روایت کامل از بنیانگذاران رپ فارسی و آغاز جریانی که زمان را جلو زد
وقتی از تاریخ رپ فارسی سخن گفته میشود، نام داریا و سورنا منتصر در نقطه آغاز این روایت قرار میگیرد. دو برادری که به باور بسیاری از فعالان این عرصه، حداقل «ده سال جلوتر از زمان خود» حرکت کردند و در اردیبهشت ۱۳۷۸ جریانی را آغاز کردند که امروز پس از گذشت ۲۶ سال و نزدیک شدن به سه دهه، به یکی از تأثیرگذارترین شاخههای موسیقی معاصر ایران تبدیل شده است.
آنچه این دو برادر آغاز کردند، صرفاً ساخت چند قطعه موسیقی نبود؛ بلکه پایهگذاری یک فرهنگ، یک زبان تازه در موسیقی شهری ایران و شکستن ساختارهای ملودیمحور رایج آن زمان بود.
آغاز در سال ۱۳۷۸؛ وقتی رپ در ایران ناشناخته بود
اردیبهشت ۱۳۷۸ نقطه شروع رسمی فعالیت این جریان است. در دورانی که فضای موسیقی کشور کاملاً سنتی و پاپمحور بود و تقریباً هیچ شناختی از فرهنگ هیپهاپ در جامعه وجود نداشت، داریا و سورنا تصمیم گرفتند سبکی اعتراضی، ریتممحور و روایتگرا را وارد ایران کنند.
آنها نه الگویی داخلی داشتند و نه زیرساختی آماده. رپ فارسی عملاً وجود نداشت و هرچه ساخته میشد، از صفر بود
نخستین اجراهای خیابانی و فریاستایل رسمی (۱۳۸۰)
در سال ۱۳۸۰، اولین فریاستایلهای جدی رپ فارسی توسط این جریان شکل گرفت. در همان سال، سورنا منتصر قطعه «ورود ممنوع» را در کف خیابانهای تهران اجرا کرد؛ حرکتی که در آن دوره ریسکی بزرگ محسوب میشد. اجرای خیابانی رپ در فضایی که نه این سبک شناخته شده بود و نه امنیتی برای آن وجود داشت، جسارتی کمسابقه بود.
در همین مقطع، همکاری میان سورنا، داریا و رضا پیشرو شکل گرفت و آنها نخستین ساختارهای دو قافیهای رپ فارسی را اجرا کردند؛ در حالی که فضای موسیقی کشور هنوز کاملاً ملودیک و سنتی بود
شکلگیری گروه فایت کلاب؛ تثبیت نسل اول
با لیدری داریا، گروه «فایت کلاب» شکل گرفت؛ گروهی که به یکی از تأثیرگذارترین تشکلهای نسل اول رپ فارسی تبدیل شد. اعضای اصلی این جریان شامل داریا، سورنا و رضا پیشرو بودند.
در همین دوره، نخستین دیس و دیسبک رسمی تاریخ رپ فارسی میان فایت کلاب و گروه زدبازی شکل گرفت؛ گروهی متشکل از سامان ویلسون، هیدن و امجی. این رقابت، اولین نبرد رسمی ثبتشده در رپ فارسی محسوب میشود و تأثیر زیادی در گسترش فرهنگ بتل و رقابت در این سبک داشت
تشکیل «صامت»؛ اتحاد نسل اول
پس از دوره فایت کلاب، داریا و سورنا به همراه هیچکس و رضا پیشرو، تشکل «صامت» را پایهگذاری کردند. این جمع، هسته اصلی نسل اول رپ فارسی را شکل داد و نقش مهمی در تثبیت ساختار حرفهای این سبک ایفا کرد
نقش مستقیم در معرفی چهرههای بزرگ رپ فارسی
در طول سالهای ابتدایی شکلگیری رپ فارسی، داریا و سورنا در معرفی، آموزش یا همکاری اولیه با بسیاری از هنرمندان تأثیرگذار نقش داشتند:
بهرام رپ را نزد سورنا آموخت و بعدها گروه «دیوار» را تأسیس کرد.
