به گزارش خبرگزاری ایمنا، امسال شعار روز جهانی تنوع زیستی « اقدام محلی برای اثرگذاری جهانی (Acting locally for global impact) » عنوان شده است و بر این نکته تأکید دارد که بحران از دست رفتن تنوع زیستی، اگرچه ابعادی جهانی دارد، اما راهکارهای آن در سطح محلی و توسط افراد عادی قابل اجرا است.
تنوع زیستی شامل تمام موجودات زنده از میکروارگانیسمها تا گیاهان، جانوران و اکوسیستمهایی است که آنها را در بر میگیرد. این تنوع، پایه و اساس حیات روی زمین است و فرایندهای حیاتی همچون تصفیه هوا و آب، گردهافشانی گیاهان و تولید غذا را کنترل میکند.
فعالیتهای انسانی از جمله تخریب جنگلها، آلودگی و تغییرات اقلیمی، سرعت انقراض گونهها را به شدت افزایش داده است و کارشناسان محیط زیست معتقدند که برای مقابله با این بحران، نیاز به تغییر نگرش از «مشاهدهگر» به «کنشگر» است.
اقدامات محلی از جمله کاشت درختان بومی، کاهش مصرف پلاستیک، حفاظت از پارکهای محلی و آموزش کودکان درباره اهمیت طبیعت، میتوانند زنجیرهای از تغییرات مثبت را ایجاد کند. وقتی میلیونها نفر در سراسر جهان اقدامات کوچک مشابهی انجام دهند، اثر آن در مقیاس جهانی محسوس خواهد بود. باید به خاطر داشت که تنوع زیستی تنها به معنای تعداد گونهها نیست بلکه شامل تنوع اکوسیستمها، تنوع ژنتیکی و تنوع منظرهای نیز میشود.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و تنوع اقلیمی، یکی از کشورهای غنی از نظر تنوع زیستی در جهان است، بر اساس گزارشهای سازمان حفاظت محیط زیست چند استان کشور به دلیل داشتن اکوسیستمهای متنوع (از جنگلهای هیرکانی و زاگرس تا بیابانهای مرکزی و سواحل خلیجفارس و دریای خزر) در صدر این لیست قرار دارند.
۱. گیلان و مازندران: این دو استان قلب تپنده تنوع زیستی شمال ایران هستند؛ جنگلهای هیرکانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاند، زیستگاه گونههای نادر مانند خرس قهوهای، پلنگ ایرانی، گوزن زرد و گیاهان دارویی فراوان هستند. رطوبت بالا و بارندگی مناسب، تنوع گیاهی و جانوری بسیار بالایی را ایجاد کرده است.
۲. لرستان: لرستان به عنوان «آشیانه پرندگان» یکی از غنیترین مناطق از نظر تنوع گیاهی شناخته میشود. وجود جنگلهای بلوط زاگرس، مراتع سرسبز و رودخانههای خروشان، زیستگاه مناسبی برای گونههای جانوری و گیاهی متعدد فراهم کرده است. این استان همچنین دارای غارهای متعدد و اکوسیستمهای کوهستانی متنوعی است.
۳. هرمزگان : این استان به دلیل قرارگیری در کنار خلیجفارس و دریای عمان، تنوع زیستی منحصربهفردی دارد. از جنگلهای حرا در سواحل گرفته تا صخرههای مرجانی، جزایر متعدد (همچون قشم و هرمز) و مناطق کویری، هرکدام اکوسیستم خاص خود را دارند و تنوع زیستی دریایی و ساحلی در هرمزگان بینظیر است.
۴. فارس: استان فارس به دلیل داشتن کوههای بلند (مانند دنا و زردکوه)، دشتهای وسیع و مناطق حفاظتشده متعدد (مانند استهبان و شیراز)، تنوع زیستی بالایی دارد. این استان زیستگاه گونههای نادر گیاهی و جانوری است و از نظر ژنتیکی بسیار غنی محسوب میشود.
۵. خراسان جنوبی و شمالی: اگرچه خراسان جنوبی بیشتر با بیابانهای خشک شناخته میشود، اما همین خشکی باعث تکامل گونههای خاص و سازگار با محیطهای سخت شده است. خراسان شمالی نیز به دلیل وجود دشتهای سرسبز و کوههای البرز خراسان، تنوع زیستی خوبی دارد.
۶. گلستان : گلستان به دلیل قرارگیری در تقاطع اکوسیستمهای جنگلی، کوهستانی و نیمهبیابانی، تنوع زیستی بسیار بالایی دارد. پارک ملی گلستان و جنگلهای هیرکانی این استان، زیستگاه گونههای نادر و کمیابی هستند.
حفظ تنوع زیستی به تقویت تابآوری جوامع در برابر تغییرات اقلیمی نیز کمک میکند؛ اکوسیستمهای سالم همچون تالابها و جنگلها، در برابر سیلابها و خشکسالیها مانند سپر عمل میکنند، بنابراین سرمایهگذاری روی طبیعت، سرمایهگذاری برای امنیت و سلامت انسانها است.
پیام اصلی شعار «اقدام محلی برای اثرگذاری جهانی» این است که هرکسی، در هر کجای دنیا میتواند قهرمان طبیعت باشد و با اقدامات کوچک و هوشمندانه در محله و شهر خود، سهمی در حفظ زیبایی و تعادل کره زمین ایفا کند.