مرکز همایشهای بینالمللی این برج، میزبان رویدادی بود که میتوان آن را نقطه عطف صنعت سرگرمی ایران در دهه اخیر نامید.
آیین افتتاحیه هفته بازی ایران (هفتخوان) با حضور گسترده بازیسازان جوان، ناشران مطرح، مدیران ارشد فرهنگی و سرمایهگذاران حوزه فناوری برگزار شد تا پیامی واضح را مخابره کند: دوران نگاه تفننی به بازیهای ویدئویی بهسر آمده و اکنون زمان بهرهبرداری از این صنعت بهعنوان یک ابزار استراتژیک فرارسیده است. فضای حاکم بر سالن همایشها، ترکیبی از شور جوانی و عقلانیت مدیریتی بود.
از یکسو نسل زد و آلفا که خالقان و مخاطبان اصلی این دنیا هستند حضور داشتند و از سوی دیگر سیاستگذاران فرهنگی که برای نخستین بار با همگرایی کمنظیری گرد هم آمده بودند تا پازل بههمریخته صنعت گیم ایران را تکمیل کنند. آنچه در این شب گذشت ترسیم نقشهای جدید برای فتح قلههای فناوری نرم و تبدیل بازی به موتور محرک اقتصاد غیرنفتی کشور بود.
تغییر پارادایم
آغازگر این سمفونی فرهنگی، سخنان میزبان رویداد بود. میثم فکری معاون فرهنگی و اجتماعی برج میلاد تهران پشت تریبون قرار گرفت. او سخنان خود را فراتر از تعارفات معمول اداری برد و مستقیما هویت شرکتکنندگان را نشانه گرفت. فکری با خطاب قرار دادن گیمرها و طراحان بهعنوان معماران آینده، بر این نکته تأکید ورزید که ما در حال عبور از یک پیچ تاریخی هستیم؛ جایی که مرزهای میان واقعیت و دنیای مجازی کمرنگ شده و روایتهای دیجیتال، سازنده ذهنیت نسلهای آینده خواهند بود.
وی با اشاره به تغییرات بنیادین در لایههای زیرین فرهنگی شهر تهران، دیدگاه مدیریت شهری را اینگونه تشریح کرد: تهران امروز دیگر نمیتواند و نباید صرفا مصرفکننده بازیهای وارداتی باشد. شهری که نتواند قهرمانان خود را بسازد و داستانهایش را روایت کند، در آینده جهانی جایی نخواهد داشت. او برج میلاد را نه فقط یک مقصد گردشگری بلکه بستری برای جهش اقتصاد خلاق نامید و اعلام کرد که شهرداری تهران آماده است تا زیرساختهای خود را در اختیار این تحول قرار دهد.
نکته برجسته و کاربردی در سخنان معاون برج میلاد، دعوت او از اکوسیستم بازیسازی برای ورود به حوزه بازیهای جدی (Serious Games) با محوریت گردشگری بود. او با طرح این چالش که چگونه میتوان تجربه حضور در برج میلاد یا سایر نقاط دیدنی تهران را با فناوریهای نوین (AR/VR) و گیمیفیکیشن (Gamification) ارتقا داد، از بازیسازان خواست پیشنهادات خود را ارائه کنند. پیام او روشن بود: بیایید تهران دوستداشتنی را با هم دوستداشتنیتر کنیم. این رویکرد نشان میدهد که مدیریت شهری دنبال استفاده از ظرفیتهای پنهان صنعت بازی برای حل مسائل شهری و ارتقای نشاط اجتماعی است.
احیای زنجیره ارزش فراموششده
در بخش دوم مراسم، بحثها از کلیات عبور کرد و به حیاتیترین چالش صنعت، یعنی اقتصاد و بازار رسید. محمدصادق افراسیابی معاون راهبردی بنیاد ملی بازیهای رایانهای و دبیر رویداد بازارپردازی فرهنگی با دستی پر از آمار و ارقام امیدوارکننده روی صحنه آمد و از مفهومی سخن گفت که سالها در صنعت سرگرمی ایران مغفول مانده بود: بازارپردازی فرهنگی یا همان Merchandising.
