به گزارش ایرنا، استان همدان در سالهای اخیر، تحول در نظام مهارتآموزی خود تجربه کرده است؛ تحولی که دیگر محدود به کارگاههای سنتی جوشکاری و خیاطی نمیشود، بلکه تا عمق فناوریهای عصر دیجیتال از هوش مصنوعی گرفته تا اینترنت اشیاء و فضای ابری پیش رفته است.
آموزش فنی و حرفهای با بهروزرسانی ۳۱ کارگاه در یک سال، نشان داده است که برای تربیت نیروی کار ماهر و کارآفرین برای بازار پیچیده امروز، برنامهای دقیق و آیندهنگرانه دارد.
اما آنچه این مسیر را از یک تحول تنها فنی فراتر میبرد، نگاه ویژه به اقتصاد سبز، انرژیهای تجدیدپذیر و مهارتهای نوظهور است.
راهاندازی کارگاه تخصصی «انرژی خورشیدی»، ایجاد «دپارتمان اقتصاد دیجیتال» و تجهیز کارگاههای «گوهرتراشی و چرم»، تنها بخشی از اقداماتی است که استان همدان را به قطب نوآوری در آموزشهای مهارتی تبدیل کرده است، در این میان، ارتباط تنگاتنگ با صنایع بزرگ، دانشگاه بوعلی سینا و دانشگاه صنعتی همدان، پل مستحکمی میان تئوری و عمل، و میان نیاز صنعت و توان مهارتآموزان ایجاد کرده است.
در کنار این دستاوردها، آنچه روح تازهای به کالبد فنی و حرفهای همدان دمیده، توجه به کارآفرینی و حمایت از کسبوکارهای نوپاست، از راهاندازی فروشگاههای دائمی عرضه مستقیم محصولات چرمی و گوهرسنگ در شهر همدان گرفته تا استقرار ۴۳ واحد بخش خصوصی موفق در مراکز فنی و حرفهای، همگی نشان از باور عمیقی دارد که میگوید «مهارتآموز را نباید پس از آموزش رها کرد».
پروژه «کارافن» نیز به عنوان بستری برای فروش بدون واسطه، گام دیگری در مسیر خودکفایی هنرجویان برداشته است.
با این حال، یک اتفاق تلخ نیز شیرینی این دستاوردها را کمرنگ کرد، حمله وحشیانه دشمن در ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ به مرکز آموزش فنی و حرفهای اسدآباد که منجر به شهادت ۲ تن از کارکنان و تخریب کامل مرکز شد، نشان داد دشمن از هدف قرار دادن نمادهای توسعه و پیشرفت جامعه ابایی ندارد البته به گفته مدیرکل فنی و حرفهای همدان، این حمله نه تنها برنامههای آموزشی را متوقف نکرده، بلکه اراده برای ادامه مسیر را دوچندان ساخته است.
در جریان حضور «فاطمه آروانه» مدیرکل آموزش فنی و حرفه ای استان همدان در خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) همدان گفت و گوی مفصلی را با این مسوول ترتیب دادیم که ماحصل آنرا در زیر می خوانید.
ایرنا: رویکرد کلی شما برای ارتباط با افکار عمومی و ترویج مهارتآموزی در استان چیست؟
فاطمه آروانه: به موازات برنامهریزیهای صورت گرفته، تولید محتوا و انتشار آن در رسانهها را در دستور کار جدی خود قرار دادهایم. ما اعتقاد زیادی به ارتباط با رسانهها داریم.
باور ما این است که روابط عمومی و رسانهها، دو بال حرکت رو به جلوی سازمان فنی و حرفهای به حساب میآیند؛ نمیشود برنامه داشت اما آن را به گوش مردم و متقاضیان کار نرساند.
