به گزارش ایرنا، این روزها اگر گذرتان به جایگاه های عرضه سوخت در شهر بندرعباس و سایر شهرهای استان هرمزگان بیفتد با صفهای طولانی خودروهایی مواجه خواهید شد که زیر آفتاب سوزان بندر گاهی ساعتها برای دریافت ۳۰ لیتر بنزین در صف هایی که گاهی کیلومتری شده است در انتظار قرار دارند.
رانندگانی که گاهی هر روز به دلیل شرایط کاری و یا زندگی خود مجبورند ساعت ها در انتظار دریافت یک باک بنزین انتظار بکشند انتظاری که گاهی پس از حتی چند ساعت انتظار با اتمام سهمیه آن جایگاه مجبور است با باکی خالی و عصبانیت از جایگاه خارج شود؛ همه بخشی از واقعیت تلخ صف بنزین در مرکز استانی هستند که با برخورداری از ۲ پالایشگاه ستاره خلیج فارس و پالایشگاه هشتم طبق آمارهای رسمی و منتشر شده در مجموع نزدیک به نیمی از بنزین مورد نیاز کشور را تامین می کند.
این صفهای طولانی نه فقط وقت مردم را گرفته، بلکه بر روح و جسمشان نیز سنگینی میکند به طوری که بسیاری برای دریافت همان سهمیه محدود، نیمی از روز خود را در این گرما از دست میدهند و برخی ناچار به بازار سیاه روی میآورند که به قیمت هر گالن چند برابر بنزین تهیه کنند.
این گزارش با نگاهی میدانی به این معضل، صدای شهروندان خسته از صف و نظرات مسئولان را بازتاب میدهد تا ریشههای مشکل و راههای برونرفت از آن روشن شود.
این مشکل از حدود سه سال قبل با تصمیم مسئولان محلی برای دادن کارت سوخت آزاد فقط به برخی از جایگاه های سوخت و جمع آوری کارت سوخت سایر پمپ بنزین ها و با هدف کاهش قاچاق سوحت آغاز شد که هرچند مشکلات فراوانی برای شهروندان در پی داشت اما شدت آن و شلوغی صف ها به اندازه کنونی نبود.
این تصمیم در حالی گرفته شد که در شرایط معمولی حتی ۱۶ جایگاه موجود، کفاف جمعیت نزدیک به ۹۰۰ هزار نفری بندرعباس را نمی داد.
هیچگاه دلیل روشنی برای این تصمیم محلی که جایی در قوانین کشوری نداشت اعلام نشد اما گاه و بی گاه توجیهاتی مانند جلوگیری از ترافیک در نقاط مرکزی شهر یا کاهش قاچاق سوخت شنیده می شد که برای مردم آشنا با وضعیت موجود پذیرفتنی نبود.
توجیه کاهش ترافیک به این دلیل پذیرفتنی نبود که به گفته مردم، پمپ بنزین ها در تهران و سایر کلان شهرها با جمعیت و تعداد خودروی چندبرابر بندرعباس عامل ترافیک نبودند.
ایجاد محدودیت بنزینی خودساخته با هدف مقابله با قاچاق سوخت نیز قابل قبول نبود چرا که در تمام خبرهای دادگستری و ضابطان قضایی مانند نیروی انتظامی و دریابانی، تمام کشفیات، گازوییل بود و سوداگران به دنبال سود قاچاق بنزین نبودند و هنوز هم نیستند.
یکی از جایگاه داران بندرعباس این محدودیت و جمع آوری کارت سوخت آزاد نیمی از جایگاه داران را ناعادلانه و البته سوال برانگیز توصیف کرد.
رضا رضوانی مدیر جایگاه خلیج فارس در بلوار امام حسین(ع) بندرعباس در گفت و گو با ایرنا افزود: چرا باید یک جایگاه دارای سهمیه سوخت آزاد باشد و جایگاه روبروی آن در سمت دیگر بلوار فاقد سوخت آزاد باشد این امر موجب شده علاوه بر نارضایتی شهروندان، درآمد جایگاه مقابل نیز چند برابر شود که هنوز هیچ معیاری برای دادن یا ندادن کارت سوخت آزاد به جایگاه ها از سوی مسوولان اعلام نشده است.
