به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، شبِ نیمه‌ شعبان، که از پسِ شب‌های انتظار برمی‌خاست، نه تنها شبِ میلادِ امام موعود است که شبِ دیدار با ارواحِ خاک‌نشینانِ مردم خراسان نیز به شمار می‌آید البته در گذرِ تاریخ و در کُنجِ کوچه پس کوچه‌های کویر، این شب، نامی دیگر داشت: شبِ برات.

نوستالژی این شب، نه در هیاهوی جشن، که در سکوتِ سنگینِ گورستان‌ها و تلالؤ شمع‌ها معنا می‌یافت. با فروافتادن خورشید و فراچنگ آوردن شب، مردانِ روستایی، فانوس‌های ماتی را که از روزها پیش با روغنِ تازه آماده کرده بودند، می‌افروختند. این نور، نه برای روشنیِ راه که برای روشن کردنِ راهِ رفتگان بود؛ نوری کوچک که یادآور این حقیقت بود که تعلقِ ما به این خاک، هنوز پابرجاست.

زنان، با دستانِ پینه‌بسته‌ عطرآگین، نذری‌ها را در دیگ‌های مسی می‌پختند. شله‌زردِ زعفرانی که بخارش تا آسمان برمی‌خاست، بوی نانِ تازه و عطرِ گلاب، همگی نذرِ آرامشِ مسافرانِ ابدی می‌شد. آن‌ها می‌گفتند: براتِ ما، دعای ایشان است و دعای ایشان، براتِ ما. این یک مبادله‌ی روحانی بود؛ نیکیِ زندگان برای آسودگیِ خفتگان.

در آن سکوتِ پر رمز و راز، وقتی که صدای خِش‌خِشِ قدم‌ها بر روی سنگ‌فرش‌های سرد می‌پیچید، هر چراغِ کوچک، چونان یک چشمِ گریان اما امیدوار، به آسمان خیره بود. خاطرات، در شعله‌ لرزان شمع‌ها جان می‌گرفتند؛ تصویرِ پدری که دستت را گرفته، لبخندِ مادری که سفره پهن می‌کند.

چراغ برات، آیینی است که میان دو دنیا پل می‌زند؛ پلی از نور و دود، از نذر و نیاز. تاریخی است که هر سال، یک شب زنده می‌شود تا به ما یادآوری کند ما ز یاران یاد خواهیم کرد.

این رسم، ریشه در اعماقِ فرهنگِ سرزمین خراسان دارد؛ جایی که مرگ پایانِ مطلق نیست، بلکه گذری است که در آن، یادِ نیکو و چراغِ محبت، تنها سرمایه‌ ما برای برقراری ارتباط با آن‌هاست. شبِ برات، شبِ فروتنی و شبِ پیوندِ نور به خاک است.

به گزارش خبرنگار تسنیم؛ «چراغ» به معانی روشنایی است و راه را به انسان نشان می دهد تا در چاله‌ های دنیا که همان گناهان هستند نیفتد و «برات» نیز به این معناست که مردم برای رفتگان خود از درگاه خداوند طلب آمرزش می کنند و بدین منظور صدقه و خیرات می دهند.

چراغ برات، فارغ از ریشه و فلسفه آن، نمادی از یاد و خاطره درگذشتگان است و  این سنت فرصتی را برای مردم فراهم می‌کند تا یاد و خاطره عزیزانشان را گرامی بدارند و برای آنها طلب آمرزش کنند. این رسم و آئین قدیمی در مناطق مختلف از خراسان با نام‌های متفاوتی بیان می‌شود. از جمله این نام‌ها می‌توان برات اسرا، برات غریبان، برات مسافران، برات زنده‌ها و برات مرده‌ها اشاره کرد.

گفتنی است؛ چراغ برات آئینی سنتی خراسانی‌ها است که در شب‌های 12،13،14 ماه شعبان برای گرامیداشت یاد و خاطره درگذشتگان برگزار می‌شود. مردم در این روزها بر سر مزار عزیزانشان می‌روند، فاتحه می‌خوانند، دعا می‌کنند و خیرات می‌دهند. این سنت بیشتر در استان‌های خراسان رایج است.

مردم خراسان در آرامستان‌ها حاضر می‌شوند قرائت فاتحه و تا غروب آفتاب در آن‌جا می‌مانند و با خوراکی های مانند: حلوا، میوه، شربت، نان محلی و ... از کسانی که بر سر قبر عزیزنشان می‌آیند پذیرایی می‌کنند.

یادداشت: زهرا بهمنی‌زاده، فعال رسانه

انتهای پیام/282