حجتالاسلام خدامراد سلیمیان مولف کتاب «پدیده وضع و تحریف در احادیث مهدویت؛ جریانها، نمونهها و برآیندها» که به دور بعدی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران راه پیدا کرده است، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم گفت: پس از فروغ بیکران آیات قرآن کریم، احادیث گهربار پیشوایان معصوم (علیهمالسلام) سرچشمهای ناب و زلال برای دریافت معارف دینی بهشمار میآیند؛ گنجینهای که مسلمانان از سپیدهدم اسلام تا امروز، با نهایت اهتمام، آن را پاس داشته و به نسلهای پسین سپردهاند.
وی ادامه داد: با این همه، این میراث عظیم در گذر ایام و عبور از فراز و نشیبهای تاریخی، تلخیها و شیرینیهای بسیاری را تجربه کرده است.
این استاد حوزه تصریح کرد: در میان انبوه روایات صحیح و معتبر، گاه با انگیزههایی چون اختلال در آموزههای اصیل اسلامی، بهرهبرداریهای سیاسی، مطامع فرقهای و قومی، بزرگداشت خویش یا حتی به گمان رونقبخشی به دین و ارزشهای الهی، دگرگونیها و تحریفهایی در سند، متن و محتوا رخ داده است. افزون بر این، برخی افراد سودجو و جاهطلب نیز با همان انگیزهها، به جعل احادیث برای نیل به مقاصد خود پرداختهاند.
وی بیان کرد: پژوهش «پدیده وضع و تحریف در احادیث مهدویت» بر آن است تا دو پدیده «وضع» (برساختن) و «تحریف» (دستبرد عمدی) در احادیث مهدویت را در سه گستره، با رویکردی تبیینی، تحلیلی و انتقادی، مورد واکاوی قرار دهد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تاکید کرد: تبیین عواملی که در شکلگیری پدیده جعل و تحریف نقشی اساسی داشتهاند، شناسایی افراد و جریانها، معرفی اشخاص و گروههایی که در جعل و تحریف احادیث مهدویت سهیم بودهاند از جمله محورهای این پژوهش بوده است.
سلیمیان ادامه داد: تبیین پیامدها، تحلیل جریانها، گروهها و افرادی که برآمده یا متأثر از این پدیدهاند و بهعنوان پیامدهای ناگوار آن شناخته میشوند و همچنین نقد و بررسی برخی منابع و نیز شیوه نقل و انتشار این روایات، جایگاهی ویژه در این پژوهش دارد.
این پژوهشگر اضافه کرد: پدیده وضع و تحریف در روایات مهدویت چگونه رخ داده است؟ انگیزههای پیدایش جعل و تحریف در احادیث مهدویت چیست؟ چه کسانی و چه جریانهایی در شکلگیری این پدیده نقش داشتهاند؟ چه افکار، افراد و جریانهایی را میتوان پیامد و برآمده جعل و تحریف در احادیث مهدویت دانست؟ را میتوان به عنوان پرسشهای بنیادین این پژوهش عنوان کرد.
سلیمیان به اهمیت و ضرورت این پژوهش اشاره کرد و یادآور شد: بررسی پدیده وضع و تحریف در احادیث مهدویت، نهتنها به روشنسازی موارد قطعی یا محتمل و پیامدهای آن میانجامد، بلکه با جداسازی سره از ناسره، زمینه بازسازی بنیادهای معارف مهدوی بر پایه روایات معتبر را فراهم میآورد و سهمی بسزا در پالایش این باور ارزشمند از افزودهها و برساختهها خواهد داشت. افزودههایی که نهتنها برخی مباحث بنیادین درباره امام مهدی (عج) را به آسیب و چالش کشیده، بلکه در بطن مذهب شیعه، جریانها و فرقههای منحرفی پدید آوردهاند که در گذر تاریخ، موجب انحراف در باورهای مهدوی مردم شدهاند.
وی در پایان گفت: از اینرو، چشمانداز اصلی این پژوهش را میتوان در تحلیل و بررسی پدیده جعل و تحریف در روایات مهدویت، با تأکید بر نمونههای شاخص در هر گستره، جستوجو کرد؛ تلاشی برای پاسداشت حقیقت و پالودن معارف مهدوی از هرگونه پیرایه و تحریف.
کتاب «پدیده وضع و تحریف در احادیث مهدویت؛ جریانها، نمونهها و برآیندها» نامزد چهل و سومین دوره جایزه کتاب سال است.
∎