در لیگ برتر امسال، تنها شش بازی به بردی با اختلاف حداقل چهار گل ختم شده و نیمی از همین موارد هم در دو هفته نخست فصل رخ داده است. پس این پرسش مطرح میشود که پیروزیهای پرگل کجا رفتهاند؟
در اصطلاحشناسی فوتبال «تارومار کردن»، «رسوا کردن» یا «تحقیر کردن» واژههایی هستند که برای توصیف بردهای با اختلاف گل بالا استفاده میشوند. حدود این اختلاف برای همه یکسان نیست، اما تماشاگران قدیمیتر احتمالاً به یاد دارند که نوار نتایج زنده بیبیسی، زمانی که نتیجهای بهطور باورنکردنی یکطرفه میشد، برای جلوگیری از هرگونه شک، عدد را به حروف هم روی صفحه نمایش میداد!
با این حال، یک معیار عمومی در ذهن هواداران وجود دارد برد با سه گل اختلاف، یک پیروزی مطمئن است؛ اما برد با چهار گل یا بیشتر، دیگر یک شکست سنگین تمامعیار محسوب میشود. در سالهای اخیر، نمونههای خیرهکنندهای از چنین نتایجی را دیدهایم ، دو بار ۹ بر صفر (لسترسیتی و منچستریونایتد مقابل ساوتهمپتون، و لیورپول مقابل بورنموث)، ۸ بر صفر نیوکاسل در برابر شفیلدیونایتد، و چهار مورد ۷ بر صفر توسط چلسی، منچسترسیتی، لیورپول و ناتینگهام فارست در برابر نورویچ، لیدز، منیونایتد و برایتون.
البته اینها مثالهای افراطی بودند. چنین نتایج پرگلی در فصل جاری غایب بودهاند، اما نکته اینجاست که حتی بردهای با اختلاف حداقل چهار گل نیز در فصل ۲۶-۲۰۲۵ بهطور محسوسی کاهش یافتهاند.
- پس این شکستهای سنگین کجا رفتهاند؟
برد با اختلاف چهار گل دیگر نایاب شده؟ در فصل ۲۴-۲۰۲۳ که به پرگلترین فصل تاریخ لیگ برتر (با ۱۲۴۶ گل) معروف شد، ۳۳ بازی در لیگ برتر انگلیس با اختلاف حداقل چهار گل به پایان رسید.
اما اکنون، پس از ۲۴ هفته از فصل ۲۶-۲۰۲۵، برد ۴-۰ آرسنال در برابر لیدز یونایتد در الاند رود، تنها ششمین بار است که یک تیم در این فصل با حداقل چهار گل اختلاف به پیروزی رسیده است. اگرچه احتمالاً هواداران لیدز با این جمله موافق نباشند، اما این برد یک اتفاق نادر برای دوستداران نتایج پرگل بود. این اولین باری از ۹ نوامبر (زمانی که استون ویلا با نتیجه مشابهی بورنموث را در ویلا پارک شکست داد) تاکنون بود که یک تیم با حداقل چهار گل اختلاف در لیگ برتر پیروز میشود. در واقع، از بین شش برد با اختلاف ۴+ گل این فصل، سه مورد در دو هفته نخست رخ دادهاند. یک مورد دیگر در سپتامبر بود و پس از آن، تنها پیروزیهای ویلا و آرسنال در چهار ماه اخیر به چشم میخورد.
با توجه به ۲۴۰ بازی برگزار شده، تنها ۲.۵ درصد از مسابقات لیگ برتر امسال با اختلاف حداقل چهار گل به پایان رسیدهاند. این رقم کمترین درصد در تاریخ این رقابتهاست. نکته قابل تأمل اینجاست که این آمار، فقط دو فصل بعد از فصل پرگل ۲۴-۲۰۲۳ ثبت شده؛ فصلی که در آن ۸.۷ درصد از بازیها با اختلاف حداقل چهار گل همراه بودند و رکورد مشترک بالاترین درصد در تاریخ لیگ برتر (همتراز با فصل ۱۰-۲۰۰۹) به شمار میرود.
در واقع، نرخ کنونی ۲.۵ درصدی، کمتر از نصفِ میانگین درصدی است که در هر یک از ده فصل گذشته شاهد آن بودهایم.
حال اگر تعریفمان از یک شکست سنگین واقعی را سختگیرانهتر کنیم و فقط بردهای با اختلاف حداقل پنج گل را بررسی کنیم، داستان جالبتر هم میشود. در فصل پُرگل ۲۴-۲۰۲۳، ۱۷ بازی با اختلاف پنج گل یا بیشتر به پایان رسید که بالاترین رکورد تاریخ لیگ برتر محسوب میشود. این رقم در فصل گذشته به ۷ بازی کاهش یافت.
