تا همین اواخر، آلودگی صوتی بیشتر به عنوان یک مزاحمت آزاردهنده شناخته میشد که خواب را برهم میزند و اعصاب را خرد میکند. اما پژوهشگران دانشگاه اولو در فنلاند با بررسی نمونههای خون و تطبیق آن با نقشههای صوتی محل سکونت افراد، به یافتهای هشداردهنده دست یافتهاند: هرچه صدای ترافیک در شب بلندتر باشد، سطح کلسترول تام، کلسترول بد (LDL) و تریگلیسیرید در خون بالاتر میرود. این رابطه مستقیم و پلهکانی از حدود ۵۰ دسیبل شروع میشود و در ۵۵ دسیبل و بالاتر، شدت بیشتری پیدا میکند. یعنی نه فقط قطار و موتورسیکلتهای پرسروصدا، که حتی ترافیک عادی شبانه یک خیابان شلوغ هم میتواند به مرور زمان، سلامت متابولیک ساکنان را به خطر بیندازد.
ارتباطی که نادیده گرفته شده بود
برای دههها، پژوهشگران سلامت قلب و عروق روی عواملی مانند تغذیه، ورزش، استعمال دخانیات و آلودگی هوا متمرکز بودند. آلودگی صوتی به عنوان یک عامل محیطی، همیشه در حاشیه قرار داشت. اما دادههای جدید نشان میدهد که این غفلت، ممکن است گران تمام شده باشد.
در این مطالعه گسترده، پژوهشگران آدرس محل سکونت بیش از ۲۷۲ هزار بزرگسال را با نقشههای دقیق آلودگی صوتی شبانه تطبیق دادند و سپس ۱۵۵ نشانگر مختلف چربی خون آنها را بررسی کردند. نتیجه، یک الگوی واضح و نگرانکننده بود. افزایش سر و صدای شبانه با افزایش سطح کلسترول تام، کلسترول بد (LDL) و اسیدهای چرب آزاد در خون همراه بود.
«یییان هه»، نویسنده اصلی این پژوهش از «دانشگاه اولو»، توضیح میدهد: «تغییرات سطح کلسترول برای هر فرد ممکن است کوچک باشد، اما، چون میلیونها نفر در معرض این آلودگی قرار دارند، تأثیر آن بر سلامت عمومی میتواند بسیار چشمگیر باشد.»
آستانه خطر از ۵۰ دسیبل به بالا است
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، شناسایی آستانهای مشخص برای تأثیر آلودگی صوتی بر چربی خون است. تا زیر ۵۰ دسیبل، تغییر محسوسی در نشانگرهای خونی مشاهده نشد. اما از ۵۰ دسیبل به بالا، رابطهای پلهکانی و مستقیم میان افزایش صدا و افزایش چربی خون ثبت شد. این الگو در ۵۵ دسیبل و بالاتر، آشکارتر و نگرانکنندهتر بود.
این یافته برای شهرسازان و متخصصان بهداشت عمومی اهمیت زیادی دارد، زیرا یک هدف مشخص برای مداخلات کاهش صدا تعریف میکند. اگر بتوان سطح سر و صدای شبانه را در مناطق مسکونی به زیر ۵۰ دسیبل رساند، احتمالاً میتوان از بخش قابل توجهی از این آسیبهای متابولیک پیشگیری کرد.
چگونه صدا به چربی خون تبدیل میشود؟
دانشمندان اینگونه پرسش خود را مطرح کردند که صدا چگونه میتواند سطح کلسترول را بالا ببرد؟ پاسخ در شبهای بیخوابی و واکنشهای هورمونی نهفته است.
وقتی شبها در معرض صدای ترافیک قرار میگیریم، حتی اگر بیدار نشویم و به خواب ادامه دهیم، سیستم عصبی ما تحریک میشود. این تحریک مداوم، باعث ترشح هورمونهای استرس مانند کورتیزول میشود. کورتیزول که به عنوان هورمون بیداری و استرس شناخته میشود، متابولیسم چربیها را در بدن تغییر میدهد و کبد را وادار میکند کلسترول بیشتری تولید کند.
مرور جامعی که در سال ۲۰۲۴ در مجله قلب و عروق منتشر شد، نشان داد که ارتباط میان آلودگی صوتی شبانه، خواب ناکافی و تغییرات هورمونی، یک مسیر بیولوژیک کاملاً پذیرفتهشده است. این مطالعه جدید، آن مسیر را با دادههای خونی واقعی تکمیل کرده است.
آلودگی هوا یا آلودگی صوتی؟
یکی از چالشهای همیشگی در پژوهشهای مرتبط با ترافیک، جداسازی اثر آلودگی صوتی از آلودگی هواست. اتومبیلها هم صدا تولید میکنند و هم دود. پژوهشگران برای حل این مسئله، تحلیلهای خود را با در نظر گرفتن سطح آلودگی هوای منطقه، وضعیت سیگار کشیدن افراد و شاخص توده بدنی آنها تکرار کردند.
