مهدی عبداللهیدبیر سرویس اقتصاد
روز پنجشنبه، قیمت بیتکوین برای مدتکوتاهی به زیر 61 هزار دلار سقوط کرد که کمترین مقدار در دو سال اخیر بود. طبق آمارها، تا لحظه تهیه این گزارش، بازدهی ماهانه شاخص ۲۰ ارز برتر کوینمارکتکپ منفی 29 درصد و بازدهی 3 ماهه آن منفی 36 درصد بوده است. این افت برای بیتکوین به ترتیب منفی 28 و منفی 35 درصد بوده است. تحلیلگران بینالمللی چندین دلیل برای این سقوط سنگین ارزهای دیجیتال ذکر میکنند. به گفته آنان، یکی از نشانههای این سقوط، کاهش اعتماد سرمایهگذاران به این دارایی در شرایط فعلی است. به گفته آنان، ارزهای دیجیتال در حالی به عمیقترین مرز ضرر رسیدهاند که سرمایهگذاران در حال ارزیابی مجدد کاربرد عملی توکنی هستند که نهتنها به عنوان پوششی در برابر تورم و عدم قطعیتهای اقتصاد کلان است، بلکه به عنوان جایگزینی برای ارزهای فیات و پناهگاههای امن سنتی مانند طلا نیز مورد حمایت قرار گرفته است. ماریون لابور، تحلیلگر دویچه بانک، روز چهارشنبه در یادداشتی نوشت: «از نظر ما، این فروش مداوم نشان میدهد که سرمایهگذاران سنتی علاقه خود را از دست میدهند و بدبینی کلی نسبت به ارزهای دیجیتال رو به افزایش است.» موضوع دیگر، عملکرد ضعیفتر بیتکوین نسبت به طلاست. آمارها نشان میدهد بیتکوین در طول سال گذشته نزدیک به ۴۰ درصد کاهش یافته، در حالی که معاملات آتی طلا در همین دوره ۶۱ درصد افزایش داشته است. روز جمعه جیمز باترفیل، رئیس تحقیقات کوینشیرز، گفت که 70 هزار دلار به عنوان یک «سطح روانی کلیدی» در حال شکلگیری است و اگر بیتکوین نتواند آن را حفظ کند، حرکت به سمت محدوده 60 هزار دلار کاملاً محتمل میشود. تحلیلگران میگویند یکی از دلایل افت، کاهش چشمگیر تقاضای نهادی است. کریپتوکوانت در گزارشی در روز چهارشنبه گفت: «صندوقهای قابل معامله در بورس ایالات متحده که سال گذشته در همین زمان 46 هزار بیتکوین خریداری کردند، در سال ۲۰۲۶ فروشنده خالص خواهند بود.» این گزارش به نشانههای نگرانکننده دیگری نیز اشاره میکند. تحلیلگران کریپتوکوانت میگویند «بیتکوین برای اولینبار از مارس ۲۰۲۲، میانگین متحرک ۳۶۵ روزه خود را شکسته و در ۸۳ روز پس از این شکست، ۲۳ درصد کاهش یافته است که بدتر از مرحله نزولی اوایل سال ۲۰۲۲ است.»
دلیل تلاطم شدید در بازار ارز دیجیتال
سقوط بیتکوین روز پنجشنبه شتاب گرفت، بزرگترین ارز دیجیتال جهان در معاملات اواخر بعدازظهر بیش از ۱۲ درصد کاهش یافت و به زیر 64 هزار دلار رسید، سطحی که از اکتبر ۲۰۲۴ دیده نشده است. این حرکات نشان میدهد ارزهای دیجیتال چقدر میتوانند آسیبپذیر باشند وقتی سرمایهگذاران از ریسک رویگردان میشوند.
به نوشته تحلیلگران NBC این افت شدید، دقیقاً روند معکوس اواخر سال گذشته است، زمانی که بیتکوین به رکورد بالای 125 هزار دلار رسید؛ اما در چهار ماه پس از آن، پادشاه ارزهای دیجیتال تقریباً نیمی از ارزش خود را از دست داده است. طبق گزارش کوینمارکتکپ، از زمان اوج قیمت در ۶ اکتبر، بیتکوین بیش از 1.2 تریلیون دلار از ارزش خود را از دست داده است. این فروش در حالی صورت میگیرد که سرمایهگذاران از داراییهای پرخطرتر مانند سهام ارزهای دیجیتال و فناوری نیز عقبنشینی کرده و به داراییهای سنتی «پناهگاه امن» مانند طلا، سهام اروپایی و آسیایی و فلزات گرانبها مانند نقره روی میآورند.