وی تأکید کرد: یکی از بهترین و عادلانهترین راهحل ها، توزیع کارت آزاد برای تمام نازلهای همه جایگاهها به تناسب ظرفیت آنهاست، اگر کارت آزاد برای همه وجود داشته باشد، صفها کاهش مییابد، ترافیک کم میشود و شهروندان با یک بار سوختگیری کامل، امور خود را انجام میدهند که در تمام کشور نیز به جز هرمزگان همین روش در حال اجراست .
وی به مشکلات فنی سامانه هوشمند سوخت نیز اشاره کرد و افزود: خرابیهای مکرر سامانه و تأخیر در رفع آنها که (خارج از اختیار جایگاه هاست) همچنان یکی از عوامل ایجاد صف و نارضایتی است.
رضوانی ابراز امیدواری کرد مسئولان نسبت به توزیع عادلانه این کارتها اقدام کنند تا هم عدالت میان جایگاهداران برقرار شود و هم خدماترسانی به شهروندان بهبود یابد.
روایت رانندگانی که گرما امانشان را در صف های بنزین بریده است
اما شهروندانی از حدود ۲ ماه قبل، صف های چندکیلومتری سوخت عمرشان را می سوزاند نیز حرف هایی برای گفتن دارند که هنگام بیان این حرفها چهره هایشان را از فرط خشم و عصبانیت مانند همان بنزین، شعله کشیده و برافروخته تداعی می کند.
گلایه کادر درمان از نامتناسب بودن سهمیه کارت سوخت و اثر آن بر ارائه خدمات پزشکی
پزشک متخصص و جراحی که خود را دکتر ع - حسینی معرفی کرد می گوید: محل کار من در روزهای هفته یک بیمارستان در بندرعباس و یک مرکز درمانی دیگر در میناب است اما سهمیه کارت شخصی من به هیچ وجه متناسب با نیازم نیست.
وی ادامه داد: الان بیش از سه ساعت است که در صف هستم و این زمانی است که باید صرف درمان بیماران می شد.
این پزشک اضافه کرد: بسیاری از همکارانم کم و بیش دچار همین وضعیت هستند که در صحبت های روزمره، تحمل چنین سختی هایی را غیرمنطقی و غیرضروری دانسته و می گویند به فکر ترک هرمزگان و رفتن به سایر استانها هستند.
ف – بلوچی هم خود را پرستار بیمارستان شهیدمحمدی بندرعباس معرفی کرد و گفت: با شیفتهای شبانه و نیاز به تردد بین خانه و بیمارستان، سهمیه بنزینم به هیچ وجه کافی نیست و بیش از سه ساعت در صف بودم و این تأخیر باعث شد خستهتر به سر کار برسم که ناخواسته بر کیفیت خدمات رسانی به بیمارانم تاثیر خواهد گذاشت.
یک شهروند بندرعباسی نیز اظهار کرد: من به عنوان یک بازنشسته با حقوق محدود، برای امور روزانه و درمانی به خودرو نیاز دارم، ولی سهمیه در نظر گرفته شده برای من در این گرمای شدید بندرعباس حتی برای چند روز هم کافی نیست .
وی ادامه داد: دیروز نزدیک به چهار ساعت در صف ماندم و حالم به دلیل شرجی و گرمای هوا بد شد و کارم به بیمارستان کشید اما امروز ناچار شدم دوباره به صف بنزین بیایم.
غلامحسین باقری هم محل کار خود را در بندرشهید رجایی که فاصله زیادی با مرکز شهر و محل زندگی اش دارد اعلام و اضافه کرد: پس از کار سنگین در اسکله، باید ساعت ها در صف بنزین بمانم و دیگر فرصتی برای استراحت یا رسیدگی به امور خانواده ندارم.
