صفدر نیازی شهرکی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به رویکرد فناورانه معاونت آب و خاک وزارت جهادکشاورزی گفت: توسعه سامانه های هوش مصنوعی در مدیریت آبیاری، استفاده از اینترنت اشیا در مزارع، توسعه استارتاپهای حوزه آب و خاک، بومیسازی فناوریهای نوین، ایجاد پایگاه داده ملی آب و خاک، توسعه نقشههای دیجیتال خاک، هوشمندسازی شبکههای انتقال آب، بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای برای پایش مزارع و توسعه پلتفرمهای تصمیمیار کشاورزی از جمله اقدامات در دست اجراست.
وی ادامه داد: سیاست اصلی معاونت آب و خاک وزارت جهادکشاورزی حرکت به سمت هوشمندسازی آبیاری است و در این راستا، ۱۱۰ طرح پایلوت هوشمندسازی آبیاری در کشور در حال اجراست که اکنون وارد سومین سال اجرای خود شده و پس از تکمیل در سطح کشور تعمیم داده خواهد شد.
به گفته وی، این طرحها اکنون در سطح ۱۰ هزار هکتار و تقریباً در همه استانها در حال اجراست و روند کار پیشرفت مناسبی دارد.
اجرای آبیاری زیرسطحی در ۴ استان
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به توسعه آبیاری زیرسطحی با هدف ارتقای بهره وری آب در بخش کشاورزی گفت: این موضوع در برنامه هفتم توسعه مورد تاکید قرار گرفته و پروژههایی در استانهای خوزستان، کرمان، خراسان و اردبیل شروع شده است.
نیازی شهرکی با یادآوری اینکه آبیاری زیرسطحی نیازمند فناوری های پیشرفته است، افزود: محدودیت منابع مالی اجرای این پروژهها را با چالش روبرو کرده است و امیدواریم مشکل تامین منابع مالی آن سریعتر برطرف شود.
توانمندسازی بهره برداران محلی در دستور کار است
وی در تشریح اقدامات اجتماعی و فرهنگی این معاونت گفت: توسعه مدیریت مشارکتی، توانمندسازی بهرهبرداران محلی، گسترش شبکههای تعاونی آببران و خاکورزان، اصلاح الگوی رفتاری کشاورزان در مصرف آب، تقویت سرمایه اجتماعی در پروژههای زیرساختی، آموزش همگانی در حوزه خاک و مقابله با فرسایش، مشارکت زنان روستایی در مدیریت پایدار منابع، کاهش تعارضات محلی بر سر آب و ترویج کشاورزی سازگار با اقلیم از جمله برنامههاست.
نیازی شهرکی افزود: در حوزه اقتصادی نیز پروژههای توسعه بازار خدمات فنی آب و خاک، تخصیص یارانه هوشمند برای فناوریهای صرفهجویانه، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی، اجرای مدلهای مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) و ایجاد مشوقهای مالی برای توسعه سامانههای نوین آبیاری در دستور کار قرار دارد.
شوری خاک و آب چالش اصلی بخش کشاورزی است
معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی به اقدامات فنی و مهندسی در این معاونت اشاره کرد و اظهار داشت: توسعه سامانههای دیجیتال، بازسازی شبکههای فرسوده آبیاری، توسعه زیرساختهای ذخیره آب مانند آببندانها در شمال کشور و هوتکها در جنوب، ارتقای راندمان کانالهای آبیاری، بهینهسازی بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی و استقلال سامانههای پایش آنلاین آب و خاک از جمله برنامههاست.
وی افزود: همچنین پروژهای مشترک با وزارت نیرو برای شفافسازی در تصمیمگیری تخصیص آب، مقابله با تعارض منافع نهادی و تقویت دیپلماسی آب در سطح ملی و منطقهای در حال اجراست.
نیازی شهرکی شوری خاک و آب را از چالشهای جدی کشور بویژه در حوزه کشاورزی برشمرد و با بیان اینکه پروژههایی در این زمینه برای کاهش شوری خاک و آب در دست اجراست، افزود: همچنین با همکاری سازمان خوار و بار جهانی (فائو)، طرحهایی در حوزه توسعه کشاورزی حفاظتی و کنترل فرسایش و رسوبگذاری در سدها دنبال میشود.
استفاده از پنل های خورشیدی در مزارع
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به برنامههای خودکفایی نسبی انرژی در مزارع اظهارداشت: با همکاری معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری توسعه استفاده از پنلهای خورشیدی برای کشاورزان در دستور کار قرار گرفته است و اصلاح الگوی مصرف انرژی، ارتقای راندمان پمپ ها، جایگزینی پمپ های با راندمان بالا و تبدیل پمپ های شافت و غلاف به پمپ های شناور نیز پیگیری میشود.
نیازی شهرکی درباره اقدامات انجام شده در حوزه پنلهای خورشیدی گفت: براساس قانون ۲۰ هزار میلیارد تومان اعتبار برای این بخش در وزارت جهاد کشاورزی پیشبینی شده و کارگروه و ستاد مربوطه تشکیل و نظام مهندسی بهعنوان متولی معرفی شده است.
وی تصریح کرد: در این راستا حدود ۲۳۰ هزار چاه برقی و نزدیک به ۲۰۰ هزار چاه گازوئیلی کشاورزی معرفی شدند که ظرفیت مناسبی برای توسعه انرژی خورشیدی به شمار میرود.
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی افزود: قرار بود نظام مهندسی کشاورزی حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات بانکی دریافت کند که تاکنون محقق نشده، اما روند کار همچنان در جریان است.
نیاز به ۱۷۵ همت منابع مالی در سال برای تحقق اهداف برنامه هفتم در حوزه کشاورزی
نیازی شهرکی برنامه هفتم، شاخصهای متعددی برای بخش آب و خاک از جمله اجرای سالانه ۲۰۰ هزار هکتار سامانههای نوین آبیاری، ۱۵۰ هزار هکتار آبیاری نوین زیرسطحی، اجرای ۷۰ هزار هکتار شبکههای آبیاری و زهکشی (کانالهای درجه سه و چهار یا شبکههای فرعی)، لایروبی و مرمت سالانه ۳ هزار کیلومتر قنات، انجام مطالعات خاکشناسی در سطح ۱۰۰ هزار هکتار و احداث ۷۰ هزار کیلومتر جاده بین مزارع تعریف شده است.
معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی اظهارداشت: تحقق این شاخصها نیازمند منابع مالی گسترده در حدود ۱۷۵ همت است که تاکنون بخش محدودی از آن تامین شده است.
وی با یادآوری کاهش شدید منابع آبی کشور گفت: پدیده خشکسالی سبب شده در برخی مناطق کشور حتی تامین آب شرب با مشکل روبرو باشد و به همین دلیل بخشی از آب بخش کشاورزی به تامین آب شرب اختصاص می یابد که در چنین شرایطی افزایش بهره وری مصرف آب در بخش کشاورزی اهمیت ویژه می یابد.