به گزارش خبرنگار ایرنا، عقربههای ساعت هنوز به ۷:۳۰ صبح نرسیدهاند که محوطهٔ ایستگاه راهآهن تبریز، آرامآرام از خواب بیدار میشود؛ ساختمان سنگی و باصلابت ایستگاه که معماریاش یادآور دوران گذار صنعتی است، در سرمای صبحگاهی میزبان مسافرانی است که هر یک با انگیزهای متفاوت، راهی شمالیترین نقطهٔ استان هستند.
صدای بلندگو که مسافران قطار «تبریز ـ جلفا» را به سکوی سوار شدن فرا میخواند، آغازگر یک سفر متفاوت است؛ اینجا خبری از شتاب و استرس قطارهای بینشهری معمول نیست، بلکه نوعی آرامش و آشنایی میان مسافران موج میزند.
سوار شدن مسافران قطار جلفا در ایستگاه تبریز
خاطرهٔ رانندهٔ تاکسی اینترنتی در مسیر ایستگاه
روایت این سفر اما کمی پیشتر، در تاکسی اینترنتی که ما را به ایستگاه میرساند، آغاز شد، آقا تیمور، رانندهٔ میانسالی که فرمان را به سمت میدان راهآهن میچرخاند، با شنیدن نام مقصد، گویی به سال ۱۳۷۲ پرتاب میشود.
او با لحنی آمیخته به حسرت و تحسین میگوید: آن روزها سرباز بودم، تنها دلخوشی ما قدم زدن کنار ارس بود؛ تیمور که تغییرات منطقه را در دهههای اخیر رصد کرده، معتقد است پیوستگی و رشد شهر جلفا و منطقهٔ آزاد ارس، نقش تعیینکنندهای در توسعهٔ اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و تقویت جایگاه ترانزیتی شمالغرب کشور دارد؛ توسعهای که برای یک سرباز قدیمی، نشانهای از زنده بودن منطقه است.
با استقرار در قطار و به حرکت درآمدن واگنها، «کلاژ انسانی» منحصربهفرد این خط آهن رخنمایی میکند؛ برخلاف قطارهای لوکس که سکوت، قانون آنهاست، اینجا گفتوگو جریان دارد.
در کوپهای ۶ نفره، «مبین» دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت گردشگری دانشگاه علامه طباطبایی نشسته که رویای بورسیه شدن در کشورهای برتر گردشگری را در سر دارد و حضور یک مادر و دختر گردشگر در کنار او، کوپه را به یک کلاس عملی تورگردانی تبدیل کرده است.
مبین با حوصله و اشتیاق، نقشهای ذهنی از بازارهای جلفا (اراز، ستارخان و بازار روس) برای آنها ترسیم میکند؛ صدای یکنواخت چرخها روی ریل، موسیقی متن این مشاورهٔ گردشگری است و نشان میدهد که این قطار، خود بخشی از جاذبهٔ گردشگری منطقه است.
نقد و ایثار آقای معلم روی ریلهای قدیمی
کمی آنطرفتر، رضا نشسته است؛ شخصیتی که نماد دو قشر تأثیرگذار جامعه است: معلم و دانشجو.
او که دانشجوی ارشد ریاضی دانشگاه امیرکبیر است و در مدارس هادیشهر تدریس میکند، نگاهی تحلیلی به پیرامونش دارد؛ رضا با اشاره به قدمت این خط آهن میگوید: این مسیر تنها خط آهن برقی قدیمی کشور است و پتانسیل گردشگری بسیار بالایی دارد.
ساعت ۸:۴۰ دقیقه، قطار از بافت صنعتی تبریز عبور کرده و سولههای بزرگ ایستگاه «سهلان» را بدون توقف پشت سر میگذارد؛ با رسیدن به صوفیان، چهرهٔ جغرافیایی مسیر دگرگون میشود.
کوهستان جای دشت را میگیرد و شگفتی اصلی در منطقهٔ «یام» رخ میدهد؛ جایی که ناگهان همهچیز زیر پوششی از برف سنگین پنهان میشود.