ایرنا: از وضعیت اعتبارات و بهروزرسانی کارگاههای مهارتی ثابت در سال گذشته بگویید، چه اقدامات شاخصی انجام شده است؟
آروانه: سال گذشته، در پایان سال، اعتبارات به مراتب بهتری نسبت به سنوات قبل به فنی و حرفهای استان تخصیص یافت و آنها را صرف کارهای زیربنایی و بهروزرسانی کردیم.
برای نخستین بار در استان همدان، ۳۱ کارگاه آموزشی به طور کامل و جامع بهروزرسانی شدند.
علاوه بر این، مرکز تربیت مربی با سطح بسیار بالایی در استان فعال است و طرح ارتقای «کاربینی» و تجربهاندوزی مربیان در این مرکز به شکل محسوسی تقویت شد.
ایرنا: موضوع اقتصاد سبز و انرژیهای تجدیدپذیر یکی از اولویتهای کشور است. در این زمینه چه اقداماتی در همدان صورت گرفته است؟
آروانه: در راستای ایجاد رشتههای جدید متناسب با بازار روز، یک کارگاه تخصصی فنی و حرفهای در حوزه انرژی خورشیدی در استان ایجاد و تجهیز شد.
هدف ما این است که در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر بتوانیم سهم مؤثری در اقتصاد سبز استان داشته باشیم.
ایرنا: بحث اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی موضوع داغ روز است، فنی و حرفهای همدان در این عرصه چه ورودی پیدا کرده است؟
آروانه: «اقتصاد دیجیتال» موضوع جدید و راهبردی است که ما به طور ویژه روی آن متمرکز شدهایم.
در این حوزه، سه کارگاه جدید راهاندازی و تجهیز شده است که در دیماه سال گذشته افتتاح شدند؛ این کارگاهها شامل هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و فضای ابری هستند و برای نخستین بار و به طور ویژه تدوین شدهاند.
تلاش داریم دورههای آموزشی این رشتهها را به طور کامل و حرفهای برگزار کنیم.
ایرنا: آیا با صنایع برای بهرهمندی از این مهارتها ارتباط گرفتهاید؟
آروانه: بله، در حال مذاکره با صنایع استان هستیم تا با بهرهگیری از مهارتآموزان دورههای اقتصاد دیجیتال، کارخانههای خود را بر اساس هوش مصنوعی تجهیز کنند.
همچنین این کارگاهها در اختیار دانشجویان دانشگاهها و دانشآموزان قرار داده میشود که این اقدام، در بلندمدت در فرهنگ کار و کارآفرینی بسیار مؤثر خواهد بود.
در این حوزه با دانشگاههای مطرح استان از جمله دانشگاه بوعلی سینا و دانشگاه صنعتی همدان ارتباط بسیار مناسبی داریم. باور داریم که همه کارگاههای ما، جزو بهترینها برای اشتغال آینده هستند.
ایرنا: از پروژههای شاخص دیگر مانند گوهرتراشی و کارافن هم برایمان بگویید.
آروانه: در کلانپروژههای دیگر، یک کار خوب در استان انجام شده و آن فعالیت در حوزه گوهرتراشی است. در گذشته در این موضوع خوب صحبت شده بود، اما حالا تلاش داریم به سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی که همدان در آن دارای مزیت است بیشتر توجه شود و زمینه تقویت مهارت در این رشته ها فراهم شود.
یک کارگاه بسیار مجهز در این حوزه تشکیل شده و همه مراحل تولید گوهرسنگها، از استخراج تا عرضه در بازار، در دورههای سنگتراشی آموزش داده میشود، همچنین امیدواریم یک خوشه صنعتی در این حوزه در استان شکل بگیرد.
پروژه «کارافن» هم به عنوان بستری برای عرضه مستقیم محصولات تولیدی مهارتآموزان و مربیان، بدون واسطه و در ۲ قالب عمده و خرده، شکل گرفته است.
ما اعتقاد داریم نباید مهارتآموزان را رها کنیم؛ آنها را هدایت میکنیم تا در نهایت خودکفا شوند.