مریم سلیمانی هم شغل خود را فروشنده لباس در بازار نیلی اعلام کرد و گفت: به دلیل مشکلات معیشتی مردم، فروش مغازه به شدت پایین آمده با این وضعیت من هم ناچارم روزانه ۲ تا سه ساعت از وقتی که باید در مغازه باشم را در صف بنزین سپری کنم.
اما در بین مصاحبه شوندگان تعداد زیادی بودند که به تازگی کار مسافرکشی با ماشین های شخصی به صورت آزاد یا در شبکه تاکسی های اینترنتی را شروع کرده بودند.
حرف همه این افراد مثل هم بود و می گفتند به دلیل افزایش قیمت ها و تورم یا از دست دادن کار اصلی خود در شرایط اخیر ناچار هستند برای تامین معاش خانواده مسافرکشی کنند که کمبود سهمیه بنزین فعلی همین کار را هم بسیار سخت کرده است.
راهکارهای پیشنهادی شهروندان شاکی
یک راننده تاکسی اینترنتی گفت: نمایندگان مجلس باید در تهران صدای ما را به گوش مسئولان برسانند و قانون افزایش سهمیه بنزین برای استانهای گرمسیری مانند هرمزگان را تصویب کنند ضمن آنکه اعضای شورای شهر و سایر متولیان مربوطه هم هم میتوانند با اختصاص زمین مناسب و اعطای تسهیلات سریع و صدور مجوز به ساخت پمپ بنزین های جدید در شهر کمک کنند تا فشار روی جایگاه های فعلی کمتر شود.
موسی سلجوقی شارژ مستقیم سهمیه بنزین پنج هزارتومانی در کارت سوخت خودروهای پلاک هرمزگان و افزایش سهمیه جایگاه ها را از دیگر راهکارهای مناسب معرفی و اضافه کرد: بارها شده سهمیه سوخت پمپ بنزین ها در اواسط روز تمام می شود و مردم بعد از ساعت ها انتظار ناچارند بدون سوخت گیری از صف خارج شوند.
وی ادامه داد: کارت سوخت های آنها به اندازه نیاز شهروندان باید شارژ شود تا مانند تمام شهرهای ایران، مردم امکان زدن بنزین به صورت ۲۴ ساعته را داشته باشند.
استقرار جایگاه های سیار در نقاط مختلف شهر و نظارت بر عملکرد جایگاه ها برای جلوگیری از سوءاستفاده های احتمالی، تعمیر سریع نازل های خراب و نظارت دقیق برای جلوگیری از سوخت گیری چندباره افرادی که قصد فروش بنزین در خارج از شبکه را دارند از دیگر راهکارهای مردم بود.
پمپ بنزین های " پرو " فراوان اما گران
اما در این میان شهروندانی هم هستند که می توانند با تکیه بر توان مالی خود، باک خودرو خود را در چند ثانیه و بی معطلی با بنزینی که قیمتش چند برابر نرخ های رسمی و قانونی بوده و به نام بنزین " پرو " معروف شده اند، پُر کنند.
طبق آمارها، بندرعباس ۱۶ پمپ بنزین رسمی و قانونی دارد اما در کنار آنها تعداد زیادی جایگاه سوخت با پمپ های پلاستیکی در خیابان ها دیده می شود که افرادی با بشکه هایی در ظرفیت های مختلف بنزین، سوخت مورد نیاز را در باک موتورسیکلت ها و ماشین هایی که به هر دلیل راهی جایگاه نمی شوند خالی می کنند.
این افراد که بر اساس مشاهدات میدانی شهری تعدادشان حدود ۲۰۰ نفر تخمین زده می شود یک گالن ۲۰ لیتری بنزین را در شرایط معمولی به قیمت ۶۵۰ هزار تومان می فروشند که بسته به شرایط گاهی این قیمت به ۲ میلیون تومان یعنی هر لیتر ۱۰۰ هزار تومان نیز رسیده و خرید و فروش شده است.