نتیجه این بود که حتی پس از حذف اثر این عوامل، ارتباط میان آلودگی صوتی و افزایش چربی خون همچنان پابرجا ماند. این یافته نشان میدهد که آلودگی صوتی به طور مستقل و جدا از آلودگی هوا میتواند بر سلامت متابولیک تأثیر بگذارد.
چند نفر در معرض خطرند؟
بر اساس گزارش آژانس محیط زیست اروپا در سال ۲۰۲۵، حدود ۱۰۹ میلیون نفر در اروپا در مناطقی زندگی میکنند که سطح آلودگی صوتی ترافیک در آنها ناسالم تلقی میشود. این عدد به تنهایی مقیاس مشکل را نشان میدهد.
در شهرهای بزرگ و متراکم، میلیونها خانه در فاصله کمی از خیابانهای اصلی و بزرگراهها قرار دارند. برای ساکنان این مناطق، کاهش آلودگی صوتی فقط یک خواسته برای آسایش بیشتر نیست، بلکه میتواند یک مداخله پیشگیرانه برای کاهش خطر بیماریهای قلبی و دیابت باشد.
چه باید کرد؟
پژوهشگران تأکید میکنند که کاهش آلودگی صوتی شبانه یک هدف دستیافتنی است و راهحلهای متعددی برای آن وجود دارد.
در سطح شهرسازی استفاده از آسفالتهای کمصدا، نصب دیوارهای صوتی در حاشیه بزرگراهها، کاهش سرعت مجاز در شب، و محدودیت تردد وسایل نقلیه سنگین در ساعات شب میتواند تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
در سطح طراحی ساختمان استفاده از پنجرههای دوجداره و عایقبندی مناسب میتواند صدای ورودی به خانه را تا ۳۰ دسیبل کاهش دهد. همچنین طراحی ساختمان به گونهای که اتاقخوابها در جبهه دور از خیابان قرار گیرند، یک راهحل ساده و مؤثر است.
در سطح فردی؛ بستن پنجرهها در شب در صورت امکان و با توجه به تهویه، استفاده از گوشگیر، و تنظیم محل خواب در دورترین نقطه از منبع صدا میتواند به کاهش مواجهه کمک کند.
محدودیتها و پرسشهای بیپاسخ
این مطالعه با وجود وسعت، محدودیتهایی دارد که پژوهشگران به صراحت به آنها اشاره کردهاند. ازجمله اینکه دادهها فقط یک مقطع زمانی را نشان میدهند و نمیتوانند رابطه علت و معلولی را اثبات کنند. سطح صدا بر اساس مدلهای رایانهای و نه اندازهگیری مستقیم در داخل خانهها برآورد شده است. همچنین اطلاعات دقیقی درباره رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی و سایر منابع صدا در زندگی افراد وجود ندارد و مدت زمان سکونت افراد در آدرس فعلی و تغییرات آن در طول سالها ثبت نشده است.
این محدودیتها به این معناست که یافتهها یک ارتباط قوی را نشان میدهند، اما برای اثبات قطعی علیت، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
گام بعدی و پژوهشهای مداخلهای
پژوهشگران پیشنهاد میکنند که گام بعدی، انجام مطالعات مداخلهای است. برای مثال، میتوان گروهی از ساکنان مناطق پرسروصدا را انتخاب کرد و پس از اجرای اقدامات کاهش صدا مانند نصب پنجرههای دوجداره یا ایجاد موانع صوتی، تغییرات سطح چربی خون آنها را در طول زمان پیگیری نمود.
همچنین اندازهگیری مستقیم صدا در اتاقخوابها و ثبت دقیقتر کیفیت خواب و سطح هورمونهای استرس میتواند تصویر کاملتری از مکانیسم این پدیده به دست دهد.
صدای کمتر، سلامت بیشتر
این پژوهش به روشنی نشان میدهد که آلودگی صوتی شبانه فقط یک مزاحمت نیست، بلکه یک عامل خطر متابولیک است که میتواند به اندازه رژیم غذایی ناسالم یا کمتحرکی در افزایش خطر بیماریهای قلبی نقش داشته باشد.
برای ساکنان شهرهای بزرگ، پیام این مطالعه ساده است. اگر در منطقه پرسروصدا زندگی میکنید، اقدام برای کاهش صدای شبانه نه فقط برای خواب بهتر، که برای سلامت بلندمدت قلب و عروق شما ضروریاست.
سرمایهگذاری برای کاهش آلودگی صوتی، یک هزینه لوکس نیست، بلکه یک مداخله پیشگیرانه با بازدهی بالا در سلامت عمومی است.
همانطور که یییان هه نتیجهگیری میکند: «کاهش مواجهه با آلودگی صوتی شبانه میتواند به کاهش پیامدهای متابولیک کمک کند.» و این کاهش، از تصمیمهای کوچک، اما مؤثری شروع میشود. مثل آسفالت بهتر، پنجرههای دوجداره، و شبهای آرامتر برای همه.
انتهای پیام/