به گزارش ایرنا، وقتی سایه حبس بر سر یک خانواده می افتد تنها یک فرد محبوس نمی شود بلکه تمام اعضای خانواده درگیر بحرانی می شوند که ابعاد اقتصادی آن دست کمی از فشارهای روانی ندارد.
در بسیاری از موارد، فرد زندانی سرپرست، تنها نان آور خانه و غیبت او به معنای فروپاشی ستون معیشتی خانواده ای است که حالا باید با فقر و نگاه سنگین جامعه دست و پنجه نرم کند که در چنین شرایطی انتظار زندانی برای دریافت کمک از سوی خانواده ای که خود در تنگنای شدید مالی قرار دارد باری مضاعف و جانکاه بر دوش اطرافیانش می گذارد.
واقعیت این است که فقر و تنگدستی در خانواده زندانیان می تواند چرخه جرم را بازتولید کند چراکه اگر زندانی در دوران محکومیت خود به منبع درآمدی متصل نباشد خانواده او ناچار است برای تامین هزینه های اولیه زندان از نان شب خود بگذرد و این فشار اقتصادی نه تنها کرامت انسانی خانواده را خدشه دار می کند بلکه فرزندان این افراد را نیز در معرض آسیب های اجتماعی و ترک تحصیل قرار می دهد بنابراین ایجاد اشتغال در زندان پیش از آنکه یک فعالیت اقتصادی باشد یک ضرورت اخلاقی و اجتماعی برای نجات کانون خانواده است.
دستیابی به اشتغال پایدار در محیط زندان روحیه خودباوری و امید را در کالبد مددجویان زنده می کند چرا که زندانی می تواند با دستان خود محصولی خلق و در قبال آن دستمزد دریافت نماید بنابراین دیگر خود را یک سربار نمی بیند و این درآمدزایی به او اجازه می دهد که نه تنها هزینه های شخصی خود را پوشش دهد بلکه به عنوان یک سرپرست یا عضوی از خانواده بخشی از بار مالی را از راه دور به دوش بکشد و پیوند عاطفی خود را با خانه حفظ کند که این استقلال مالی اولین گام برای بازسازی شخصیت درهم شکسته یک مجرم است.
علاوه بر جنبه های معیشتی، مهارت آموزی در دوران حبس حکم یک بیمه نامه برای روزهای پس از آزادی را دارد چرا که بسیاری از افراد راهی زندان، معمولا فاقد تخصص و حرفه مشخصی هستند که همین موضوع آن ها را به سمت مشاغل کاذب و در نهایت بزهکاری سوق داده است بنابراین تبدیل زندان به یک هنرستان بزرگ این فرصت را فراهم می کند که فرد با دستی پر و کوله باری از تجربه فنی خارج شود و اشتغال پایدار پس از آزادی، بزرگترین مانع برای بازگشت دوباره به مسیر خطا و تکرار جرم محسوب می شود.
در مجموع می توان گفت اشتغال زندانیان یک معامله برد برد برای حاکمیت، جامعه و خانواده هاست و کاهش هزینه های نگهداری زندانیان برای دولت، کاهش نرخ بازگشت به زندان و تزریق نیروی کار ماهر به بدنه تولید کشور تنها بخشی از دستاوردهای این رویکرد تحولی است که کارآفرینی می تواند دیوارهای ناامیدی آن را فرو بریزد.
کار؛واکسن مقابله با آسیب های اجتماعی
مهدی سلیمانی جامعه شناس و تحلیلگر مسائل اجتماعی با اشاره به اهمیت مقوله اشتغال در زندان ها این امر را واکسنی حیاتی برای مقابله با آسیب های اجتماعی در جامعه توصیف می کند و بر لزوم توجه بیشتر به این حوزه تاکید دارد.
وی ابعاد پدیده اشتغال در زندان را مورد بررسی قرار داد و اظهار داشت: وقتی یک زندانی مشغول به کار می شود در واقع زمان او مدیریت و ذهنش از افکار منفی و مخرب به سمت سازندگی و یادگیری معطوف می شود که این فرآیند تاثیرات شگرفی بر فرد زندانی، خانواده و در نهایت جامعه خواهد داشت.
وی با تاکید بر رابطه مستقیم اشتغال زندانیان با کاهش نرخ طلاق بیان کرد: زمانی که همسر یک زندانی متوجه می شود نه تنها باری از طرف شوهر بر دوش خانواده نیست بلکه مرد زندانی مبالغی را برای کمک مخارج خانه می فرستد انگیزه بیشتری برای حفظ زندگی مشترک و انتظار برای آزادی او پیدا می کند.
