گاهی اوقات، دندانپزشک برای پر کردن فضای خالی ناشی از یک یا چند دندان از دست رفته، روش «بریج دندان» (Dental Bridge) را پیشنهاد میدهد. اگرچه این روش سالها به عنوان یک راهحل متداول شناخته میشد، اما با پیشرفتهای علم دندانپزشکی، امروزه نگاه انتقادیتری به آن وجود دارد. این مقاله به بررسی دقیق معایب، عوارض بلندمدت و جایگزینهای برتر این روش میپردازد تا به مخاطب کمک کند تصمیمی آگاهانهتر بگیرد.
بریج دندان (Dental Bridge) چیست؟
بریج دندان ، همانطور که از نامش پیداست، نقش یک «پل» را ایفا میکند. این پروتز ثابت، با تکیه بر دندانهای سالم مجاور (که «دندانهای پایه» یا اباتمنت (Abutment) نامیده میشوند)، یک یا چند دندان مصنوعی (پونتیک (Pontic)) را در جای خالی معلق نگه میدارد.
فرآیند نصب بریج سنتی مستلزم تراشیدن و تغییر شکل دندانهای پایه سالم است. به عبارت دیگر، برای جایگزینی یک دندان از دست رفته، لازم است بخشی از مینای دندان (Enamel) دو دندان مجاور — که ساختاری سالم دارند — برداشته شود تا روکش (Crown) بر روی آنها قرار گیرد. این دندانهای تراشخورده، در نهایت نقش پایههای حمایتی بریج را بر عهده خواهند داشت. بریجها معمولاً از مواد مختلفی مانند پرسلن (Porcelain)، آلیاژهای فلزی، زیرکونیا (Zirconia) یا ترکیبی از این مواد ساخته میشوند تا ظاهر و عملکردی مشابه دندان طبیعی ایجاد کنند.
کاربرد بریج چیست؟
کاربرد اصلی بریج، بازگرداندن عملکرد جویدن، بهبود زیبایی و جلوگیری از جابهجایی دندانهای مجاور به سمت فضای خالی است. با این حال، این روش درمانی، هزینههای پنهان و بلندمدتی دارد که اغلب در نگاه اول به چشم نمیآیند. محدودیت اصلی در بریج دندان، وابستگی ساختار بریج به سلامت دندانهای پایه است.
انواع بریج دندان
انواع مختلفی از بریج وجود دارد که بسته به شرایط بیمار انتخاب میشوند:
- بریج سنتی (Traditional Bridge): رایجترین نوع، که در آن پونتیک توسط دو روکش در دو طرف فضای بیدندانی نگه داشته میشود.
- بریج کانتیلور یا تکپایه (Cantilever Bridge): در مواردی که تنها یک دندان سالم در یک طرف فضای خالی وجود دارد، استفاده میشود.
- بریج مریلند (Maryland Bridge): که به جای روکش، توسط یک فریم فلزی یا سرامیکی به پشت دندانهای مجاور چسبانده میشود و تهاجم کمتری دارد.
با این حال، در اکثر انواع، اصل «اتکا به دندانهای مجاور» پابرجاست که خود منشأ بسیاری از چالشها محسوب میشود.
مشکلات بالقوه و عوارض بریج دندان
۱. آسیب غیرقابل بازگشت به دندانهای سالم:
اصلیترین نگرانی در مورد بریج سنتی، تراشیدن مینای دندانهای سالم مجاور است. این فرآیند برگشتناپذیر بوده و آن دندانها را برای همیشه به پروتز وابسته میکند. همچنین، این دندانها پس از تراش، ممکن است مستعد حساسیت دندانی و پوسیدگی شوند.
۲. تحلیل استخوان فک (Bone Resorption):
بریج تنها تاج دندان (Crown) را جایگزین میکند و فاقد ریشه است. از آنجا که فشاری به استخوان فک زیرین وارد نمیکند، به مرور زمان، استخوان در آن ناحیه تحلیل رفته و حجم خود را از دست میدهد. این پدیده میتواند در طولانیمدت بر زیبایی خط لثه و حتی سلامت دندانهای اطراف تأثیر بگذارد.