در میان این فروشندگان که مشخص است به خاطرمشکلات معیشتی به فروش بنزین در کنار خیابان ها می پردازند از کودک هفت ساله تا پیرزن و پیرمرد ۷۰ ساله دیده می شود که این وضعیت موجب شده در پیش گرفتن راهکارهای قهری و سلبی برای برخورد با آنان چندان آسان نباشد اما به هر حال همین شبکه عرضه شهری، برای افرادی هر چند اندک انگیزه ایجاد می کند تا سهمیه سوخت خود را به شکل های مختلف به همین دستفروشان بنزین بفروشند تا زنجیره درآمدزایی، بزرگتر گردد.
شاید اگر بنزین در جایگاه ها آسان و به اندازه کافی و بدون صف های طولانی به مردم عرضه شود دیگر کسی نباشد تا از سر ناچاری و برای گریز از صف به سراغ این دستفروشان برود و خود به خود تعداد و میدان عمل آنها کوچک تر و محدودتر شود.
حدیث باک های خالی به خطبه های نماز جمعه نیز کشیده شد
بدیهی است وضعیت گفته شده نمی توانست از چشم مسئولان پنهان بماند و زمزمه های نارضایتی به تدریج بلندتر شد تا به گوش امامان جمعه و نمایندگان مجلس و مسئولان قضایی و اجرایی هرمزگان نیز رسید و آنان را به واکنش وا داشت.
اهمیت موضوع تا جایی بود که امام جمعه بندرعباس و نماینده ولی فقیه در هرمزگان، بخشی از خطبه های نمازجمعه را به آن اختصاص داد و خواستار رسیدگی فوری به نابسامانی حوزه سوخت در هرمزگان شد.
حجت الاسلام محمد عبادی زاده با انتقاد از نابسامانی پمپبنزینها در استان، بر ضرورت حل فوری و اساسی بحران سوخت تاکید کرد و گفت: صفهای طولانی در جایگاهها باعث نارضایتی مردم شده است.
وی ضعف نظارت و مشکلات ساختاری را بخشی از عوامل این نابسامانی دانست و از استاندار و مسوولان متولی این امر خواست با راهکارهایی مانند انتقال سهمیه بنزین آزاد به کارتهای سوخت مردم و تشدید نظارت تا زمان اتخاذ تصمیم نهایی دولت این بجران را ساماندهی کنند.
امامان جمعه دیگر شهرهای هرمزگان از جمله جاسک و میناب نیز در این زمینه اظهارات مشابهی داشتند.
واکنش دادستان به شرایط موجود سوخت
مدتی پس از تشدید مشکل توزیع بنزین، دادستان مرکز استان هرمزگان از چند جایگاه بازدید کرد و در جریان این بازدیدها ضمن نظارت بر نحوه عرضه سوخت در این جایگاهها، دستورات ویژهای را به منظور تسریع در روند خدمت رسانی به مردم و جلوگیری از ازدحام و تشکیل صفهای طولانی انتظار در این جایگاهها صادر کرد.
عارف اکبری منش هدف از صدور این دستورات قضایی را احقاق حقوق عامه و نظارت بر حسن اجرای قانون برشمرد و تصریح کرد: شرکت پخش فرآوردههای نفتی باید به صورت پیوسته نسبت به تزریق سوخت کافی، تعمیر همه نازلها و اطمینان از نصب دستگاههای اندازه گیری در تمامی جایگاهها اقدام کند.
وی افزود: بر این اساس طرح ویژهای نیز برای نظارت بر فعال بودن تمام نازلهای سوخت و حضور تمامی کارگران و متصدیان پمپ بنزینها در محل کارشان طبق دستورالعمل و ضوابط قانونی اجرا خواهد شد.