سلیمانی اضافه کرد: در واقع کار در زندان پیوند سست شده خانواده را دوباره محکم و فراتر از تامین معاش به تثبیت کانون خانواده و کاهش فروپاشی آن کمک شایانی می کند.
تضمین آینده شغلی و کاهش بزه
وی همچنین به نقش آموزش فنی و حرفه ای در محیط زندان اشاره کرد و افزود: آموزش مربیان در محیط زندان استانداردهای کاری مددجویان را بالا می برد و اگر با نیاز بازار کار تطبیق داده شود زندانی پس از آزادی به سرعت، جذب بازار کار خواهد شد.
وی این مهم را تضمینی برای آینده شغلی زندانیان دانست و خاطرنشان کرد: این افراد پس از آزادی دغدغه کمتری برای یافتن کار خواهند داشت و احتمال بازگشت آنها به جرم و جنایت به شکل چشمگیری کاهش مییابد.
تغییر نگاه جامعه؛ گامی اساسی در توانمندسازی
این جامعه شناس لرستانی تغییر نگاه جامعه به زندانی آزاد شده را یکی از کلیدی ترین عوامل موفقیت در فرآیند باز اجتماعی شدن دانست و گفت: جامعه باید نگاه خود را به زندانی آزاد شده ای که دارای مهارت است تغییر دهد و او را به عنوان یک تکنسین یا هنرمند و نه یک محکوم سابق بپذیرد.
سلیمانی تاکید کرد: پذیرش اجتماعی، زمینه ساز بازگشت موثر افراد به جامعه و مشارکت آنها در عرصه های مختلف اقتصادی و اجتماعی است.
تاثیر گذاری مثبت بر سایر زندانیان
وی همچنین به ظرفیت اشتغال زندانیان برای تاثیرگذاری مثبت بر دیگر زندانیان اشاره کرد و اظهار داشت: زندانیانی که مشغول به کار و حرفه آموزی هستند می توانند الگویی موفق برای سایرین باشند و آنها را به سمت یادگیری مهارت و کسب درآمد سوق دهند.
به گفته سلیمانی این امر می تواند به ایجاد یک فرهنگ سازنده در محیط زندان کمک کرده و از انزوا و سرخوردگی زندانیان جلوگیری کند.
این جامعه شناس اشتغال در زندان را نه تنها راهکاری برای کاهش آسیب های اجتماعی بلکه سرمایه گذاری بلند مدت برای ساختن جامعه ای سالم تر و مولدتر توصیف کرد و بر لزوم حمایت همه جانبه از این طرح ها تاکید ورزید.
درآمد ۸۰ میلیارد تومانی زندانیان در لرستان
عبدالمجید کشوری مدیرکل زندان های لرستان نیز در تشریح وضعیت اشتغال مددجویان این استان اظهار داشت: یکی از اقدامات جدی در دستور کار، مهارت آموزی با هدف ایجاد اشتغال برای مددجویان است.
وی تصریح کرد: در این راستا زندانیان بر اساس فعالیت و نوع کاری که انجام می دهند دستمزد دریافت می کنند که در سال گذشته مبلغ ۸۰ میلیارد تومان دستمزد اشتغال به زندانیان استان پرداخت شد.
وی با اشاره به رشد قابل توجه درآمد مددجویان گفت: پرداخت دستمزد اشتغال به زندانیان طی سال گذشته نسبت به مدت مشابه بیش از ۴۸ درصد رشد داشته و نشان دهنده افزایش سطح مهارت و اشتغال مددجویان است که به طور مستقیم منجر به کسب درآمدزایی برای آنها و خانواده هایشان شده است.
کشوری با بیان اینکه هم اکنون میزان اشتغال زندانیان در استان حدود ۶۰ درصد است تصریح کرد: سال گذشته بیش از ۶۸ درصد زندانیان واجد شرایط موفق شدند مهارت های لازم کسب و کار را آموزش ببینند تا برای ورود به بازار کار آماده شوند.
وی با اشاره به مصادیقی از اشتغال آفرینی برای مددجویان استان یادآور شد: در یک نمونه با همکاری و هماهنگی مسئولان زندان دورود، زمینه اشتغال برای جمعی از مددجویان در رشته نمدمالی و زمینه حفظ این میراث کهن نیز فراهم شده است.