ایرنا: ظرفیت استان همدان در چه حوزههایی بیشتر است و چه نمایشگاههای فروشی دایر کردهاید؟
آروانه: ظرفیت استان همدان در ۲ حوزه «گوهرسنگ» و «چرم» بسیار بالاست. محصولات بسیار خوبی توسط مهارتآموزان فنی و حرفهای همدان تولید میشود.
نمایشگاه و فروشگاه دائمی محصولات تولیدی چرمی از جمله کیف و کفش، در میدان آرامگاه باباطاهر همدان راهاندازی شده و محصولات به صورت مستقیم عرضه میشود.
تلاش کردیم در حوزه گوهرسنگ نیز این اتفاق با همکاری بخش خصوصی بیافتد و در آینده نزدیک، این نمایشگاه و فروشگاه دائمی را در حوزه پوشاک نیز راهاندازی خواهیم کرد.
ایرنا: نقش آموزشگاههای آزاد فنی و حرفهای را در استان چگونه ارزیابی میکنید؟
آروانه: ۲۷۵ آموزشگاه آزاد فنی و حرفهای در استان داریم که اینها بال دوم پرواز ما هستند. در بسیاری از رشتهها، آموزشگاههای آزاد به کمک ما آمدهاند.
سال گذشته بیش از ۱۸ هزار نفر-دوره در آموزشگاههای خصوصی برگزار کردیم که معادل آن حدود ۶۰۰ نفر-دوره در بخش دولتی است.
سیاست ما این است که هر جا که بخش خصوصی توانمند باشد، در بخش دولتی ورود نمیکنیم تا از آنها حمایت شود.
ایرنا: ارتباط با صنعت و اتاق بازرگانی به چه شکل پیش میرود؟
آروانه: ما در کنار کمیسیون آموزش اتاق بازرگانی قرار گرفتهایم، به واسطه اعضای این کمیسیون، به عنوان رابط بین صنعت و دانشگاه عمل کردهایم.
تلاش داریم توسعه و ارتقای مهارت در صنعت را داشته باشیم. آموزش مدیران صنعتی را در دستور کار قرار دادهایم و این موضوع باعث شد در ۶۶ مرکز کارگاهی به بهترین شکل بهرهبرداری کنیم.
استقبال مدیران صنعتی از هوشمندسازی، انگیزه ما را برای تعریف استانداردهای جدید افزایش داد. مسیر را به سمتی بردهایم که کمیت برایمان مهم نباشد و به سمت کیفیسازی حرکت کنیم.
ایرنا : برخورد با آموزشگاههای غیرمجاز که اقدام به برگزاری دوره های مهارتی می کنند به چه صورت است؟
آروانه: از طریق اماکن، با آموزشگاههای غیرمجاز که مجوز ندارند، به طور قاطع و بدون اغماض برخورد میشود.
اجازه نمیدهیم افراد سودجو به اسم آموزش، کیفیت و اعتبار فنیوحرفهای را خدشهدار کنند.
ایرنا: یکی از مشکلات، تصور قدیمی مردم از رشتههای فنیوحرفهای است که محدود به چند رشته مثل آرایشگری و خیاطی و جوشکاری و امثال آنهاست، برای تغییر این نگاه چه کردهاید؟
آروانه: درست است گاهی برای برخی مردم، با نام فنی و حرفهای، یاد رشتههای قدیمی مانند جوشکاری و خیاطی میافتند اما یک اتفاق بسیار خوب در استان رخ داده است.
ما دپارتمان آموزش مهارتهای اقتصاد دیجیتال را در فنی و حرفهای راهاندازی کردهایم که حوزه کسبوکارهای دیجیتال و فناوری اطلاعات در آن گنجانده شده است.
این مسیر را برای افراد دانشجو، دانشآموخته، محققان، دانشآموزان و جویندگان کار هموار میکند و شرکتهای دانشبنیان هم میتوانند در این حوزه ورود کنند بنابراین اینکه فقط محدود به چند رشته سنتی محدود باشیم تصور درستی نیست.