۳. چالشهای حفظ بهداشت:
تمیز کردن ناحیه زیر پونتیک (دندان مصنوعی میانی) دشوار است. عبور نخ دندان به روش معمولی ممکن نبوده و نیاز به استفاده از وسایل کمکی مانند سوپر فلاس (Super Floss) یا برسهای بین دندانی (Interdental Brushes) دارد. عدم رعایت بهداشت دقیق میتواند منجر به تجمع پلاک، التهاب لثه ، پوسیدگی دندانهای پایه و بوی نامطبوع دهان شود.
۴. طول عمر محدود و نیاز به تعویض:
بریج یک راهحل مادامالعمر نیست. طول عمر متوسط آن معمولاً بین ۵ تا ۱۵ سال است و پس از آن، به دلیل شکست سیمان (Cement Failure)، ساییدگی مواد، یا مشکلات دندانهای پایه، ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض کامل پیدا کند.
۵. وابستگی سرنوشت بریج به دندانهای پایه:
سلامت کل ساختار بریج، به طور کامل به سلامت دندانهای پایه گره خورده است. اگر هر یک از این دندانها دچار پوسیدگی عمیق، بیماری پریودنتال (Periodontal Disease) یا شکستگی ریشه (Root Fracture) شوند، کل بریج با شکست مواجه شده و نیاز به درمان گستردهتری خواهد بود.
دلالیل شایع لق شدن و شکست بریج دندان
- پوسیدگی ثانویه دندان پایه: شایعترین دلیل شکست، پوسیدگی دندان زیر روکش است که به دلیل نشت میکروبها از لبه روکش یا رعایت نشدن بهداشت رخ میدهد.
- مشکلات لثه و استخوان پشتیبان: التهاب و عفونت مزمن لثه اطراف بریج (پری ایمپلنتیت (Peri-implantitis) در قیاس) میتواند منجر به تحلیل استخوان و لق شدن پایهها شود.
- شکستگی مکانیکی: شکستن یا ترک خوردن بدنه سرامیکی پونتیک یا روکشها، به ویژه در بیماران مبتلا به دندانقروچه (Bruxism) یا عادات نادرست جویدن.
- شل شدن یا شسته شدن سیمان دندانپزشکی: که میتواند باعث لق شدن بریج و نفوذ باکتریها شود.
بهترین جایگزین برای بریج دندان چیست؟
ایمپلنت تنها روشی است که مثل یک دندان مستقل عمل میکند و برای کاشت آن، نیازی نیست دندانهای سالم کناریتان را بتراشید. علاوه بر این، چون پایه ایمپلنت درست مثل ریشه واقعی داخل فک قرار میگیرد، استخوان فک را تحریک و زنده نگه میدارد تا دچار تحلیل و گودرفتگی نشود.
از طرف دیگر، زندگی با ایمپلنت بسیار راحتتر است؛ ظاهر و عملکردش مو نمیزند با دندان طبیعی و نظافتش هم دقیقاً مثل همانهاست، یعنی یک مسواک و نخ دندان ساده کافیست و دیگر دردسرهای تمیز کردن زیر بریج را ندارید. برخلاف بریج که عمر محدودی دارد، ایمپلنت اگر درست مراقبت شود، میتواند یک همراه مادامالعمر برای لبخند شما باشد.
مزایای کلیدی ایمپلنت در مقایسه با بریج:
- حفظ دندانهای مجاور: برای نصب ایمپلنت، هیچ آسیبی به دندانهای سالم کناری وارد نمیشود.
- پیشگیری از تحلیل استخوان: پایه ایمپلنت با تحریک استخوان فک، مانع از تحلیل رفتن آن میشود و ساختار فک را حفظ میکند.
- بهداشت آسانتر: امکان تمیز کردن بین دندان ایمپلنت شده و دندانهای مجاور، مشابه دندانهای طبیعی و با نخ دندان معمولی وجود دارد.
- دوام و پایداری بلندمدت: با مراقبت صحیح، ایمپلنتها میتوانند برای چندین دهه عملکرد مطلوب داشته باشند.
- بازگرداندن احساس طبیعی: به دلیل قرارگیری در استخوان، احساسی مشابه دندان طبیعی در هنگام جویدن ایجاد میکند.
اگر تمایل دارید تا در مورد قیمت ایمپلنت دندان و شرایط کاشت آن اطلاعات بیشتری کسب کنید، پیشنهاد میشود تا به مراکز معتبری مثل «کلینیک روشا Roshadent» یا «مرکز ایمپلنت MarkazImplant» در تماس باشید.