یکی از سربازان حاضر در راهروی قطار که گویی اقلیمشناس تجربی این مسیر شده، با خنده به همقطارانش میگوید: اینجا قانون نانوشتهای دارد؛ اگر در تبریز یا مرند باران ببارد، شک نکنید که در یام برف میآید.
در لابهلای این تغییرات جوی، یکی از مهمانداران قطار آماری جالب از «ظرفیت شناور» این خط به خبرنگار ایرنا میدهد، وی میگوید: در روزهای عادی هفته، قطار با ۳ تا ۴ واگن حرکت میکند که پاسخگوی تردد اداری و دانشجویی است و روزهای پنجشنبه و جمعه، به دلیل هجوم گردشگران، تعداد واگنها به ۵ تا ۷ سالن افزایش مییابد تا کسی جا نماند.
ایستگاه هادیشهر، ایستگاه خداحافظی با معلم فداکار
قطار سرعتش را کم میکند و به ایستگاه «هادیشهر» میرسد، اینجا نقطهٔ پایان سفر برای رضا است.
معلم جوان در حالی که وسایلش را جمع میکند، جملهای میگوید که عصارهٔ انگیزهٔ اوست: سختی راه و دوری از خانه است، اما تنها به شوق دیدار دانشآموزانم و کلاس درس، هر هفته این مسیر را میآیم.
او پیاده میشود و جای خالیاش در کوپه، با احترام به ایثار معلمان پر میشود.
با پیاده شدن رضا، قطار نیز از هادیشهر خارج میشود، ریلها در مسیری پرپیچوخم از دل کوهستان عبور میکنند، ناگهان با تغییر چشمانداز، اهتزاز پرچمهای «منطقهٔ آزاد ارس» در افق پدیدار میشود؛ نمادی که نوید رسیدن میدهد.
در این لحظات پایانی، با «محمد بهنقی» همکلام میشویم؛ سربازی که ۱۵ ماه از خدمتش گذشته است؛ برخلاف کلیشههای رایج، او با بیان اینکه منطقهٔ آزاد ارس سرشار از پتانسیل است، میگوید: شاید خدمت سربازی سختیهای خودش را داشته باشد، اما خاطرات شیرین ارس و زیباییهای این منطقه همیشه در یاد میماند.
سرانجام قطار در ایستگاه تاریخی و زیبای جلفا متوقف میشود؛ درها باز میشوند و آن «کلونی اجتماعی» متراکم از هم میپاشد.
مبین به سمت مرز میرود، خانوادهٔ گردشگر راهی بازار میشوند و محمد به سوی یگان خدمتیاش میرود.
اینجا پایان ریل است، اما برای مسافران قطار تبریز ـ جلفا، زندگی و کار در نوار مرزی تازه آغاز شده است، هر شخص با کولهباری از داستان به سویی میرود تا شریانهای اقتصادی و اجتماعی شمالغرب کشور همچنان پرطپش باقی بماند.
به گزارش ایرنا، راهآهن تبریز ـ جلفا با ۱۱۰ سال قدمت و ۹ ایستگاه و ۱۰ توقفگاه به طول ۱۹۲ کیلومتر و شبکهٔ بالاسری فشار قوی ۱۳۲ کیلوولتی، تنها مسیر قطار برقی در کشور است؛ این مسیر دارای ۵۱۸ پل است که مهمترین آن پل فلزی بر روی رودخانهٔ مرزی ارس است و راهآهن جمهوری اسلامی ایران را به جمهوری آذربایجان و منطقهٔ قفقاز پیوند میدهد.
از ویژگیهای برجستهٔ ایستگاه راهآهن تبریز میتوان به ترابری بینالمللی کالا به ترکیه و اروپا از طریق محور تبریز ـ رازی و ترابری بینالمللی کالا به جمهوری خودمختار نخجوان از طریق محور تبریز ـ جلفا اشاره کرد.