وی اضافه کرد: مدیران و بازرسان شرکت پخش فرآوردههای نفتی استان هم مکلف هستند به صورت مستمر با نظارت میدانی و حضور در جایگاههای مختلف، ضمن شناسایی جایگاههای مسئلهدار، پُر ترافیک و پُرازدحام، به سرعت برای رفع مشکلات آنها چاره اندیشی کنند.
دادستان مرکز استان هرمزگان خاطر نشان کرد: شرکت پخش فرآوردههای نفتی استان هرمزگان مکلف است به منظور صحت سنجی و ارزیابی و نظارت مضاعف جهت شفاف سازی در مصرف سوخت از طریق کنترل میترهای موجود در جایگاهها اقدام کند.
دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان هرمزگان در پایان تأکید کرد: ایجاد وقفه در ارائه خدمت به مردم به هیچ عنوان قابل پذیرش نیست و مطمئناً هرگونه قصور یا ترک فعل در این خصوص تبعات قانونی به همراه خواهد داشت.
واکنش شرکت پخش فرآورده های نفتی به مشکلات مردم
مدیر شرکت پخش فرآورده های نفتی منطقه هرمزگان نیز ضمن تایید صف های بسیار طولانی در پمپ بنزین های بندرعباس گفت: به عنوان یک اقدام موقت و فوری در اولین قدم تعداد کارت اضطراری جایگاه ها افزایش یافت اما راهکار اساسی افزایش سهمیه سوخت مناطق جنوبی است.
عبدالله گیتی منش در گفت و گو با ایرنا افزود: پس از گزارش های رسانه ای و مشاهدات میدانی بازرسان شرکت پخش از صف های طولانی برای بنزین، تعداد کارت های اضطراری جایگاه ها به صورت جهشی افزایش یافت.
این مسئول اضافه کرد: در حال حاضر تمام نازل های جایگاه ها می توانند به صورت همزمان، با استفاده از کارت سوخت اضطراری، بنزین را در اختیار رانندگان خودروهای فاقد کارت سوخت قرار دهند و شهروندان در صورت مشاهده تخلف، موارد را به ناظران شرکت پخش فرآورده های نفتی منطقه هرمزگان اعلام کنند.
البته مشاهدات میدانی خبرنگار ایرنا نشان می دهد با وجود گذشت یک ماه از این اقدام ، صف ها نه تنها کوتاه تر نشده اند بلکه بیشتر هم شده اند.
مستند قانونی یا تصمیم سلیقه ای
گیتی منش در پاسخ به پرسش ایرنا درباره مستندات قانونی ندادن کارت سوخت آزاد به همه جایگاه ها مانند سایر نقاط کشور توضیح داد: هیچ گونه دستور و بخشنامه ای در مجموعه وزارت نفت در این زمینه وجود ندارد و این یک تصمیم محلی است که توسط برخی مدیران استان (خارج از مجموعه شرکت پخش فرآورده های نفتی) از حدود سه سال قبل و پیش از ورود من به استان گرفته شده است.
مدیر شرکت پخش فرآورده های نفتی منطقه هرمزگان یادآور شد: جمع بندی ها نشان می دهد برای حل این مشکل و رفع نارضایتی مردم باید اقدامات اساسی تری در سطوح ملی انجام شود که استاندار هرمزگان با جدیت در حال پیگیری این موضوع است.
به گفته گیتی منش، با توجه به شرایط جغرافیایی و اقلیمی، نسخه سهمیه ای سراسری کشور (ماهانه ۶۰ لیتر بنزین یک هزار و ۵۰۰ تومانی و ۷۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی) پاسخگوی نیاز مردم این استان گرمسیری نیست و استاندار هرمزگان طی مکاتباتی خواستار در نظر گرفتن شرایط ویژه این استان و افزایش سهمیه سوخت خودروها و همچنین افزوده شدن سهمیه بنزین پنج هزار تومانی به کارت شخصی خودروهای پلاک هرمزگان است.
