درعرصه تولید علم، سهم ایران ازتولیدات علمی جهان از0.4درصد به ۲درصد ارتقا یافته است. همچنین، شاخص مشارکت زنان در جامعه دانشگاهی بهبود یافته؛ بهطوری که نسبت اعضای هیأت علمی زن از 15درصد در سال 1357، به ۳۴درصد در وضعیت فعلی رسیده است. این دستاوردها در حوزه فناوری نیز تکرار شدهاند؛ چنانکه جایگاه علمی ایران در رتبهبندیهای بینالمللی از رتبه ۵۳به رتبه ۱۷ صعود کرده است. در ادامه در خصوص این مسائل با علیرضا خواجه احمد عطاری، رئیس دانشگاه هنر اصفهان به گفتوگو پرداختهایم.
عمده دستاوردهای آموزش عالی پس از انقلاب را چه میدانید؟
در این سالها حوزههای فناورانه ازجمله هوافضا، دیجیتال و هوش مصنوعی، پیشرفتهای قابلتوجهی داشتهاند. شهادت بزرگوارانی که در این حوزهها فعالیت کردهاند، نشاندهنده آن است که جامعه ما در این 40سال توانسته، پیشرفتهای گوناگونی کسب کند که امروز امکان ایستادگی و عرضاندام در بین سایر کشورها را برای آن فراهم ساخته است. نکته حائز اهمیت این است که حوزه آموزش عالی از ابتدای انقلاب تاکنون، توسعه وسیعی را تجربه کرده. حداقل در حوزه هنر، میتوان ادعا کرد رشتههای متعددی در زمینههای مختلف از هنرهای سنتی تا معاصر و در اشکال گوناگون مانند نقاشی، گرافیک، عکاسی، سینما، تئاتر، صنایعدستی و فرش، تعریف و ارائه شدهاند؛ رشتههایی که برخی از آنها اصلا پیش از انقلاب وجود نداشتند.
آیا دانشگاهها توانستهاند بر هویت اسلامی و فرهنگی تأکید داشته و آن را مورد توجه قرار دهند؟
بله، این اتفاق رخ داده است؛ البته همچنان بازنگریهایی بر این فرآیند با هدف بهروزرسانی صورت میگیرد. دانشگاهها گام به گام و در بازههای 10ساله، براساس سیاستهای کلی نظام، مسیر تحول خود را طی کردهاند؛ این مراکز از مرحله آموزشمحور، پژوهشمحور و جامعهمحور عبور و اکنون تمرکز خود را بر نیازهای جامعه معطوف کردهاند. بر همین اساس، رشتههای جدید نیز تعریف شدهاند.
در حوزه علوم پایه شرایط چگونه است؟
موضوعات میانرشتهای، چه در علوم انسانی(مانند ارتباط هنر با جامعهشناسی یا روانشناسی) و چه در حوزههای نوظهور مانند هنر درمانی، بهعنوان مسائلی مطرح شده که پیشتر سابقه نداشتهاند. طبیعتا این تحولات در حوزههای علوم پایه نیز رخ داده است. این موارد همگی نشاندهنده دستاوردهایی است که با همت دانشمندان، اندیشمندان و شورای عالی انقلاب فرهنگی و...، به رشد و تعالی دانشگاهها و جامعه منجر شده است.
آیا دانشگاهها در تولید علم نیز موفق بودهاند؟
در رابطه با مباحث فناوری، مانند هوافضا و انرژی اتمی و...، شاهد اتفاقات خوبی بودهایم. از سوی دیگر چه در زمینه هنرهای ایرانی و اسلامی که ماهیتی بومی دارند و چه در مواردی که پیشتر غیربومی بودهاند، تلاش شده است تا با توجه به نگاه اسلامی موجود در ایران، مجددا تعریف یا بازتعریف شوند.
