صاحبخبر - گروه اجتماعی - سعید تهرانی: تعطیلی مدارس در ماههای اخیر، بار دیگر آموزش را به یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای اجتماعی تبدیل کرده است؛ تعطیلیهایی که اینبار نه فقط به آلودگی هوا، بلکه به «برودت هوا و ناترازی انرژی» نیز گره خوردهاند. حالا وزارت آموزشوپرورش میگوید این تعطیلیها «کم و محدود» بوده و تأثیر عمدهای بر روند آموزش نداشته است؛ ادعایی که نیازمند بررسی دقیقتر پیامدهای آموزشی و اجتماعی است.
به گزارش مردم سالاری آنلاین ،تعطیلیهای مکرر مدارس، چه بهدلیل آلودگی هوا، بحرانهای زیستمحیطی، کمبود انرژی یا شرایط اضطراری، به یکی از واقعیتهای ثابت تقویم آموزشی ایران تبدیل شده است؛ واقعیتی که پیامدهای آن فراتر از «چند روز عقبافتادن درسها»ست و مستقیماً کیفیت آموزش، عدالت آموزشی و سلامت روان دانشآموزان را نشانه میگیرد.
در ظاهر، تعطیلی مدارس تصمیمی محافظهکارانه برای حفظ سلامت جسمی دانشآموزان است، اما در عمل، آموزش را وارد وضعیتی معلق و ناپایدار میکند.تعطیلی مدارس برای همه دانشآموزان یک معنا ندارد از ان گذشته این موضوع تنها مسئله دانشآموزان نیست.آموزش مجازی و جبرانی، به زیرساخت، اینترنت، ابزار دیجیتال و همراهی خانواده وابسته است؛ بسیاری از خانوادهها، بهویژه والدین شاغل، با بحران مراقبت از کودک روبهرو میشوند. آموزش ناخواسته به خانه منتقل میشود، بدون آنکه والدین آموزشدیده یا ابزار لازم برای ایفای نقش معلم را داشته باشند. نباید فراموش کرد که امکانات بهطور برابر در دسترس همه خانوادهها نیست. در چنین شرایطی، دانشآموزان طبقات برخوردار همچنان در مسیر یادگیری میمانند، اما کودکان خانوادههای کمدرآمد، عملاً از چرخه آموزش عقب میافتند.این وضعیت، فرسودگی روانی، تنش خانوادگی و احساس ناتوانی در والدین را افزایش میدهد.تعطیلی مدارس اگر کوتاهمدت، هدفمند و همراه با سیاستهای جبرانی روشن باشد، قابل مدیریت است. اما تجربه خانوادهها و معلمان نشان میدهد که حتی تعطیلیهای کوتاهمدت، اگر تکرارشونده باشند، میتوانند آموزش را از ریتم طبیعی خارج کنند.
کارشناسان آموزشی تأکید میکنند که یادگیری، بهویژه در مقاطع ابتدایی، نیازمند تداوم و نظم است. تعطیلیهای پیدرپی این زنجیره را میشکند. معلمان ناچار میشوند بخش قابل توجهی از زمان کلاس را صرف مرور مطالب قبلی کنند و فرصت آموزش مفاهیم جدید کاهش مییابد. نتیجه، افت تدریجی کیفیت یادگیری و انباشت شکافهای آموزشی است؛ شکافهایی که در کارنامهها شاید دیده نشوند، اما در مهارتهای پایه دانشآموزان باقی میمانند.
روایت رسمی آموزشوپرورش، تعطیلیهای امسال را «مدیریتشده و کماثر» توصیف میکند.علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، با تشریح وضعیت تعطیلی مدارس در سال تحصیلی جاری اعلام کرده است که میزان تعطیلیها در استانهای مختلف یکسان نبوده و به شرایط جوی و محیطی هر استان بستگی داشته است. به گفته او، در استان تهران مجموع تعطیلیها و آموزش غیرحضوری در سال تحصیلی جاری، «تقریباً یک ماه» بوده است؛ عددی که برای پایتختنشینان، قابلتوجه به نظر میرسد.
فرهادی در عین حال تأکید کرده است که در بسیاری از استانها، تعطیلیها حتی به یک هفته هم نرسیده و در مجموع، تعطیلیها «کم و محدود» بوده است. او معتقد است این وقفهها تأثیر عمدهای بر روند آموزش نداشته و تفاوت اصلی، نه در اصل آموزش، بلکه در کیفیت آموزش حضوری و غیرحضوری است.فرهادی «برودت هوا، ناترازی انرژی و آلودگی هوا» را مهمترین عوامل تعطیلیهای اخیر دانسته و تأکید کرده است که وزارت آموزشوپرورش بارها به دولت و استانداران اعلام کرده تا حد امکان به سمت تعطیلی نروند و در صورت اجبار، آموزش غیرحضوری را جایگزین تعطیلی کامل کنند. او همچنین گفته است که معلمان آمادگی تدریس آنلاین را دارند و دانشآموزان نیز امکان ادامه تحصیل در منزل را دارا هستند؛ بنابراین «ضرورتی برای تعطیلی کامل مدارس» دیده نمیشود.در پایان نکته ای که قابل توجه است زمان یک ماه و کیفیت است که شاید نگران کننده به نظر میرسد، چرا که در آموزش، زمان فقط یک عدد تقویمی نیست، بلکه کیفیت و تداوم آن تعیینکننده است. یک ماه آموزش غیرحضوری با تمام تلاشهای معلمان و خانواده معادل یک ماه آموزش حضوری نیست و خود تأکید مسئولان بر «جبران عقبماندگیها» و «کلاسهای فوقبرنامه» نشان میدهد که این تفاوت، ناچیز تلقی نمیشود. مهمتر اینکه این یک ماه برای همه دانشآموزان تجربهای برابر نبوده و در شرایط نابرابر دسترسی، به معنای عقبماندگی واقعی برای بخشی از دانشآموزان است؛ عقبماندگیای که در آمار رسمی دیده نمیشود، اما در کیفیت یادگیری باقی میماند.∎