برخی تحلیلگران غربی این روزها از مفهومی با عنوان تنگنای استراتژیک ترامپ در برابر جمهوری اسلامی سخن میگویند، وضعیتی که بیش از یک ماه پیش آشکار شد، زمانی که پرزیدنت به اغتشاشگران در ایران وعده کمک داد، اما کمیتش در مقام عمل به این شعار پوشالی لنگ میزند. اکنون رئیس جمهور ایالات متحده در پیله خودساخته و البته منگنه مانور کلامی خود گرفتار شده است؛ حمله به ایران قطعاً آسان نیست و از سوی دیگر عقبنشینی او هم به اذعان برخی تحلیلگران غربی تهران را جسورتر کرده و حتی به نوعی به بیاعتباری امنیتی ایالات متحده در جهان ختم خواهد شد.
با این حال، تحلیل دقیق این وضعیت بدون در نظر گرفتن نوع بازیگری رژیم صهیونیستی نامفهوم است؛ طرفی که فشارها و تحرکات آن در جهتدهی به تصمیمهای رئیس جمهور آمریکا بسیار مهم است. با هدف درک شرایط موجود، روزنامه قدس به سراغ سه کارشناس حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی آمریکا رفته تا با بررسی جزئیات، تحلیلی روشنتر و جامعتر از تنگنای استراتژیک ترامپ و مسیر احتمالی او در برابر جمهوری اسلامی ارائه دهد.
اولویت آمریکا مذاکره است
امیرعلی ابوالفتح، کارشناس ارشد مسائل آمریکا در گفتوگو با روزنامه قدس با تحلیل آخرین تحرکات واشنگتن در برابر ایران، معتقد است: مسیر ترامپ و آمریکا امروز بیشتر به سمت مذاکره و یافتن راهکار دیپلماتیک با جمهوری اسلامی ایران است. او درباره مذاکرات طولانی ایران و آمریکا گفت: به هر حال مذاکره هم برای آمریکا خوب است هم برای ایران. بحث امروز مذاکره است، نه توافق؛ ۴۷ سال است که مذاکره میکنیم اما هنوز آن چیزی که ایران حاضر است انجام دهد با آنچه آمریکاییها انتظار دارند منطبق نیست. رسیدن به توافق شبیه معجزه است؛ امیدوارم این معجزه رخ دهد.
این کارشناس ارشد مسائل آمریکا درباره سناریو احتمالی حمله نظامی آمریکا تحت القائات رژیم صهیونیستی افزود: فارغ از شعارهای معمول باید گفت ایالات متحده از توانمندی نظامی بالایی برخوردار است، با این حال در استفاده از آن ملاحظات جدی دارد. به ویژه تجربه ویتنام، افغانستان و عراق که با وجود توانمندی نظامی، آمریکا گرفتار شد و شکست خورد، تیم ترامپ را در استفاده از گزینه نظامی بسیار محتاط کرده است. ابوالفتح همچنین به گزینههای پیش روی آمریکا اشاره کرد و گفت: ترامپ میتواند فشار حداکثری اقتصادی و شدیدتر اعمال کند، محاصره دریایی هم گزینهای است که طرح شده و حتی جنگ نیابتی و حملات نقطهای مشابه جنگ ۱۲روزه و بمباران فردو انجام دهد. با این حال ترجیح اصلی آنها دستیابی به توافق و مذاکره است. وی خاطرنشان کرد: بحث امروز بر سر مذاکره و یافتن راهکار است، نه توافق فوری؛ امیدواریم مذاکره به نتایج مثبتی برسد، اما واقعیتها و تحولات منطقهای نشان میدهد رسیدن به توافق، ساده و بدون چالش نخواهد بود.