به نظر شما آیا پس از انقلاب دسترسی همگانی به آموزش تسهیل شده و شکاف طبقاتی کاهش یافته است؟
بله، نکتهای که وجود دارد این است که دانشجویانی که وارد دانشگاه میشوند، ازاقشار مختلف هستندو نه صرفا از یک قشر خاص. با توجه به توانمندیهایی که درآنها ایجاد شده؛ توانستهاند ارتباطات گستردهای با شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام و دیگر پلتفرمها، برقرار کنند. برای همین شاهدیم که دانشجویان بسیاری از کارهای خود را شخصا از طریق اینستاگرام به فروش میرسانند و اکنون جزو بهترین تولیدکنندگان در حوزه صنایعدستی محسوب میشوند. بنابراین، اتفاقی که در هنر افتاده این است، کسانی که کار را جدی میگیرند و به دنبال تولید آثار هستند جایگاه خود را بهتدریج در جامعه پیدا میکنند. این امر امکان کاهش شکاف طبقاتی را فراهم میآورد، زیرا رشتههای هنری با کار و تولید ارتباط مستقیم دارند، در نتیجه شرایطی به وجود میآید که دانشجویان بتوانند وضعیت اقتصادی خود را ارتقا دهند.
آیا دانشگاههای مختلف ازجمله دانشگاه هنرتوانسته علم وفناوریهایی را که تولیدکرده، به کشورهای دیگر نیز منتقل کند؟
این امر محقق شده است. چندین استاد داریم که همراه با دانشجویان نتایج تحقیقات خود را در کنفرانسهای بینالمللی شرکت دادهاند.همچنین تفاهمنامههایی در دانشگاه شهر«شیان»(Xian) چین منعقدشده که منتظر فراهمشدن شرایطهستیم تا ارتباطات را برقرار کنیم. همین چند روز پیش، یکی از تولیدکنندگان فرش که با شانگهای همکاری داشت، ابراز امیدواری کرد که دانشگاه ما در این حوزه ورود پیدا کند. ارتباط با دانشگاههای فرانسه نیز به همین منوال است. از سوی دیگر نماینده وزارت خارجه در اصفهان ما را به قبرس، تانزانیا و مناطقی دیگر معرفی کرده است. با وجود کنسرسیومی که بین دانشگاههای اصفهان وجود دارد، اطلاعات بینالمللی مبادله شده و یکدیگر را پوشش میدهند. ما از این برنامهریزیها و مطالعات مربوط به حوزه بینالملل و کشورهای خارجی بهره میبریم. سال ۱۴۰۱، تفاهمنامهای با رومانی داشتیم و هیأتی به قبرس اعزام شد که این امر از طریق اساتیدی که در حوزه تخصصی خود مهارت دارند، انجام پذیرفت.
عمده دستاوردهای آموزش عالی پس از انقلاب را چه میدانید؟
در این سالها حوزههای فناورانه ازجمله هوافضا، دیجیتال و هوش مصنوعی، پیشرفتهای قابلتوجهی داشتهاند. شهادت بزرگوارانی که در این حوزهها فعالیت کردهاند، نشاندهنده آن است که جامعه ما در این 40سال توانسته، پیشرفتهای گوناگونی کسب کند که امروز امکان ایستادگی و عرضاندام در بین سایر کشورها را برای آن فراهم ساخته است. نکته حائز اهمیت این است که حوزه آموزش عالی از ابتدای انقلاب تاکنون، توسعه وسیعی را تجربه کرده. حداقل در حوزه هنر، میتوان ادعا کرد رشتههای متعددی در زمینههای مختلف از هنرهای سنتی تا معاصر و در اشکال گوناگون مانند نقاشی، گرافیک، عکاسی، سینما، تئاتر، صنایعدستی و فرش، تعریف و ارائه شدهاند؛ رشتههایی که برخی از آنها اصلا پیش از انقلاب وجود نداشتند.
آیا دانشگاهها توانستهاند بر هویت اسلامی و فرهنگی تأکید داشته و آن را مورد توجه قرار دهند؟
بله، این اتفاق رخ داده است؛ البته همچنان بازنگریهایی بر این فرآیند با هدف بهروزرسانی صورت میگیرد. دانشگاهها گام به گام و در بازههای 10ساله، براساس سیاستهای کلی نظام، مسیر تحول خود را طی کردهاند؛ این مراکز از مرحله آموزشمحور، پژوهشمحور و جامعهمحور عبور و اکنون تمرکز خود را بر نیازهای جامعه معطوف کردهاند. بر همین اساس، رشتههای جدید نیز تعریف شدهاند.
