به گزارش ایرنا، ایران، کشوری با اقلیم خشک و نیمهخشک، سالهاست که با پدیدههای خشکسالی پیاپی و کاهش محسوس بارشها دست و پنجه نرم میکند، این روند نگرانکننده، منابع آبی کشور و به تبع آن استان البرز را با چالشهای جدی مواجه ساخته و ضرورت اتخاذ تدابیر فوری و اساسی در مدیریت مصرف آب، به ویژه در بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت را بیش از پیش آشکار میسازد.
مدیران و کارشناسان حوزه آب کشور و استان البرز، بارها نسبت به روند کاهشی بارشها و پیامدهای آن هشدار دادهاند؛ کاهش نزولات آسمانی در سالهای اخیر نه تنها بر منابع سطحی آب تأثیر گذاشته بلکه سفرههای آب زیرزمینی را نیز با افت شدید مواجه کرده است؛ این افت علاوه بر کاهش دسترسی به منابع آب شرب ، منجر به پدیدهای چون فرونشست زمین شده که خسارات جبرانناپذیری به زیرساختها و محیط زیست وارد میکند.
"حمیدرضا نامداری" مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان البرز در تشریح وضعیت موجود،می گوید: کاهش بارندگیها در سطح کشور و استان البرز طی سالهای گذشته یک واقعیت انکارناپذیر است؛ این وضعیت بر منابع آب سطحی و به ویژه منابع آب زیرزمینی ما تأثیر گذاشته است.
وی افزود: افت سطح آب سفرههای زیرزمینی یکی از جدیترین پیامدهای خشکسالیهاست؛ این افت نه تنها دسترسی به منابع آب را دشوارتر میکند بلکه باعث بروز پدیدههای مخربی چون فرونشست زمین میشود که خسارات آن در بلندمدت جبرانناپذیر است.
مدیریت مصرف، اولویت اول تامین آب
در شرایط کنونی، دیگر نمیتوان فقط بر منابع جدید آب اتکا کرد؛ راهکار اصلی، مدیریت بهینه و پایدار مصرف در تمام بخشهاست، این بدان معناست که نه تنها باید در مصرف آب شرب صرفهجویی کرد بلکه بخشهای کشاورزی و صنعت نیز باید رویکردی متفاوت در تامین آب و مدیریت منابع خود اتخاذ کنند.
"سیدمیثم حسینی" کارشناس امور آبفا و مدیر روابط عمومی شرکت آبفای استان البرز در این خصوص تصریح کرد که در شرایط کمبود منابع آب، مدیریت مصرف اولویت اصلی ماست؛ این مدیریت باید در سه بخش حیاتی شرب، کشاورزی و صنعت به طور جدی مد نظر قرار گیرد.
وی ادامه داد: برای تأمین آب بخش کشاورزی و صنعت، لازم است نگاهی نو داشته باشیم، دیگر نمیتوان تنها به آبهای سطحی و زیرزمینی اتکا کرد، باید به سمت راهکارهای پایدارتر و کمتر مصرفکننده منابع آبی تجدیدناپذیر حرکت کنیم.
بازچرخانی آب و استفاده از پساب؛ راهکاری برای جبران کسری منابع
یکی از مهمترین راهکارهای جایگزین و مکمل برای تأمین آب، توسعه طرحهای بازچرخانی آب و استفاده بهینه از پسابهای بهداشتی است، استفاده از پساب تصفیهشده در بخشهای کشاورزی، صنعت و حتی تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی میتواند نقش بسزایی در کاهش فشار بر منابع آب شیرین ایفا کند.
مدیرعامل آبفای البرز با تأکید بر این راهکار، اظهار کرد: توسعه بازچرخانی آب و استفاده از پسابهای بهداشتی، یکی از محورهای اصلی برنامههای ما برای مقابله با بحران کمبود آب است؛ این رویکرد، ضمن حفظ منابع آب شیرین، میتواند نیازهای بخشهای مختلف را نیز مرتفع سازد.
وی افزود: استفاده از پساب تصفیهشده در کشاورزی میتواند به کاهش مصرف آب شرب در این بخش کمک شایانی کند، همچنین، صنایع میتوانند با استفاده از پساب، بخش قابل توجهی از نیاز آبی خود را تامین کرده و فشار بر منابع آب شرب را کاهش دهند.
این مسوول همچنین به قابلیت استفاده از پساب برای تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی اشاره کرد و گفت: تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی با پساب تصفیهشده یک راهکار علمی و پایدار برای احیای منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست است.
پروژههای تصفیهخانه فاضلاب ؛ گامی بلند در مسیر بازچرخانی
در استان البرز، گامهای عملیاتی نیز در راستای توسعه زیرساختهای بازچرخانی آب برداشته شده است؛ افتتاح قریبالوقوع فاز دوم تصفیهخانه فاضلاب کرج با ظرفیت ۵۸ هزار متر مکعب در شبانه روز برای جمعیت ۲۸۰ هزار نفربا سرمایهگذاری بالغ بر ۳.۵ همت انجام شده، نشان از عزم جدی برای توسعه این حوزه دارد.
نامداری با تشریح جزئیات این پروژه، گفت: در آستانه بهرهبرداری از یکی از بزرگترین تصفیهخانههای فاضلاب استان البرز هستیم؛ این تصفیهخانه با ظرفیت ۵۸ هزار متر مکعب، نقش مهمی در جمعآوری و تصفیه فاضلاب منطقه و استفاده دوباره از این پروژه عظیم نشاندهنده سرمایهگذاری قابل توجه دولت و شرکت آب و فاضلاب در حوزه مدیریت پایدار منابع آبی است.
