به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، فیلم سینمایی «حاشیه»، به تهیهکنندگی یوسف منصوری و کارگردانی محمد علیزادهفرد، یکی از تازهترین آثار حاضر در بخش نمایشهای چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر است. این اثر که نخستین تجربه بلند سینمایی کارگردانش محسوب میشود، با تمرکز بر سرنوشت یک خانواده پس از سقوط ناگهانی طبقه اجتماعی و انتقال آنها به حاشیه شهر تهران، کوشیده تصویر اجتماعی واقعبینانهای از زندگی در لبههای اجتماع ارائه دهد.
در خلاصه رسمی داستان، خانوادهای که بهدلیل بحرانهای اقتصادی و مشکلات اجتماعی ناچار میشود به سکونت در حاشیه شهر تن دهد، در مسیر تغییرات زندگی با چالشهایی مواجه میشود که ماهیتاً کردارهای فردی، انتخابهای اخلاقی و سازگاری با یک محیط نامطمئن را پیشروی شخصیتها میگذارد. این زاویه دید اجتماعی، بهویژه زمانی که حول شخصیت اصلی ــ طلبهای جوان که به دلیل حادثهای مجبور به پرداخت دیه میشود ــ شکل میگیرد، پتانسیل زیادی برای بازتاب دغدغههای واقعی جامعه دارد.
با این حال، یکی از نقدهای پرتکرار نسبت به فیلم تا این لحظه، بهرهگیری از کلیشهها و روایتهای آشنا در سینمای اجتماعی ایران است؛ کلیشههایی که سالهاست در آثار متعدد تکرار شده و بهجای گشودن پنجرهای نو به تجربه حاشیهنشینی، بیشتر در قالبی قابل پیشبینی و در چارچوب انتظارات تماشاگر عام و منتقد ظاهر میشوند. تحلیلگران رسانهای با اشاره به اینکه فیلم تلاش کرده به دغدغههای اقتصادی، ناامنی و جابهجایی طبقات اجتماعی بپردازد، میگویند برخلاف این نیت، بسیاری از موقعیتهای داستانی و رفتاری شخصیتها در محدودهای قرار دارد که پیشتر در آثار مشابه دیده شده است و این امر اندکی از تأثیرگذاری احساسی اثر میکاهد.
به بیان دیگر، «حاشیه» در مواجهه با پتانسیل غنی موضوعی خود، همزمان یک چالش اساسی دارد: از یک سو، روایت تلاش برای بقا و معنابخشی در دل زندگی شهریِ غیرمطمئن را با زبانی ملموس و اجتماعی بازمیگوید، و از سوی دیگر، بعضی عناصر قصه، لوکیشنها و حتی واکنشهای شخصیتها بهمرحلهای میرسند که به نظر میرسد از الگوهای تکراری سینمای اجتماعی فاصله نمیگیرند. این اتفاق باعث شده بخشی از منتقدان و تماشاگران جشنواره در ارزیابی اولیه خود، فیلم را اثری قابل احترام، اما نه چندان بدیع یا تأثیرگذار قلمداد کنند.
با این وجود، حضور بازیگران شناختهشده از جمله هادی کاظمی، مهران احمدی و سجاد بابایی در کنار گروهی از بازیگران جوان و تلاش تولید برای ایجاد فضایی باورپذیر، یکی از نقاط مثبت اثر به حساب میآید که به روایت اجتماعی فیلم کمک کرده است تا جذابیتهای خاص خود را داشته باشد.
از دیگر محورهای بحثبرانگیز، اصرار کارگردان بر استفاده از لایههای معمایی در داستان بهجای پرداخت صرف به مشکلات اقتصادی یا اجتماعی صرف بوده است؛ تصمیمی که برخی تحلیلگران آن را نوعی تلاش برای افزودن پیچیدگی و دراماتیزه کردن روایت میدانند، هرچند نتیجه نهایی همسطح انتظارها از یک درام اجتماعی بدیع ظاهر نشده است.
به طور کلی «حاشیه» فیلمی است که آرزو دارد صدای بخشی از جامعه و مشکلات زیست حاشیهنشینی را منعکس کند، اما در اجرا همچنان با تاثیرپذیری از کلیشههای شناختهشده سینمای اجتماعی روبهروست.
این اثر ممکن است برای تماشاگرانی که به دغدغههای اجتماعی و تجربههای انسانی در سینمای ایران علاقه دارند، جالب توجه باشد، اما احتمالاً برای منتقدانی که انتظار شکلگیری گفتمان جدیدی در روایت اجتماعی را داشتهاند، چندان رضایتبخش نخواهد بود
انتهای پیام/