اما در فصل جاری، تنها یک بازی با این شرایط ثبت شده است، همان برد ۵-۰ آرسنال برابر لیدز در ورزشگاه امارات، که متعلق به هفته دوم رقابتهاست و از آن زمان تاکنون تکرار نشده است.
تعداد برد های با اختلاف 5+ گل در ده فصل گذشته
حتی ثبت پنج گل توسط یک تیم در یک بازی نیز این فصل تنها چهار بار اتفاق افتاده و هیچ تیمی تاکنون موفق نشده شش گل در یک بازی به ثمر برساند. درحالی که در فصلهای اخیر، شش گل زدن رویداد چندان نادری نبوده است. برای نمونه، تنها در فصل ۲۳-۲۰۲۲، هشت بازی وجود داشت که یک تیم حداقل شش گل زد. این رقم در فصل بعد به شش مورد و در فصل گذشته نیز به چهار مورد (از جمله برد خارقالعاده ۷-۰ ناتینگهام فارست برابر برایتون) رسید. اما در فصل جاری، ما هنوز در انتظار اولین مورد هستیم؛ آن هم در شرایطی که حدود دو سوم از مسابقات فصل برگزار شده است.
- چرا دیگر شاهد شکستهای سنگین نیستیم؟
البته باید یادآوری کرد که هنوز ۱۴۰ بازی از فصل ۲۶-۲۰۲۵ لیگ برتر باقی مانده و فرصت زیادی برای تغییر این آمار وجود دارد. اما همانطور که اشاره شد، تا این لحظه بردهای کوبنده به نسبتی نادر تبدیل شدهاند.
- رقابت های فشرده تر ؟ یک دلیل
فشردهتر بودن بازیها در این فصل واضح است. تاکنون ۶۴ مسابقه در لیگ برتر انگلیس به تساوی کشیده شده که معادل ۷/۲۶ درصد از کل بازیهاست. این بالاترین درصد تساوی از فصل ۱۶-۲۰۱۵ (۲/۲۸ درصد) به بعد محسوب میشود. همچنین که پیشتر نیز اشاره شد، تعداد تساویهای بدون گل در این فصل نسبت به ادوار اخیر افزایش یافته است؛ نشانهای از این که تیمها بهطور مؤثری یکدیگر را خنثی میکنند.
کاهش زمان مؤثر بازی نیز عامل دیگری است. میانگین زمان مؤثر بازی این فصل ۵۵ دقیقه و ۳۵ ثانیه است که نسبت به فصل ۲۴-۲۰۲۳ (۵۸:۱۱) و فصل گذشته (۵۶:۵۹) کاهش داشته، اما همچنان از فصلهای ۲۲-۲۰۲۱ (۵۴:۴۵) و ۲۳-۲۰۲۲ (۵۴:۴۹) بیشتر است. جالب آن که در آن دو فصل، به ترتیب ۳۲ و ۲۵ برد با اختلاف چهار گل یا بیشتر ثبت شد.
تغییر تاکتیکها نیز احتمالاً نقش دارد. تمرکز زیاد بر ضربات ایستگاهی و همچنین اهمیت فزاینده دفاع در این فصل، ممکن است باعث تکامل سبک بازی و کاهش اختلاف نتایج شده باشد. اگرچه میانگین گلزنی این فصل (۷۹/۲ گل در هر بازی) نسبت به فصل گذشته (۹۳/۲) و فصل رکورددار ۲۴-۲۰۲۳ (۲۸/۳) کمتر است، اما این کاهش به خودی خود چشمگیر نیست. برای مقایسه، در فصل ۱۸-۲۰۱۷ میانگین گلزنی تنها ۶۸/۲ بود، اما آن فصل ۳۱ بازی با اختلاف حداقل چهار گل به ثبت رسید.
تیمها هنوز هم گل میزنند، اما تفاوت در اینجاست که حالا هر دو تیم گل میزنند و هیچکس نمیتواند فاصله زیادی ایجاد کند . برای مثال، امسال ۲۲ بار اتفاق افتاده که یک تیم حداقل چهار گل در یک بازی لیگ برتر بزند، اما تنها در چهار مورد آن تیم کلینشیت هم ثبت کرده است.
- پس مشکل از کمبود کلینشیتهاست؟
تیمها توان گلزنی کافی برای بردهای بزرگ را دارند، اما اغلب نمیتوانند همزمان در خط دفاعی هم نظم کافی را حفظ کنند پاسخ کوتاه این است ، خیر. در واقع، به نظر نمیرسد این عامل تأثیر خاصی داشته باشد. برای نمونه، فصل ۲۴-۲۰۲۳ که بیشترین برد با اختلاف پنج گل یا بیشتر (۱۷ مورد) را داشت، همزمان کمترین تعداد کلینشیت در تاریخ لیگ برتر (۱۵۷ مورد) را نیز ثبت کرد. فصل گذشته نیز با ۱۷۸ کلینشیت، دومین رکورد کمتاریخ بود، اما این فصل در مسیر ثبت حدود ۱۹۶ کلینشیت قرار دارد. پس مشکل از اینجا نیست.