ضرورت توسعه تصفیهخانههای فاضلاب محلی در البرز
با وجود اقدامات انجام شده، هنوز نیاز به توسعه هرچه بیشتر تصفیهخانههای فاضلاب در مناطق مختلف استان البرز احساس میشود؛ توسعه این زیرساختها در شهرهای کوچکتر و مناطق کمتر برخوردار، میتواند به توزیع عادلانهتر و بهینهتر منابع آبی کمک کند.
حسینی کارشناس امور آبفای البرز در این زمینه بیان کرد: با وجود دستاوردهای چشمگیر در این حوزه ، همچنان ضرورت توسعه تصفیهخانههای فاضلاب محلی در سطح استان البرز احساس میشود؛ این امر به ویژه در شهرهایی چون چهارباغ، نظرآباد، هشتگرد و محمدشهر از اهمیت بالایی برخوردار است؛ ما آمادگی کامل داریم تا پس از تأمین اراضی مورد نیاز، عملیات اجرایی ساخت این تصفیهخانههای محلی را آغاز کنیم.
وی افزود: این طرحها نیازمند همکاری و هماهنگی میان دستگاههای مختلف از جمله شهرداریها، اداره کل راه و شهرسازی استان البرز و سایر نهادهای ذیربط برای تامین زمین مناسب است.
تفکیک آب شرب از آب مصارف دیگر؛ گامی در جهت مدیریت هوشمند
یکی دیگر از نکات کلیدی در مدیریت منابع آب، تفکیک آب شرب از آب مورد نیاز در بخشهای فضای سبز، صنعت و کشاورزی است زیرا استفاده از آب شرب برای آبیاری فضای سبز و مصارف صنعتی، اتلاف منابع ارزشمندی است که باید هرچه سریعتر متوقف شود.
مدیرعامل آبفای البرز در این خصوص گفت: ضرورت دارد که در رویکرد خود به مدیریت آب، بین شرب مردم و فضای سبز تفکیک قائل شویم؛ استفاده از آب شرب برای آبیاری فضای سبز به هیچ عنوان منطقی نیست و باید هرچه سریع تر این رویه متوقف شود؛ البته بخشی از کار در البرز انجام شده است.
نامداری ادامه داد: ما باید بتوانیم آب مورد نیاز فضای سبز را از منابع غیرشرب و تصفیهشده تامین کنیم، همچنین تفکیک آب کشاورزی و صنعت از آب شرب یک اصل اساسی در مدیریت پایدار منابع آبی است.
ایجاد مخازن اضطراری و فرهنگسازی؛ ۲ بال پرواز به سوی امنیت آبی
ایجاد مخازن آب اضطراری در کنار توسعه زیرساختها در شهرهای استان البرز و همچنین فرهنگسازی در میان مردم برای مدیریت مصرف، از دیگر ارکان اساسی تامین امنیت آبی در شرایط بحران است.
مدیر روابط عمومی شرکت آبفا البرز با تاکید بر اهمیت این موضوع، گفت: در شرایط کنونی و با توجه به احتمال تداوم خشکسالی، ایجاد مخازن ذخیره آب اضطراری در شهرهای استان امری ضروری است، این مخازن میتوانند در مواقع بروز بحران، نیازهای ضروری مردم را تامین کنند؛از سوی دیگر، نقش مردم در مدیریت مصرف آب غیرقابل انکار است؛ فرهنگسازی در خصوص صرفهجویی و مشارکت همگانی، کلید اصلی موفقیت ما در این زمینه خواهد بود.
حسینی افزود: ما به دنبال اجرای برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی گستردهای هستیم تا بتوانیم حساسیت موضوع را به آحاد جامعه منتقل کرده تا همراهی و مشارکت آنان را در این مسیر دشوار جلب کنیم.
هشدار نسبت به تداوم خشکسالی؛ ضرورت تصمیمگیری فوری
کارشناسان و مدیران حوزه آب، بارها نسبت به تداوم احتمالی خشکسالی در سالهای آینده هشدار دادهاند؛ این هشدارها، ضرورت اتخاذ تصمیم قاطع و فوری در سطوح مختلف مدیریتی را یادآور میشود.
مدیرعامل آبفای البرز در جمعبندی سخنان خود، اظهار کرد: با توجه به پیشبینیها مبنی بر احتمال تداوم خشکسالی، تمام دستگاههای اجرایی، نهادهای مردمی و شهروندان باید با جدیت تمام به موضوع مدیریت مصرف آب نگاه کنند.
نامداری گفت : تصمیمگیریهای فوری و اجرای برنامههای بلندمدت برای توسعه منابع آبی پایدار و مدیریت بهینه مصرف، نه تنها برای استان البرز، بلکه برای کل کشور حیاتی است.
وی تاکید کرد: آینده تامین آب در استان البرز و کشور نیازمند رویکردی جامع، همکاری همهجانبه و اتخاذ تدابیری است که بتواند ما را از این مرحله حساس عبور دهد و امنیت آبی نسلهای آینده را تضمین کند.
به گزارش ایرنا، ظرفیت منابع آب سطحی و زیرزمینی استان البرز حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون متر مکعب برآورد شده که به علت کثرت جمعیت و مصرف کنندگان عمده در بخش های کشاورزی و صنعت ، این منابع در طول سال مصرف می شود که درصورت عدم مدیریت مصرف ، نگرانی ها در زمینه تمام شدن این ذخایر وجود دارد.