در ایران ۱۰ گونه لاکپشت زیست می کند که از این میان ۵ گونه از آنها دریایی هستند. از طرفی ۷ گونه لاکپشت دریایی در دنیا وجود دارد که ایران میزبان ۵ گونه از آنهاست.

لاکپشت های دریایی که در سواحل ایران زیست می کنند شامل لاکپشت سرخ (Caretta caretta)، لاکپشت سبز (Chelonia mydas)، لاکپشت پوزه عقابی (Eretmochelys imbricata)، لاکپشت زیتونی رایدلی (Lepidochelys olivacea) و لاکپشت پشت چرمی (Dermochelys coriacea) است.

در بین لاکپشت های دریایی که در سواحل ایران زیست می کنند، لاکپشت های سرخ و سبز در سطح جهانی به عنوان گونه در خطر انقراض (endangered)، لاکپشت پشت چرمی و پوزه عقابی به عنوان گونه های به شدت در خطر انقراض (criticaly endangerd که از نظر حفاظتی همچون یوز ایرانی هستند) و لاکپشت لاکپشت زیتونی رایدلی به عنوان گونه آسیب پذیر (vulnrable) شناخته می شوند.

هر ۵ گونه این لاکپشت ها در سطح ملی به عنوان گونه در خطر انقراض در نظر گرفته می شوند.

سواحل کشورمان از مهمترین مناطقی است که دو گونه لاکپشت سبز و پوزه عقابی در آن تخمگذاری می کنند. لاکپشت های سرخ، سبز و پوزه عقابی در سواحل خلیج¬فارس و دریای عمان و دو گونه دیگر فقط در سواحل دریای عمان دیده می شوند.

لاکپشت های دریایی به واسطه اینکه در بین عموم مردم محبوب و مورد توجه هستند به عنوان گونه پرچم شناخته می شوند که می توان به واسطه همین نگاه مردمی، سایر زیستمندان و مناطق ساحلی را نیز محافظت نمود.

لاکپشت های دریایی اگرچه طول عمر نسبتا بالایی دارند اما به واسطه سن بالای بلوغ (۱۵ تا ۵۰ سال) نیاز شدید به حفاظت دارند، چرا که مرگ هر فرد از آنها می تواند آسیب جدی به کل جمعیت آنها در یک منطقه وارد سازد.

تهدیدات جمعیتی لاکپشت های دریایی را می توان در دو سطح طبیعی و انسانی برسی نمود. از تهدیدات طبیعی آنها می توان به تغذیه تخم ها توسط سایر جانوان (پرندگان، خرچنگ ها، شغال، روباه، موش و ...)، فرسایش ساحلی و ... اشاره کرد. تهدیدات انسانی شامل تورهای سرگردان دریایی، گیر افتادن در تورهای صیادی، زباله های دریایی، صید ضمنی، انواع ساخت و سازهای ساحلی، آفرود در ساحل، انواع مختلف آلودگی ها (از جمله آلودگی نوری، صوتی، نفتی و ...)، ازدیاد گونه های مهاجم (مثل سگ های ولگرد) در نتیجه فعالیت های انسانی، تغییرات اقلیمی (تغییر نسبت جنسی)، تجارت مستقیم گوشت و تخم لاکپشت ها توسط محلیان و اشاره کرد.

پاکسازی سواحل، شناسایی زیستگاه ها، ممنوعیت ساخت و ساز و گردشگری در زیستگاه ها، تامین بودجه برای مطالعه لاکپشت ها، ارئه برنامه های حفاظتی بلند مدت در سطح ملی و استانی، تقویت گروه های مردم نهاد و از همه مهمتر آموزش جوامع محلی از جمله عواملی است که می تواند به حفاظت از لاکپشت های دریایی در سواحل کشورمان کمک کند.

# عضو هیات علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی/ رئیس مرکز اقیانوس شناسی بوشهر