به گفته وی در مورد دیگر نیز یکی از مددجویان استان پس از مهارتآموزی در زندان و استفاده از تسهیلات اشتغال، کارآفرین شده و زمینه را برای اشتغال ۱۰ زندانی دیگر نیز فراهم کرده است.
تنوع رشته های مهارتی و همکاری با سازمان فنی و حرفه ای
مدیرکل زندان های لرستان درباره تنوع حرفه های آموزشی بیان کرد: رشته های مختلفی برای اشتغال مددجویان وجود دارد و هر فرد بر اساس علاقه و استعدادی که دارد می تواند در این رشته ها فعالیت کند که در گام نخست مربیان سازمان فنی و حرفه ای با حضور در محیط زندان آموزش های تخصصی را ارائه می دهند تا گواهینامه های معتبر برای زندانیان صادر شود.
کشوری یادآور شد: توجه به مساله اشتغال زندانیان باعث می شود تا این افراد پس از آزادی با دارا بودن مهارت لازم در یک حرفه مشغول به کار شوند و زندگی سالمی را در پیش بگیرند.
وی معتقد است کسب درآمد در دوران حبس، عزت نفس زندانی را در مقابل خانواده اش حفظ می کند و مانع از بروز مشکلات اقتصادی حاد برای فرزندان آنها می شود.
کشوری با بیان اینکه علاوه بر موضوع اشتغال، برنامه های مختلف فرهنگی نیز در زندان های استان اجرا می شود افزود: تلفیق برنامه های فرهنگی و مهارتی نقش بسیار مهمی در کاهش آسیب های اجتماعی و بازگشت موفقیت آمیز مددجویان به آغوش جامعه ایفا می کند.
چتر پرسخاوت انجمن های حمایتی
مدیرکل زندانهای لرستان همچنین گفت: خانواده بیش از هزار و ۵۶۰ زندانی نیازمند در استان تحت پوشش حمایتهای همهجانبه قرار دارند.
کشوری بر نقش حیاتی خیرین و نهادهای مردمی در تداوم حمایتها تاکید کرد و افزود: این خانواده ها تحت پوشش انجمن حمایت از خانواده زندانیان شهرستانهای بروجرد، دورود، الیگودرز، خرمآباد و کوهدشت هستند و خدمات ارائه شده به آنها شامل مستمری ماهیانه، بستههای کمک معیشتی، هزینه تحصیلی، درمان، تامین جهیزیه، تسهیلات اشتغالزایی و مشاورههای فردی و گروهی است.
وی افزود: برای گسترش دامنه خدمات حمایتی انجمنها از ظرفیت خیرین، نیکوکاران، نهادهای حمایتی ارگانهای دولتی و انقلابی استفاده میشود چراکه انجمنهای حمایت از خانواده زندانیان سهمی از بودجه عمومی کشور ندارند و صرفا از طریق کمکهای مردمی و فعالیتهای اقتصادی اداره میشوند.
کشوری یادآور شد: این انجمنها زیر نظر دادستان مدیرکل زندانها، رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره)، فرماندار شهرستان مربوطه و چند معتمد از بین خیرین و نیکوکاران فعالیت دارند.
وی افزود: انجمن های حمایتی با توجه به گسترش دامنه آسیبهای اجتماعی در جامعه، از خانوادههای نیازمند زندانیان حمایت میکنند چراکه ممکن است به واسطه حضور سرپرست خانوار در زندان، از نظر معیشت و اقتصاد با مشکلات عدیده ای مواجه شوند.
فرصتی برای بازگشت به زندگی پاک
اشتغال در زندان فراتر از یک فعالیت اقتصادی ساده، راهبردی هوشمندانه برای پیشگیری از تکرار جرم و حمایت از خانواده های آسیب دیده است که زندان را از یک محیط مصرف کننده به یک واحد تولیدی تبدیل می کند و خروجی آن انسان هایی ماهر، با انگیزه و دارای استقلال مالی است.
وقتی زنجیر بیکاری از پای زندانی باز و جای خود را به ابزار کار بدهد نه تنها بار مالی از دوش خانواده ها برداشته می شود بلکه امنیت پایدار در جامعه نیز تقویت خواهد شد و هر زندانی پس از آزادی به عنوان یک بازوی مولد در خدمت اقتصاد کشور قرار خواهد گرفت.