روزنه امید روی میز آمد
اما نمایندگان استان در مجلس نیز در این زمینه گفته ها و پیگیری هایی بابت نارضایتی های مردم داشته اند که در جدیدترین پیگیری ها و اظهارنظرها، روزنه های امیدی دیده می شود که البته فرآیند زمانی و ضمانت اجرایی آنها چندان مشخص نیست.
یکی از نمایندگان مردم بندرعباس، قشم، حاجی آباد، خمیر و ابوموسی در مجلس شورای اسلامی از رایزنی ها و توافق اولیه برای افزایش سهمیه سوخت آزاد شهروندان هرمزگان خبر داد.
فاطمه جراره در دیدار با معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، با ارائه گزارشی از وضعیت صف های بسیار طولانی جایگاههای سوخت، خواستار اقدام فوری برای رفع این معضل شد و تصریح کرد: هرمزگان به عنوان پایتخت پالایشی کشور، روزانه بخش قابل توجهی از بنزین ملی را تأمین میکند اما مردم این استان در مجاورت این صنایع در مرکز استان و شهرستانهای تابعه، در گرمای طاقتفرسا با صفهای کیلومتری و معطلیهای چندساعتی مواجه هستند.
نماینده مردم حوزه مرکزی هرمزگان در مجلس شورای اسلامی ضمن آسیب شناسی وضعیت موجود، خاطرنشان کرد: نبود شبکه حمل و نقل عمومی منسجم در هرمزگان، خودروی شخصی را به تنها ابزار معیشت و تردد مردم بدل کرده است و حجم بالای مسافران ورودی و تردد مداوم پرسنل صنایع، بار ترافیکی جایگاهها را مضاعف کرده است.
وی اصلاح سهمیهبندی و افزایش فوری کارتهای اضطراری در جایگاههای استان، فعالسازی نرخ اضطراری (پنج هزار تومانی) در کارتهای شخصی و همچنین تفویض اختیار به شورای تأمین و مدیریت پخش استان برای واکنش سریع به اوج تقاضاهای فصلی را به عنوان پیشنهادهایی برای خروج از این بحران مطرح کرد.
بر اساس اعلام دفتر جراره، در پایان این نشست مقرر شد تعداد کارتهای جایگاهها افزایش یابد و جایگاههای سیار سوخت در برخی مناطق پرتردد استان مستقر شود و علاوه بر سهمیه قبلی، سهمیه جدیدی به میزان حدود ۸۰ لیتر در ماه با نرخ پنج هزار تومان به کارتهای سوخت شخصی اضافه شود که در صورت تصویب نهایی، عملیاتی خواهد شد.
احمد مرادی دیگر نماینده هرمزگان نیز با غیرقابل قبول بودن این وضعیت از پیگیری ها برای افزوده شدن بنزین پنج هزارتومانی به ماشین های پلاک ۸۴ و ۹۴ خبر داد.
صف بنزین، پارکینگ وفاق
بحران تهیه بنزین در هرمزگان یکی از مواردیست که می توان گفت مسئولان و مردم درباره وجود اصل مشکل و حتی راهکارهای آن وفاق حداکثری دارند.
ضرورت افزایش سهمیه سوخت استان های گرمسیری مانند هرمزگان نقطه اشتراک همه دیدگاه ها و راهکارهاست که البته اجرایی شده آن خارج از اختیار مسئولان استان است و مشخص هم نیست آیا پیش از بروز شرایط پیش بینی نشده، به نتیجه می رسد یا نه ؟
اما تا آن زمان انتظار می رود مجموعه مدیران استان با توجه به شرایط حساس کنونی و اختیاراتی که دارند، تدابیری مانند ۲۴ساعتی شدن عرضه بنزین پنج هزار تومانی، توزیع کارت سوخت آزاد بین تمام جایگاه ها (مانند سراسر کشور) را اجرایی کنند تا این همه صبوری و مدارای مرزنشینان هرمزگانی در شرایط حساس کنونی بی نتیجه نمانده باشد.