ایرنا: در حوزه مسابقات ملی و بینالمللی مهارت، جایگاه همدان کجاست؟
آروانه: به مسابقات ملی مهارت توجه ویژهای داریم، در برخی کارگاهها مانند تراش CNC، رقابتکنندههای بینالمللی داریم و تمرکز ویژهای روی این رشته برای اعزام به مسابقات داریم.
در رشته تجارت الکترونیک نیز چند شرکتکننده برتر در مسابقات ملی داشتیم.
در برق و کنترلکنندههای صنعتی هم وضعیت خوبی داریم و شرکتکنندگان ما اکنون در اردوهای آمادهسازی به سر میبرند و خود را برای مسابقات آسیایی ۲۰۲۶ شانگهای آماده میکنند.
ایرنا: از کارآفرینی و حمایت از کسبوکارهای نوپا بگویید.
آروانه: در مسیر کاری، به هر اندازه که افتخار میکنیم که مهارتآموزان ما کارآفرین شدهاند یا شغل پیدا کردهاند.
یکی از ظرفیتهای خوب فنی و حرفهای در سالهای اخیر، میزبانی از کارآفرینان نوپاست؛ در حال حاضر ۴۳ واحد بخش خصوصی در مرکز فنی و حرفهای استان مستقر هستند که از موفقترینها به شمار میروند.
ما معتقدیم مهارت را باید در کنار آموزش دید. به عنوان مثال در حوزه مبل و منبت ملایر، هم آموزش دیدهاند و هم مهارت اشتغال و کارآفرینی را دارند.
ایرنا: حوزه گردشگری و هتلداری را چگونه میبینید؟
آروانه: حوزه گردشگری برای ما بسیار مهم است. با توجه به اینکه همدان یکی از استانهای گردشگرپذیر کشور است، برنامهریزیهای گستردهای در بخش هتلداری انجام دادهایم.
تلاش کردیم آموزشهای فنی و حرفهای در این بخش توسعه یابد و به سمت معرفی جاذبههای گردشگری، توسعه هتلداری و بومگردی حرکت کنیم بنابراین یک کارگاه مجهز و به روز در این زمینه در همدان فعال است که به علاقه مندان به این حوزه آموزش مهارتی ارایه می کند.
ایرنا : در روز ۲۴ اسفندماه ۱۴۰۴، مرکز آموزش فنی و حرفهای اسدآباد هدف حمله قرار گرفت. لطفاً در این خصوص توضیح دهید.
آروانه: متأسفانه در جریان جنگ تحمیلی سوم و در روز ۲۴ اسفند ۱۴۰۴، مرکز آموزش ما در شهرستان اسدآباد مورد حمله وحشیانه دشمن آمریکایی-صهیونیستی قرار گرفت و این مرکز به طور کامل تخریب شد. این حادثه تلخ، ۲ شهید به ما تقدیم کرد. شهید «سرمدی» از مربیان کارگاههای این مرکز بود که پس از تخریب کامل کارگاه، به درجه رفیع شهادت نائل آمد.
شهید «عباسی» نیز در بخش اداری این مرکز فعالیت داشت که در همین حمله به شهادت رسید. همچنین چهار همکار دیگر ما به شدت مجروح شدند.
ایرنا : بعد از این حمله، آیا برنامه آموزشی در اسدآباد متوقف شده است؟
آروانه: به هیچ وجه. بلافاصله پس از این حمله، فضای جدیدی برای آموزشهای فنی و حرفهای در شهرستان اسدآباد اختصاص یافت.
تأکید میکنم برنامه آموزش های مهارتی در اسدآباد متوقف نیست و همچون سایر شهرستانها، آموزشها با قدرت و قوت ادامه دارد.
این حملات نه تنها اراده ما را سست نمیکند، بلکه مصممتر از قبل در مسیر مهارتآموزی و توانمندسازی جوانان این مرز و بوم گام برمیداریم.