میراث آریا: مراسم آرگیزگردانی در شهرهای مختلف استان هرمزگان نامهای متفاوتی دارد؛ بهگونهای که در بندرلنگه آن را «هلهلا»، در بندرکنگ «هلهلو»، در میناب «هَکلیلی» و در بندرعباس «آردگیزگردانی یا هارگیزگردانی» مینامند. تفاوت در نامگذاریها، ناشی از تنوع گویشها و فرهنگهای محلی است، اما در ماهیت، کارکرد اجتماعی و مضمون آیینی، اشتراکات فراوانی میان این آیینها وجود دارد.
در شهر بندرعباس، آردگیزگردانی همچنان در محلههای قدیمی که پیوندهای اجتماعی در آنها زندهتر است، برگزار میشود. محلههایی چون سورو، شمیلیها، پشتشهر، شاهحسینی، کمربندی، دوهزار و سیمبالا از جمله مناطقی هستند که مردم آنها به این رسم پایبند ماندهاند و هر ساله با مشارکت کودکان و خانوادهها، این آیین را زنده نگه میدارند.
آیین آردگیزگردانی در بندرعباس و بسیاری از شهرهای استان، همهساله به مدت سه شب در شبهای ۱۳ تا ۱۵ ماه شعبان و به مناسبت میلاد حضرت صاحبالزمان (عج) برگزار میشود. این مراسم تا شب نیمه شعبان ادامه دارد و اوج آن در شب میلاد امام زمان (عج) است. پیوند این آیین با ایام شعبانیه، نشاندهنده جایگاه آن بهعنوان یکی از آیینهای شاد مذهبی و پیشواز ماه رمضان در فرهنگ مردم جنوب است.
شیوه اجرا و نقش کودکان
گروههای آردگیزگردان معمولاً متشکل از بیش از پنج نفر و اغلب شامل دختران و پسران زیر ۱۰ سال هستند. این گروهها پس از اقامه نماز مغرب و عشاء، در حالی که الک یا آردگیز در دست دارند، به قصد جمعآوری آجیل و شیرینی به درِ خانهها میروند. کودکان بهصورت دستهجمعی اشعار ویژه آردگیزگردانی، از جمله «ای اهل خانه امشب آردگیز گردانی است»، را میخوانند و با این نغمهها، صاحبخانه را از حضور خود آگاه میکنند.
این مراسم معمولاً تا نیمهشب ادامه دارد و بهویژه در شب مولود امام زمان (عج) شور و حال بیشتری میگیرد. مشارکت کودکان در این آیین، نقش مهمی در انتقال ارزشهای فرهنگی و اجتماعی به نسل جدید دارد.
صاحبخانهها با شنیدن صدای کودکان، مشتی از آجیل آردگیزگردانی را که از پیش تهیه کردهاند، به آنها میدهند. این آجیل معمولاً شامل ذرت، مویز، نخود، بادام، نقل، شکلات و انواع شیرینی است. این عمل، نمادی از بخشش، مشارکت و سهیمشدن در شادی جمعی به شمار میرود.
در برخی شهرها، بهویژه بندرلنگه، این آیین با نذرهای خاص نیز همراه است. خانوادههایی که سالیان دراز در آرزوی فرزند هستند، نذر میکنند که در صورت برآوردهشدن حاجتشان، به مدت هفت سال در شب پانزدهم شعبان، آردگیزگردانی برگزار کرده و از مردم پذیرایی کنند. این نذرها، نشاندهنده پیوند عمیق آیین با باورهای دینی و امید اجتماعی است.
آردگیزگردانی سرشار از نمادها و معانی عمیق فرهنگی است. الک در دست گرفتن در این آیین، نمادی از بیرون ریختن کدورتها و صافکردن دلهاست؛ همانگونه که آرد از الک عبور کرده و صاف و یکنواخت میشود. این عمل بهویژه به مناسبت میلاد حضرت صاحبالزمان (عج)، بیانگر این باور جمعی است که انسان باید دل خود را از هرگونه کینه و دشمنی پاک کند.
همچنین آرد بهعنوان مادهای سفید و پاک، نماد سپیدی، صداقت و پاکی نیت است. عبور دادن آرد از الک، تأویلی نمادین از پالایش درونی و اجتماعی دارد که میتواند تأثیر عمیقی بر سلامت روحی و روابط اجتماعی برگزارکنندگان داشته باشد.
مراسم آردگیزگردانی آیینی است که مفاهیمی چون یکرنگی، دوستی، صداقت و همبستگی اجتماعی را در خود جای داده است. در شرایطی که زندگی ماشینی و تغییر سبک زیست، بسیاری از ارزشهای سنتی را کمرنگ کرده، احیای چنین آیینهایی میتواند نقش مؤثری در بازآفرینی روابط انسانی و تقویت سرمایه اجتماعی ایفا کند.
این آیین نهتنها یک رسم شاد کودکانه، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی مردم هرمزگان است که با تداوم آن، میراثی ارزشمند از گذشته به آینده منتقل میشود.
انتهای پیام/