پیمان «استارت نو» که آخرین معاهده باقیمانده کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه بود، روز پنجم فوریه ۲۰۲۶ منقضی شد. به این ترتیب، برای اولین بار در بیش از نیم قرن گذشته، دو کشوری که نزدیک به ۹۰ درصد کل کلاهکهای هستهای جهان را در اختیار دارند، بدون هیچ محدودیت قانونیِ الزامآوری بر زرادخانههای استراتژیک خود رها شدهاند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، این لحظه را «لحظهای خطیر برای صلح و امنیت بینالمللی» خوانده و هشدار داده است که این فروپاشی دستاوردهای دههها تلاش در بدترین زمان ممکن رخ داده است.
انقضای این پیمان در حالی اتفاق افتاده که روابط واشنگتن و مسکو به دلیل جنگ اوکراین در سردترینن حالت خود در دهههای اخیر قرار دارد. روسیه در فوریه ۲۰۲۳ مشارکت خود در پیمان را معلق کرده و بازرسیهای میدانی و تبادل داده را متوقف کرد، هرچند مدعی شده است که به محدودیتهای عددی آن پایبند است. پیشنهاد ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برای تمدید داوطلبانه محدودیتها به مدت یک سال، پاسخی از واشنگتن دریافت نکرد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با بیان اینکه «اگر منقضی شود، منقضی میشود» از پیمان موجود انتقاد کرده و خواستار یک «معاهده بهتر» شده بود. وزیر امور خارجه روسیه در این رابطه گفته است که معاهده کاهش تسلیحات استراتژیک روسیه-آمریکا منقضی شده است و مسکو برای هر تحولی آماده است، البته او متذکر شده که روسیه گفتوگو را ترجیح میدهد. در طرف آمریکایی نیز، وزیر خارجه آمریکا بر ضرورت تلاش برای پیمان جدید کنترل تسلیحات با روسیه تأکید کرده است.
کرملین نسبت به این بیتفاوتی ابراز نگرانی کرده و آن را برای امنیت جهانی خطرناک میداند. با این حال به نظر نگرانی مسکو تنها امنیتی نیست؛ از دست دادن این پیمان، روسیه را از آخرین سکوی مهم بینالمللی که جایگاه ابرقدرتی هستهای آن را به رسمیت میشناخت، محروم میکند. در سوی مقابل، واشنگتن استدلال میکند که واقعیتهای ژئوپلیتیک جدید، یک پیمان دوجانبه را منسوخ کرده است. مقامات آمریکایی به طور مکرر بر لزوم حضور چین در هر قرارداد آتی تاکید کردهاند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تاکید کرده که کنترل تسلیحات در قرن بیست و یکم بدون در نظر گرفتن زرادخانه در حال رشد و غیرشفاف پکن «غیرممکن» است. با این حال، پایان «استارت نو» میتواند همزمان هم نشاندهنده ریسک و هم نمایانگر فرصتی برای بازتعریف کنترل تسلیحات در یک جهان چندقطبی باشد.