یاس با قطعه «مادر» (آهنگسازی داریا در آلبوم Fight Club 4 Life) به عنوان خوانندهای مردمی مطرح شد.
اشکان فدایی نخستین قطعه رسمی خود را با سورنا با نام «رنگ شب» منتشر کرد.
علی قاف از طریق داریا به هیچکس معرفی شد و نخستین همکاری خود «خیابونیا» را با هیچکس و سورنا منتشر کرد
اولین آلبوم رسمی رپ فارسی؛ «شهر گمشده» (۱۳۸۵)
فروردین ۱۳۸۵، داریا و سورنا نخستین آلبوم رسمی رپ فارسی با عنوان «شهر گمشده» را منتشر کردند. این آلبوم نقطه عطفی در تاریخ این سبک بود و نشان داد رپ فارسی میتواند در قالب یک اثر کامل و منسجم ارائه شود
نخستینهای تاریخی دیگر
نخستین قطعه پاپ-رپ فارسی: «منو ببین» (داریا، عماد و بهمن)
نخستین همکاری بینالمللی رپ فارسی: قطعه «اتحاد» با Lincoln Kennedy
نخستین کنسرت رسمی و ریسکی رپ فارسی:
فرهنگسرای اشراق (۱۳۸۵)
دو شب اجرا در شنهای طلایی جاجرود (۱۳۸۶)
شب یلدای ۱۳۸۷ با حضور حدود ۲۰۰۰ نفر همراه گروه رویال
نخستین آلبوم دوپارت رپ فارسی: «۱۲» (۱۳۹۰)
نخستین انتشار رسمی آثار رپ فارسی در Spotify
نخستین هنرمند رپ فارسی با دو موزیکویدیو رسمی ثبتشده در IMDb (۲۰۱۵)
ورود به عرصه بینالمللی و جشنوارهها
سورنا نخستین هنرمند رپ فارسی بود که برای سریال شهرزاد موسیقی تولید کرد و در سال ۲۰۱۶ جایزه بهترین موسیقی سال را از جشنواره سانفرانسیسکو آمریکا دریافت کرد؛ رویدادی که در آتلانتا و زیر نظر آکادمی اسکار برگزار میشود.
همچنین در جشنواره شیملا هند نیز جایزه بهترین موسیقی از نگاه مردم را کسب کرد.
دو سال بعد، او برای سریال «آشوب» موسیقی اختصاصی تولید کرد که در پنج جشنواره نامزد بهترین موسیقی سال شد
دریل رپ و بازگشت رسمی
در سال ۱۳۹۹، داریا، سورنا و پویا حسنی نخستین موزیک دریل رپ فارسی را منتشر کردند.
در سال ۱۴۰۰ با آلبوم «فصل جدید» بازگشت رسمی خود را اعلام کردند.
سه موزیکویدیو «ورود ممنوع»، «ادامه میدم» و «افکار من» نیز منتشر شد که مجموعاً بیش از دو میلیون بازدید کسب کردند
جمعبندی نهایی
مرور دقیق تاریخ رپ فارسی نشان میدهد داریا و سورنا منتصر در بسیاری از نقاط عطف این سبک، نقش آغازگر داشتهاند:
آغاز رسمی رپ فارسی در سال ۱۳۷۸
نخستین فریاستایلها
نخستین دیس و دیسبک
نخستین آلبوم رسمی
نخستین کنسرتها
نخستین همکاری بینالمللی
نخستین حضور رسمی در پلتفرمهای جهانی
نخستین جوایز بینالمللی برای موسیقی رپ فارسی
به همین دلیل است که مخاطبان قدیمی این سبک بارها گفتهاند:
داریا و سورنا حداقل ده سال جلوتر از زمان خود حرکت میکردند.
آنها فقط رپ نخواندند؛ آنها زیرساخت ساختند، مسیر باز کردند و فرهنگی را پایه گذاشتند که امروز میلیونها شنونده دارد.