سهام شرکت Strategy، بزرگترین دارنده بیتکوین در بازار، روز پنجشنبه بیش از ۱۷ درصد سقوط کرد، زیرا بیتکوین به سطوحی پایینتر از آنچه این شرکت به طور متوسط برای ذخایر عظیم ارز دیجیتال خود میپرداخت، سقوط کرد. شرکت Strategy سالها صرف ایجاد موقعیت بیتکوین خود کرده و اکنون بیش از ۷۱۳۰۰۰ کوین در اختیار دارد و طبق آخرین گزارش نظارتی خود، به طور متوسط تقریباً ۷۶۰۰۰ دلار برای هر بیتکوین پرداخت کرده است؛ اما اکنون، با توجه به اینکه بیتکوین بسیار پایینتر از آن سطح است، سرمایهگذاران در مورد اینکه چقدر فضا برای ضرر بیشتر وجود دارد، نگران هستند.یکی از موضوعاتی که امروز در بازارهای مالی درخصوص آن صحبت میشود، انتخاب کوین وارش، رئیس سابق فدرال رزرو توسط ترامپ به عنوان نامزد ریاست فدرال رزرو است. تحلیلگران میگویند این انتخاب باعث تنظیم مجدد داراییها نیز شده است.
با وجود اصرار ترامپ مبنی بر اینکه هر رئیس فدرال رزروی که انتخاب میکند باید از نرخ بهره پایینتر حمایت کند، وارش به عنوان کسی شناخته میشود که سابقه اتخاذ موضع سختگیرانهتر در مورد تورم نسبت به برخی دیگر از نامزدهای ترامپ را دارد.بازارها همچنین شرط میبندند که وارش با کاهش نرخ بهره به سرعت بازارها را تقویت نخواهد کرد. نرخ بهره بالاتر و سرمایه کمتر سیال معمولاً ادامه سرمایهگذاریهای پرخطر مانند ارزهای دیجیتال را برای سرمایهگذاران دشوارتر میکند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، این هفته در واشنگتن گفت که دولت ایالات متحده در صورت بروز بحران، قدرت مداخله و حمایت از ارزهای دیجیتال را ندارد و این امر امیدها برای نجات را حتی از سوی دولتی که تا حد زیادی از ارزهای دیجیتال استقبال کرده است، کمرنگ کرد.
6 دلیل برای یک سقوط سنگین
بررسی تحلیلهای مختلف نشان میدهد شش دلیل برای سقوط 20 تا 30 درصدی ارزهای دیجیتال در یک ماه اخیر میتوان اشاره کرد.
1- فشار فروش سنگین و لیکوئید شدن معاملات اهرمی: مورد اول مربوط به فشار فروش سنگین و لیکوئید شدن معاملات اهرمی است. این بازار در هفتههای اخیر با فروش سنگین همراه بوده، مخصوصاً وقتی محدودههای قیمتی بیتکوین و اتریوم شکست (شکستهشدن سطحهای کلیدی حمایت)، باعث شد معاملات اهرمی بهصورت خودکار بسته شوند. این لیکوئید شدن فشار فروش را تشدید کرد و قیمتها سریعتر افت کرد.
2- خروج سرمایه از ETFها و کاهش تقاضای نهادی: براساس تحلیلهای مختلف، در ماه اخیر صندوقهای سرمایهگذاری بیتکوین و اتریوم (ETFها) شاهد خروج میلیاردها دلار سرمایه بودهاند. خروج سرمایهگذاران بزرگ از بازار باعث کاهش تقاضا و ریزش قیمت شده است.
3- شرایط کلان اقتصادی و ترس از افزایش نرخ بهره: نرخهای بهره بالاتر در اقتصاد جهانی، بهخصوص در آمریکا، باعث شده سرمایهگذاران ریسکگریزتر شوند و از داراییهای پرریسک مثل ارزهای دیجیتال خارج شوند. این موضوع عمدتاً با قوت گرفتن انتخاب کوین وارش با ریاست فدرال رزرو گرفته شده است. همچنین بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) در ماههای اخیر سیاست انقباضی قویتری در پیش گرفته و نرخ بهره را افزایش داده است. این امر باعث تقویت دلار و جذابیت کمتر داراییهای پرریسک مانند ارزهای دیجیتال میشود. سرمایهگذاران نهادی (مثل صندوقهای سرمایهگذاری) ممکن است برای کاهش ریسک، از بازار کریپتو خارج شده و به داراییهای کمریسکتر مانند اوراق قرضه منتقل شوند.
4- ترس و احساسات منفی در بازار: در هفتههای اخیر شاخص ترس و طمع بازار به سطوح بسیار پایین رسیده و اکثر فعالان بازار منتظر سقوط بیشترند تا خرید. همین انتظارات باعث شده فروش بیشتر و ریزش عمیقتر اتفاق بیفتد.
5- رفتار نهنگها و فروش بزرگ سرمایهگذاران کلان: گزارشها نشان میدهد که سرمایهگذاران بزرگ (نهنگها) مقدار زیادی بیتکوین و آلتکوین را به صرافیها منتقل و فروختهاند. این نوع فروشها معمولاً نشانه موج قوی فروش است و بازار را سریعتر پایین میبرد.
6- ریسکگریزی از تنشهای ژئوپلیتیکی: در هفتههای اخیر تشدید درگیریهای منطقهای (مانند جنگ اوکراین و روسیه یا تنشهای خاورمیانه) و نگرانی از تشدید آنها در خروج سرمایه از بازارهای پرنوسان به سمت داراییهای امن مانند طلا شد و قیمت طلا ارقام عجیب بالای 5500 دلار را نیز به ثبت رساند.
