به گزارش روز دوشنبه خبرنگار علمی ایرنا، شجاع احمدوند در ششمین اجلاسیه ملی هیئت حمایت از کرسیهای نظریهپردازی که در فرهنگستان علوم برگزار شد، اظهار داشت: امروز دانشگاهها تحت فشار گرایش به ماموریتگرایی، حل مساله و درآمدزایی قرار دارند.
وی ادامه داد: بررسیهای ما در دانشگاه علامه نشان میدهد بیش از ۷۵ درصد اعضای هیئت علمی به سمت دانشگاه حل مساله گرایش پیدا کردهاند و تنها حدود ۵ درصد در حوزه پاسداشت و جستجوی حقیقت فعالیت میکنند. این گرایش میتواند باعث کاهش توجه به نظریهپردازی بنیادین شود.
احمدوند به اهمیت نظریهپردازی بنیادین اشاره کرد واظهار داشت: نظریهپردازی یک فرآیند ساختارمند و نیازمند حمایت مالی، معنوی و اعتقادی است. اگرچه بخشی از نظریه در ذهن دانشمندان شکل میگیرد، اما تاریخ نشان داده است حتی در قرون میانی غرب، کرسیهای نظریهپردازی مورد حمایت مالی و علمی قرار میگرفتند و دانشگاهها به توسعه آن توجه ویژه داشتند.
وی اضافه کرد: نظریهپردازی عمدتاً به حوزههای بنیادین مرتبط است و ممکن است در کوتاهمدت آورده مالی یا مستقیم نداشته باشد، اما لازمه توسعه علم و حکمرانی علمی در کشور است. حمایت دولت و نهادهای دانشگاهی برای تأمین بودجه و چارچوبهای فکری، نقش کلیدی در تقویت این مسیر دارد.
رئیس دانشگاه علامه طباطبائی همچنین بر ضرورت توسعه مکاتب فکری و پژوهشهای میانرشتهای تأکید کرد و گفت: مسائل پیچیده امروز از عهده یک حوزه تخصصی تنها برنمیآید. ترکیب علوم انسانی، تجربی و میانرشتهای برای حل مسائل اجتماعی، اقتصادی و حکمرانی، نیازمند نظریهپردازی هدفمند و حمایتهای مالی و معنوی است.
علامه طباطبائی به چالشهای اقتصادی اساتید جوان اشاره کرد و یادآورشد: یکی از وظایف مهم ما، ایجاد آرامش روحی و روانی برای اساتید و تأمین حمایتهای مالی است. واقعیت این است که بسیاری از اساتید جوان و پرانرژی علاقهمند به فعالیتهای نظریهپردازانه هستند، اما وضعیت اقتصادی و هزینههای زندگی، تمرکز آنها را محدود میکند. حمایت مناسب، میتواند آنها را در مسیر پژوهشهای بنیادین و میانرشتهای یاری کند.
احمدوند عنوان کرد: اگر دانشگاهها و نهادهای علمی، حمایت لازم را از نظریهپردازی بنیادین و میانرشتهای فراهم نکنند، جریان علمی کشور به سمت حل مسائل کوتاهمدت و درآمدزایی خواهد رفت و ظرفیت تولید دانش بنیادی کاهش خواهد یافت. این امر، به ویژه در حوزه علوم انسانی، تهدیدی جدی برای اثرگذاری علمی و اجتماعی کشور محسوب میشود.
لزوم نگاه جدید به علم و فناوری به ویژه علوم انسانی
رئیس جامعه المصطفی نیز در این اجلاسیه گفت: کرسی های نظریه پردازی در قیاس با کرسی های ترویج نیاز به کار بیشتر و حمایت های لازم دارد و ما از لحاظ کمیت هنوز جای کار داریم زمانی که کمیت به درجه درست خود برسد کیفیت نیز ایجاد می شود.
علی عباسی با تاکید بر اینکه انقلاب اسلامی یک نقطه عطفی در حرکت تاریخی بشر است ، اظهار داشت: امام خمینی (ره) کار بزرگی انجام دادند و امروز نیز عالمان و اساتید با اقدامات کارهای شایسته، تاریخسازی می کنند.
وی بیان کرد: پیش از انقلاب به لحاظ پزشکی در سطح بسیار پایینی قرار داشتیم اما با وجود همه سختی ها، اکنون پیشرفته ترین عمل های جراحی و پزشکی در کشور انجام می شود.
رئیس جامعه المصطفی با اشاره به اینکه انقلاب اسلامی در حوزه خدمات عمومی و اجتماعی کارکردهای مناسبی داشته است اما عده ای می خواهند این موضوعات پوشیده بماند، گفت: وضعیتی که امروز در کشور در رساندن گاز به نقاط دور مشاهده می کنیم بی نظیر است اما در عین حال ناترازی ها نیز باید اصلاح شود.
عباسی با تاکید بر اینکه در حوزه علم و فناوری دستاوردهای بسیاری به دست آورده ایم که در جای خود حائز اهمیت است، اظهار داشت: اما باید نگاه جدیدی در علم و فناوری و به ویژه علوم انسانی داشته باشیم و به عنوان نگاه تمدنی نظریه پردازی کنیم البته این به آن معنا نیست که به تمام نظریه پردازی ها در حوزه علوم انسانی پرداخته شود بلکه می توان به عنوان تک گذاره به آنها پرداخت و الگوهای عملیاتی مختلف ارائه کرد.
نظریهپردازی در حوزه علومانسانی را یک چرخه ببینیم
حجت الاسلام والمسلمین نجف لک زایی رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی نیز در این اجلاسیه در سخنانی بیان داشت: در وضعیت کنونی فرهنگستان ها بحث علوم انسانی ، علوم اسلامی و علوم انسانی اسلامی ذیل فرهنگستان علوم دیده شده است.
وی ادامه داد: پیشنهاد من این است که نظریه پردازی در حوزه علوم انسانی را یک چرخه ببینیم که از کشف مساله در حوزه علوم انسانی آغاز شود و پس از کشف مسائل باید سیاستگذاری حل مساله داشته باشیم و سپس تنظیم گری و تسهیل گری شود.
حجت الاسلام لکزایی یادآورشد: از سال ۱۴۰۲ تا کنون ۷ کرسی تخصصی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شده و عمده مساله این است که این چرخه ایجاد شود.