افراسیابی با ارائه گزارشی دقیق، اعلام کرد که ۵۹استودیوی بازیسازی برای تولید محصول براساس ۴۱اثر شاخص فرهنگی (شامل انیمیشن، فیلم و کتاب) اعلام آمادگی کردهاند. این آمار، فراتر از چند عدد ساده، نشاندهنده بلوغ اکوسیستم است. این یعنی بازیسازان ایرانی دیگر نمیخواهند چرخ را از ابتدا اختراع کنند بلکه آمادهاند تا بر شانه غولهای ادبی و سینمایی بایستند و جهانداستانهای (Story Worlds) ایرانی را گسترش دهند.
دبیر رویداد بازارپردازی فرهنگی، از برگزاری نشستهای فشرده میان بازیسازان و پلتفرمهای بزرگ خبر داد. حضور ۱۵سکوی نمایش خانگی (VOD) و سه اتحادیه بزرگ محتوای دیجیتال در این نشستها، سیگنالی مثبت برای سرمایهگذاران بود، اما مهمترین بخش سخنان افراسیابی، اعلام همبستگی بیسابقه نهادهای حاکمیتی بود. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، بنیاد سینمایی فارابی، سازمان سینمایی سوره، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، بنیاد پویانمایی و سازمان هنری رسانهای اوج؛ نامهایی که هر کدام وزنهای در فرهنگ کشور هستند، اکنون متعهد شدهاند که دیوارهای میانبخشی را بردارند.
خبر اختصاص بودجه ۲۰میلیارد تومانی توسط کانون پرورش فکری برای بازارپردازی محصولاتش در حوزه گیم همچون خون تازهای در رگهای این صنعت بود. افراسیابی توضیح داد که این بودجه صرفا یک کمکهزینه نیست بلکه سرمایهگذاری هوشمندانهای است تا کاراکترهای محبوب کتابها و انیمیشنهای کانون، در دنیای بازیهای ویدئویی جان بگیرند. از سوی دیگر اعلام آمادگی کافهبازار برای سرمایهگذاری در تولید فیلم سینمایی براساس بازی محبوب «هشتخوان» نشان داد که بخش خصوصی نیز ظرفیت عظیم اقتباس معکوس (از بازی به سینما) را درک کرده است.
شکستن قفلهای قدیمی
شاید یکی از جسورانهترین بخشهای این مراسم، سخنرانی دکتر محمدصادق باطنی رئیس مرکز کودک و نوجوان سازمان صداوسیما بود. باطنی با اشاره به سهم نگرانکننده مصرف بازیهای خارجی در سبد فرهنگی خانوادههای ایرانی گفت: ما سالها بازی را نادیده گرفتیم یا صرفا به جنبههای منفی آن پرداختیم، اما امروز استراتژی ما تغییر کرده است. او از یک مطالعه و پژوهش ششساله پرده برداشت که منجر به تدوین نقشهراه جدید صداوسیما در حوزه گیم شده است. باطنی چالشهای فنی پخش بازی از تلویزیون را تشریح کرد و توضیح داد که چگونه با استفاده از تکنیکهای گیماستریم و برنامهسازی تعاملی توانستهاند بر این موانع غلبه کنند، اما خبر اصلی، ورود مستقیم صداوسیما به چرخه تولید و حمایت بود.
باطنی، استراتژی چهارگانه رسانه ملی در بازارپردازی فرهنگی را اینگونه تشریح کرد:
*تبدیل کاراکتر به بازی: استفاده از محبوبیت شخصیتهای تلویزیونی (مانند ببعی قهرمان یا پهلوانان) برای ساخت بازیهای موبایلی و کنسولی؛ رویکردی که هزینه مارکتینگ را بهشدت کاهش میدهد.
*بهرهبرداری طولانیمدت: واگذاری حق بهرهبرداری پنج ساله به بازیسازان تا آنها با اطمینان خاطر از بازگشت سرمایه، روی پروژهها کار کنند.
*اقتباس سینمایی و سریالی: حرکت بهسمت مدلهای جهانی موفق (مانند سریال لستآفآس) و ساخت فیلم از روی بازیهای موفق ایرانی با مشارکت نهادهایی مثل بنیاد فارابی.
*ترویج و تبلیغ: استفاده از آنتن تلویزیون برای معرفی بازیهای ایرانی در قالب برنامههای جذاب و پرمخاطب.