ترامپ گرفتار در تنگنای داخلی و خارجی
محسن پاکآیین، دیپلمات پیشین کشور و کارشناس مسائل بینالملل نیز با تحلیل وضعیت ترامپ در یک سال گذشته، تأکید کرد: امروز ترامپ با مشکلات جدی داخلی و خارجی مواجه است و مشخص شده با قلدری و یکجانبهگرایی نمیتوان بر جهان تسلط داشت. وی افزود: مشکلات داخلی آمریکا بسیار گسترده است؛ از نارضایتیهای اجتماعی و فرهنگی در میان اقلیتها، رنگینپوستان و مکزیکیها تا پیامدهای اقتصادی ناشی از تعرفهها و محدودیت صادرات کالا به این کشور. واشنگتن در عرصه خارجی نیز با همسایگانش مانند مکزیک، کانادا، کوبا، پاناما و ونزوئلا درگیر است و روابطش با متحدان اروپایی به ویژه بر سر مسائل اوکراین و گرینلند به شدت تیره شده است. حتی رقیبان و همکاران راهبردی آمریکا مانند چین و نهادهای بینالمللی نیز این کشور را تحت فشار قرار دادهاند.این دیپلمات پیشین کشورمان درباره پیامدهای این تنگنا برای سیاست خارجی آمریکا گفت: در این مقطع بعید است ترامپ جبهه جدیدی برای جنگ باز کند، به خصوص علیه کشوری مانند ایران که توان دفاعی و آمادگی کافی دارد. ورود ترامپ به مذاکرات با ایران و عقبنشینی از برخی خواستهها، نتیجه همین وضعیت ضعف داخلی و فشارهای خارجی است.
ترامپ به دنبال دستاورد بدون جنگ
مرتضی مکی، کارشناس مسائل آمریکا هم معتقد است: این طور نیست که ترامپ بتواند از طریق جنگ برای خودش یا پایگاه اجتماعیاش دستاوردسازی کند و به همین دلیل ترامپ به دنبال دستاورد بدون جنگ است. وی با اشاره به اینکه آمریکا برای جنگ با ایران در منطقه خاورمیانه با مخالفت تقریبی تمام کشورهای منطقه به اضافه چین و روسیه، مواجه خواهد شد، افزود: ترامپ نمیتواند جنگی کوتاهمدت، سریع و گسترده بدون پیامدهای غیر قابل کنترل داشته باشد. مواجهه و دیدگاههایی که آمریکاییها چیدهاند و مذاکرات پس از مذاکرات نشان میدهد احتمال توافق بیشتر از احتمال جنگ است. توافق میتواند خواستههای حداکثری آمریکا را در مسیر قابل مدیریت پیش ببرد، در حالی که جنگ پیامدهای پیشبینیناپذیر دارد.این کارشناس مسائل آمریکا درباره نقش رژیم صهیونیستی نیز تأکید کرد: برخی مقامات اسرائیل توافق با ایران را به زیان خود میدانند و موقعیت فعلی را به عنوان فرصتی برای اعمال فشار و ضربه زدن به ایران میبینند. سفر هفته گذشته نتانیاهو به آمریکا نیز با این هدف بود که ترامپ از خواستههایش کوتاه نیاید و آماده جنگ شود، اما با توجه به شرایط منطقه و نگاه بلندمدت ترامپ، او نمیتواند وارد جنگی علیه ایران شود. مکی ادامه داد: ترامپ تلاش میکند از طریق اجبار و دیپلماسی قدرت به دستاورد برسد و به طور همزمان این دستاورد را برای مقاصد سیاسی و اجتماعی داخلی خود استفاده کند. این رفتار نشان میدهد ترامپ در شرایطی که مشکلات داخلی آمریکا بسیار جدی است - از نارضایتی اقلیتها و رنگینپوستان گرفته تا پیامدهای اقتصادی ناشی از تعرفهها و محدودیت صادرات کالا - به دنبال راهکاری است که هم بدون جنگ باشد و هم تأثیر مطلوبی برای موقعیت سیاسی و اجتماعی او ایجاد کند.
خبرنگار: سیدحسین حسینی