فریدون برکشلی
کارشناس ارشد انرژی
با توجه به اینکه در دو تا سه سال گذشته، بازار با حجم زیادی از بحران های بین المللی مواجه شده و در نتیجه وقایع ژئوپلیتیکی در ساختار بازار جهانی نفت، تاثیر گذار بوده اند اما، حذف یا توقف صادرات ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از بازار، موضوع متفاوتی است. تنگه هرمز فقط گذرگاه نفت کشورهای پیرامون فاصله ایران تا عمان نیست، باید در نظر داشت تنکه هرمز تنها گذرگاه نفتی کشور های پیرامون نیست و شامل خودمان هم می شود ضمن آنکه تنها محدود به نفت نمی شود و تمام کشتیرانی تحت تاثیر قرار می گیرد.
تهدید محدود، مثل دوران جنگ تحمیلی که به کشتیهای کشورهای متخاصم حمله می شد، یک احتمال است. اما انسداد کامل، از طریق مین گذاری و یا غرق تعدادی کشتی در عرض تنگه میسر می شود.
یک هدف مهم و راهبردی ترامپ، در اختیار گرفتن تنگه هاست. آمریکا به دنبال مسدود کردن یا در اختیار گرفتن، تنگه هرمز و تمام ۶-۷ گذرگاه آبی که برای چین حیاتی است. در واقع آمریکا به دنبال ایجاد، پروژه یک کمربند، یک جاده نوین آمریکایی است که هدف آن تسلط بر گذرگاههای حیاتی نقل و انتقالات کالا است. چنانچه آمریکا بخش عمدهای از گذرگاههای حمل و نقل دریایی را تحت کنترل گیرد، به بخش مهمی از اهداف خود در مدیریت بحران در مقابل چین را به دست می آورد.
در واقع، احتمالا در حالی که ما مشغول گفتگو در مورد بستن تنگه هرمز هستیم، آمریکا در حال برنامهریزی برای بستن تنگه هرمز توسط ناوهای آمریکایی برای کنترل عبور و مرور در خلیجفارس و باب المندب است.
بخشی از جنب و جوش کم سابقه کشورهای منطقه برای میانجیگری میان جمهوری اسلامی و آمریکا هم منبعث از همین واقعیت های ژئو استراتژیک است. به عبارتی، بحث این که در صورت وقوع درگیری در تنگه هرمز، قیمت جهانی نفت به چه اعدادی افزایش پیدا میکند، فرعی است.
بسته شدن تنگه هرمز می تواند بر قیمت جهانی نفت تاثیر چشمگیری داشته باشد، بدیهی است با بسته شدن تنگه هرمز قیمت ها افزایش چشمگیری پیدا می کنند، اما موضعگیری چین هم بسیار مهم است. زیرا چین ماه هاست که در حال پرواز کردن ذخایر نفتی استراتژیک خویش است. امروز چین حدود ۱/۴ میلیارد بشکه ذخایر استراتژیک نفتی دارد.این میزان از ذخایر نفتی تقریبا برای ۶ ماه می شود.
این سطح از ذخیره سازی استراتژیک نفتی از سوی چین که سابقه تاریخی ندارد و از نیمه اول ۲۰۲۵ و آغاز به کار ترامپ، شروع شد، نشان میدهد که چینی ها، احتمالات سیاستهای آمریکا در مقابل چین را محاسبه کرده بودند.