صدایی رسا برای اکوسیستم گیم
در امتداد تغییر رویکرد رسانه ملی و همزمان با نخستین روز از رویداد هفتخوان، وعدهای که سالها فعالان این حوزه منتظرش بودند محقق شد. آیین افتتاح رسمی شبکه تلوبیونی بازی عصر همان روز در برج میلاد برگزار شد تا پازل حمایت رسانهای تکمیل شود. این شبکه که زیرمجموعه مرکز کودک و نوجوان سیما و با همکاری تلوبیون راهاندازی شده، پاسخی به خلأ بزرگ رسانهای در صنعت گیم ایران است.
در مراسم افتتاحیه اعلام شد که این شبکه بهصورت ۲۴ساعته و تخصصی، محتوای مرتبط با بازیهای ویدئویی پخش خواهد کرد. پوشش زنده رویدادهایایاسپورت (Esports)، نقد و بررسی تخصصی بازیهای ایرانی و خارجی، آموزش بازیسازی و استریم بازی توسط چهرههای شناختهشده، از جمله برنامههای این شبکه است. راهاندازی این شبکه، گامی عملی برای شکستن انحصار رسانههای خارجی در ذائقهسازی برای نوجوانان ایرانی محسوب میشود و میتواند به ویترین اصلی محصولات بومی تبدیل شود. مدیران حاضر تأکید کردند که این شبکه، خانه تمام بازیسازان و گیمرهاست و درهای آن بهروی همه فعالان باز است.
بازی به مثابه قدرت نرم
ضلع دیگر این مربع فرهنگی، حامد علامتی مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود که سخنانش رنگ و بوی تربیتی و کلاننگر داشت. او با هشداری جدی نسبت به تقلیل جایگاه بازی به یک اسباببازی ساده تصریح کرد: در جهان امروز، بازی یک کالای استراتژیک و بخشی از قدرت نرم کشورهاست. غفلت از این حوزه، یعنی واگذاری زمین تربیت نسل آینده به دیگران.
علامتی با نقد رویکردی که کودک و نوجوان را تنها مصرفکننده هیجان میخواهد، مدل مطلوب نظام تربیتی را تبیین کرد. از دیدگاه او، بازی استاندارد باید عاملیت مخاطب را حفظ کرده و ابزارهای شناختی همچون قدرت حل مسأله، تخیل، اراده و تعقل را در او تقویت کند. او هدف نهایی را رشد هویت توحیدی و انسانی در مخاطب دانست که از مسیر سرگرمی سالم میگذرد.
اما شاید مهمترین بخش سخنان مدیرعامل کانون، تصمیم جسورانه مدیریتی او برای سال آینده بود.
علامتی اعلام کرد: به این نتیجه رسیدهایم که مشکل صنعت بازی ایران کمبود بودجه نیست بلکه فقدان زیستبوم است؛ بنابراین کانون پرورش فکری تولید مستقل و تصدیگرایانه بازی را متوقف میکند و بودجههای خود را بهسمت حمایت از بخش خصوصی و هستههای فناور هدایت خواهد کرد. این چرخش از دولت تولیدکننده به دولت تسهیلگر، دقیقا همان چیزی است که سالها مورد مطالبه بخش خصوصی بود و میتواند چابکی و خلاقیت را به این صنعت بازگرداند.
هفتخوان؛ دروازهای به سوی آینده
رویداد ملی هفت خوان بازی که با همافزایی بینظیر بنیاد ملی بازیهای رایانهای، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، کانون پرورش فکری، شهرداری تهران و صداوسیما شکل گرفته است، تا ۲۹ بهمنماه چراغهای برج میلاد را روشن نگه خواهد داشت. نمایشگاه تخصصی این رویداد، هر روز از ساعت ۱۰ تا ۲۰، میزبان علاقهمندان، خانوادهها و سرمایهگذاران است.
در این نمایشگاه، بازدیدکنندگان علاوه بر آشنایی با آخرین دستاوردهای بازیسازان ایرانی، شاهد رویدادهای تخصصی جذب سرمایه هستند؛ جایی که ایدههای خام جوانان خلاق، فرصت دیدار با سرمایه هوشمند را پیدا میکنند. براساس برنامهریزیها، روز چهارشنبه ۲۹بهمنماه، پرونده این هفته پرکار با برگزاری اختتامیه باشکوهی بسته خواهد شد. در این روز، برگزیدگان دهمین لیگ قهرمانان بازیهای ویدئویی ایران (جام سیمرغ)، برندگان هفتمین جایزه بازیهای جدی و استارتاپهای برتر رویداد سرمایهگذاری سرمایهنورد معرفی خواهند شد.