- ذخیره انرژی ؟
شاید افزایش توجه به آمادگی جسمی بازیکنان با توجه به تعداد فزاینده بازیها، باعث شده سرمربیان بیش از گذشته به صرفهجویی در انرژی تیمهایشان فکر کنند. در گذشته، وقتی تیمی سه گل جلو میافتاد، ممکن بود برای بهبود تفاضل گل یا افزایش اعتمادبهنفس (و یا حتی برای سرگرمی هواداران) به فشار خود ادامه دهد. اما امروزه به نظر میرسد سرمربیان در چنین شرایطی ترجیح میدهند دنده تیم را عوض کنند. اغلب میبینید که بازیکنان کلیدی خط حمله، وقتی نتیجه از نظر سرمربی امن ارزیابی شود، تعویض میشوند تا انرژیشان حفظ شود، نه اینکه برای افزایش آمار شخصیشان در زمین بمانند.
- رقابتی شدن لیگ ؟
همه این موارد ممکن است نشاندهنده یک روند کلیتر باشند ، تعادل و رقابتیتر شدن سطح لیگ برتر. به جز چند استثنا، امروزه کمتر بازیای را میتوان پیدا کرد که بتوان با قاطعیت گفت نتیجه آن از پیش مشخص است. حتی کیفیت جمعی ضعیفترین تیمهای لیگ نیز در سه فصل اخیر در بهترین حالت خود قرار دارد. تنها یکی از تیمهای تازهصعودکرده (برنلی) پس از ۲۴ هفته در منطقه سقوط قرار دارد؛ در حالی که در دو فصل گذشته، هر سه تیم تازهصعودکرده مستقیم سقوط کردند.
اختلاف گل سه تیم حاضر در منطقه سقوط در حال حاضر ۷۱- است. این رقم نسبت به ۹۱- در همین مرحله از فصل گذشته و ۷۵- در فصل ۲۴-۲۰۲۳ بهبود یافته است. حتی وولوز که گاهی این فصل به نظر میرسید ممکن است از نظر آماری به بدترین تیم تاریخ لیگ برتر تبدیل شود، در هفتههای اخیر با کسب امتیازاتی وضعیت را بهبود بخشیده و حداقل حریفان را به چالش کشیده است. اختلاف گل سه تیم حاضر در منطقه سقوط در حال حاضر ۷۱- است. این رقم نسبت به ۹۱- در همین مرحله از فصل گذشته و ۷۵- در فصل ۲۴-۲۰۲۳ بهبود یافته است. حتی وولوز که گاهی این فصل به نظر میرسید ممکن است از نظر آماری به بدترین تیم تاریخ لیگ برتر تبدیل شود، در هفتههای اخیر با کسب امتیازاتی وضعیت را بهبود بخشیده و حداقل حریفان را به چالش کشیده است.
یک شکست سنگین نشاندهنده یک مسابقه یکطرفه است، و چنین بازیهایی امروزه کمتر به چشم میخورد. جالب اینکه چهار تیمی که امسال در لیگ برتر با اختلاف حداقل چهار گل بردهاند، همگی در بین پنج تیم برتر جدول قرار دارند. هیچ تیمی خارج از پنج تیم اول تا هفته ۲۴ چنین بردهایی نداشته است. اگر جدول راست بگوید، این نشان میدهد که داشتن ترکیب قوی عامل بزرگی برای ایجاد چنین نتایجی است. بنابراین عجیب نیست که آرسنال و منچسترسیتی دوسوم از این بردها را به نام خود زدهاند.
هرچند هواداران قطعاً دوست دارند تیمشان با بیشترین اختلاف ممکن ببرد، اما رقابتیتر شدن بازیها بدون شک برای تماشاگران بیطرف نکتهای مثبت و باعث غیرقابلپیشبینیتر شدن نتایج است. البته همانطور که همیشه در چنین تحلیلهایی گفته میشود، بخشی از این آمار ممکن است تنها به نوسان آماری (واریانس) مربوط باشد. چه کسی میداند؟ شاید هفته ۲۵ با یک سری نتایج کوبنده غافلگیرمان کند و تمام این ارقام را تحتالشعاع قرار دهد. اما روند فعلی به نظر میرسد چنین احتمالی را چندان قوت نمیدهد. و از آنجایی که آرسنال دیگر این فصل با لیدز بازی ندارد ( آسودگی خاطر دانیل فارکه و تیمش)، ممکن است فصل ۲۶-۲۰۲۵ در نهایت به عنوان کمتواترین فصل تاریخ لیگ برتر از نظر شکستهای سنگین به ثبت برسد.