منسجم» شهرهای جدید تبدیل شود و مطالبات این شهرها را از پراکندگی درآورده و به سطح بالاتری از پیگیری ملی برساند.
ایزدی تاکید کرد: علاوه بر راه های کشوری در سطح استان نیز می توان اقداماتی انجام داد و تشکیل «قرارگاههای خدمترسانی شهرهای جدید در استانداریها» یک اقدام بسیار مؤثر خواهد بود.
وی یادآور شد: این قرارگاهها اگر با رویکردی واقعی و کاملاً عملیاتی و نه صرفاً تشریفاتی شکل بگیرند، میتواند مسائل را بهصورت مستمر رصد کنند، اجرای مصوبات را پیگیری نماید و برای تأمین مالی پروژههای مورد نیاز شهری و مطالبات مردم، راهکارهای مشخص محلی ارائه دهد.
ایزدی در پایان اضافه کرد: حل ریشهای مشکلات ممکن نخواهد بود مگر با تحقق ۲ شرط اساسی؛ «توجه ساختاری» و «پشتیبانی اجرایی». ابتدا باید منابع زیرساختی لازم تأمین شود تا این معضلات در جایگاه واقعی خود دیده شوند. سپس با اتکا به اقدامات توسعه اجتماعی، ارتباطات راهبردی و بهرهگیری مؤثر از ابزارهای رسانهای، زمینه برای حل پایدار و اصولی این مسائل فراهم گردد.
به گزارش ایرنا، بر اساس اظهارات شهردار فولادشهر، چالش اساسی شهرهای جدید صرفاً محدود به «کمبود منابع مالی» نیست، بلکه معضل اصلی «کماهمیت تلقی شدن مسائل آنها در سطح کلان تصمیمگیری» است.
برونرفت از این وضعیت نیازمند تحقق همزمان سه اقدام راهبردی است، اول پذیرش جدی مساله و درک عمق آن در سطح ملی، دوم اختصاص و تأمین منابع و تفویض اختیارات لازم به مدیریتهای محلی و در نهایت ایجاد سازوکارهای هماهنگ، هدفمند و شبکهای (نظیر مجمع شهرداران و قرارگاههای استانی) برای پیگیری مطالبات.
گفتنی است فولادشهر از توابع شهرستان لنجان در استان اصفهان و در ۳۰ کیلومتری مرکز استان قرار دارد. این شهر یکی از شهرهای جدید استان اصفهان بوده که توسط «سازمان عمران شهرهای جدید» توسعه یافته است و به عنوان یک نمونه موفق از شهرسازی معاصر ایران شناخته میشود.