روزگار عجیبی است؛ گویی حافظه زنده ما آرامآرام کمصدا میشود؛ کمرنگ، کمرمق و بیفروغ، تا مرز خاموشی. پیر و جوان، باخبر و بیخبر، یکییکی رخ در نقاب خاک میکشند و ما میمانیم و خاطرهها، عکسها، صداها و مسئولیتی که هر روز سنگینتر میشود.
بوشهر همواره نقشی پررنگ در هویت فرهنگی ایران داشته و از ظرفیتهای بیشماری برخوردار بوده است. اما همزمان با شتاب تحولات فناورانه، نیاز به آیندهپژوهی و تحقیق در حوزه هنر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود؛ چرا که مسیر آینده هنر، بیتردید بر پایه شناخت و واکاوی گذشته آن شکل میگیرد.
در این راستا، روشهای پژوهشی متعددی وجود دارد که میتوانند به بررسی و تحلیل سیر هنر این سرزمین بپردازند و به آن شتابی تازه ببخشند. بر همین اساس، به مطالعه و بررسی آثار صحنهای دهههای ۴۰ و ۵۰ بوشهر روی آوردهایم؛ با رویکردی متفاوت که تمرکز آن بر عکسهای بهجامانده از اجراهاست. روایتی که توضیح متن را به زبان تصویر پیوند میزند و با نگاهی نشانهشناسانه، عکسها را بهمثابه سندهای زنده تاریخ تئاتر بررسی میکند. در این مسیر، معرفی بازیگران، کارگردانان و نمایشهای اجراشده، بخش اصلی این روایت را شکل میدهد.
هرچند این پژوهش کامل نخواهد بود، اما بیتردید میتواند بخشی از حافظه فرهنگی و هنری بوشهر را به شکلی مکتوب و مستند ثبت کند. نام این کتاب را «آدمهای بازی» گذاشتهام؛ اشارهای به انسانهایی که در طول چند دهه، با عشق و تعهد، جان تازهای به هنر نمایش این دیار بخشیدند.
مدتی پیش نیز با همراهی و همکاری سرکار خانم ندا کلبعلی، آقایان محسن مکاری،آریو انصاری و مهدی انصاری در واپسین روزهای عمر استاد گفتوگوهای مفصلی را انجام دادیم.
رفتنش از این دنیا نیز رنگی نمایشی و سینمایی داشت؛ استاد «بارونی» در روزی «بارونی» از صحنه خارج و بدرقه شد تا به دوستانش در قطعهی هنرمندان بپیوندد.
با احترام به هنرمندان نمایشیای که نقاب در خاک کشیدهاند؛ چون ایرج صغیری، منوچهر آتشی، محسن پریش، محسن کانیکزاده، حبیبه محبزاده، رمضان امیری، حمید لطفی، علی دشتی، جواد تلیان، ماشاالله وحدتیان، علی غلامی، ضیا امیری و حسین دهقانی، کتاب «آدمهای بازی» به پاس خاک مقدس صحنه نگاشته خواهد شد.
امید دارم بتوانم در کنار واپسین نسل از این بزرگمردان صحنه، به سهم خود، نقشی هرچند کوچک در حفظ و ماندگاری حافظه هنر نمایشی بوشهر ایفا کنیم.
∎