در حوزه علوم پایه شرایط چگونه است؟
موضوعات میانرشتهای، چه در علوم انسانی(مانند ارتباط هنر با جامعهشناسی یا روانشناسی) و چه در حوزههای نوظهور مانند هنر درمانی، بهعنوان مسائلی مطرح شده که پیشتر سابقه نداشتهاند. طبیعتا این تحولات در حوزههای علوم پایه نیز رخ داده است. این موارد همگی نشاندهنده دستاوردهایی است که با همت دانشمندان، اندیشمندان و شورای عالی انقلاب فرهنگی و...، به رشد و تعالی دانشگاهها و جامعه منجر شده است.
آیا دانشگاهها در تولید علم نیز موفق بودهاند؟
در رابطه با مباحث فناوری، مانند هوافضا و انرژی اتمی و...، شاهد اتفاقات خوبی بودهایم. از سوی دیگر چه در زمینه هنرهای ایرانی و اسلامی که ماهیتی بومی دارند و چه در مواردی که پیشتر غیربومی بودهاند، تلاش شده است تا با توجه به نگاه اسلامی موجود در ایران، مجددا تعریف یا بازتعریف شوند.
به نظر شما آیا پس از انقلاب دسترسی همگانی به آموزش تسهیل شده و شکاف طبقاتی کاهش یافته است؟
بله، نکتهای که وجود دارد این است که دانشجویانی که وارد دانشگاه میشوند، ازاقشار مختلف هستندو نه صرفا از یک قشر خاص. با توجه به توانمندیهایی که درآنها ایجاد شده؛ توانستهاند ارتباطات گستردهای با شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام و دیگر پلتفرمها، برقرار کنند. برای همین شاهدیم که دانشجویان بسیاری از کارهای خود را شخصا از طریق اینستاگرام به فروش میرسانند و اکنون جزو بهترین تولیدکنندگان در حوزه صنایعدستی محسوب میشوند. بنابراین، اتفاقی که در هنر افتاده این است، کسانی که کار را جدی میگیرند و به دنبال تولید آثار هستند جایگاه خود را بهتدریج در جامعه پیدا میکنند. این امر امکان کاهش شکاف طبقاتی را فراهم میآورد، زیرا رشتههای هنری با کار و تولید ارتباط مستقیم دارند، در نتیجه شرایطی به وجود میآید که دانشجویان بتوانند وضعیت اقتصادی خود را ارتقا دهند.
آیا دانشگاههای مختلف ازجمله دانشگاه هنرتوانسته علم وفناوریهایی را که تولیدکرده، به کشورهای دیگر نیز منتقل کند؟
این امر محقق شده است. چندین استاد داریم که همراه با دانشجویان نتایج تحقیقات خود را در کنفرانسهای بینالمللی شرکت دادهاند.همچنین تفاهمنامههایی در دانشگاه شهر«شیان»(Xian) چین منعقدشده که منتظر فراهمشدن شرایطهستیم تا ارتباطات را برقرار کنیم. همین چند روز پیش، یکی از تولیدکنندگان فرش که با شانگهای همکاری داشت، ابراز امیدواری کرد که دانشگاه ما در این حوزه ورود پیدا کند. ارتباط با دانشگاههای فرانسه نیز به همین منوال است. از سوی دیگر نماینده وزارت خارجه در اصفهان ما را به قبرس، تانزانیا و مناطقی دیگر معرفی کرده است. با وجود کنسرسیومی که بین دانشگاههای اصفهان وجود دارد، اطلاعات بینالمللی مبادله شده و یکدیگر را پوشش میدهند. ما از این برنامهریزیها و مطالعات مربوط به حوزه بینالملل و کشورهای خارجی بهره میبریم. سال ۱۴۰۱، تفاهمنامهای با رومانی داشتیم و هیأتی به قبرس اعزام شد که این امر از طریق اساتیدی که در حوزه تخصصی خود مهارت دارند، انجام پذیرفت.