صاحب‌خبر - به گزارش روز یکشنبه ایرنا، پهنه آسیا و اقیانوسیه در هفته‌ای که گذشت، شاهد توسعه روابط سیاسی و تجاری دوجانبه، حمایت‌ کشورهای آسیایی از تهران، آزمایش‌های نظامی، فجایع طبیعی و تلاش برای مهار بحران‌ها از مسیر گفت‌وگو بود. این منطقه که از شرق آسیا تا آسیای مرکزی و از جنوب شرق تا جنوب آسیا امتداد دارد، این روزها در نقطه‌ای ایستاده که تصمیم‌های سیاسی و امنیتی، دیگر محدود به مرزهای ملی نمی‌مانند و بازتابی فرامنطقه‌ای پیدا می‌کنند. در چنین فضایی، تحولات پراکنده این هفته—از سایه موشک‌ها در شبه‌جزیره کره و مواضع پکن در پرونده‌های بین‌المللی تا هشدارهای کوالالامپور درباره تنش ایران و آمریکا، تغییر قواعد تردد مرزی در پاکستان، ابتکار انرژی در آسیای مرکزی و حتی اعتراض‌های اجتماعی در استرالیا—همگی قطعات یک پازل بزرگ‌تر را شکل می‌دهند؛ پازلی که نشان می‌دهد منطقه «آسیا–اقیانوسیه» امروز، همزمان میدان بحران و بستر دیپلماسی است و هیچ بازیگری نمی‌تواند یکی را بدون دیگری در نظر بگیرد. سفر نخست وزیر انگلیس به چین پس از ۸ سال سردی روابط همزمان با افزایش تنش‌ها میان اروپا بخصوص لندن با واشنگتن، سفر نخست وزیر انگلیس به چین به یکی از خبرهای روز دنیا تبدیل شد؛ سفری که پس از هشت سال سردی روابط میان پکن و لندن صورت گرفت و حامی پیام‌هایی برای ایالت متحده است. گوئو جیاکون هم در نشست خبری دستگاه دیپلماسی چین هم نسبت به سفر نخست وزیر انگلیس به پکن واکنش نشان داد و اظهار داشت: سفر نخست‌وزیری انگلیس در شرایط پیچیده و بی‌ثبات بین‌المللی کنونی موجب حفظ ارتباط و تقویت همکاری دوجانبه و به نفع ۲ ملت خواهد بود. وی با اشاره به اولین سفر یک نخست وزیر انگلیس به چین پس هشت سال افزود:‌ مقام‌های چینی در نشست‌های دوجانبه دیدگاه‌های عمیقی در مورد روابط دوجانبه و مسائل مورد علاقه مشترک تبادل خواهند کرد. این مقام چینی همچنین تصریح کرد که پکن تمایل به استفاده از این فرصت برای ارتقای اعتماد سیاسی متقابل و تعمیق همکاری‌های عملی با لندن برای گشودن فصل جدیدی در توسعه سالم و پایدار روابط «چین- انگلیس‌» و مشارکت مشترک برای صلح، امنیت و ثبات جهانی دارد. آزمایش‌های موشکی پیونگ‌یانگ و تاکید پکن بر دیپلماسی در شبه‌جزیره کره پس از آنکه کیم جونگ اون رهبرکره شمالی بر آزمایش یک سامانه موشک‌انداز چندگانه با کالیبر بزرگ نظارت کرد و چند موشک به سوی دریای ژاپن شلیک شد، نگرانی‌های امنیتی در شرق آسیا بار دیگر تشدید شد. سئول و توکیو این اقدام را بی‌ثبات‌کننده توصیف کردند. در همین حال، چین بر ضرورت یافتن راه‌حل دیپلماتیک تاکید کرد و اعلام کرد که تمرکز باید بر ریشه‌های بحران و جلوگیری از تشدید تنش باشد؛ موضعی که نشان می‌دهد پکن در پرونده‌های امنیتی شرق آسیا، همچنان «دیپلماسی به جای تقابل» را نسخه اصلی می‌داند. گوئو جیاکون سخنگوی وزارت خارجه چین در نشستی خبری گفت که دیدگاه‌های متفاوتی درباره نوع موشک‌های پرتاب‌شده وجود دارد اما پکن دیپلماسی را به جای تقابل توصیه می‌کند. وی افزود: چین انتظار دارد طرف‌های درگیر بر ریشه‌های اصلی بحران تمرکز کرده و برای حفظ صلح و ثبات منطقه‌ای تلاش کنند و به تنش‌ها دامن نزنند. پکن در حمایت از کوبا؛ تقابل سیاسی با فشارهای واشنگتن همچنین این دیپلمات چینی درباره فشاره‌های واشنگتن علیه هاوانا اعلام داشت که پکن از کوبا در دفاع از حاکمیت و امنیت ملی خود حمایت می‌کند؛ موضعی در واکنش به دستور اجرایی جدید دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا برای اعمال فشارهای نفتی و تعرفه‌ای علیه کشورهایی که با هاوانا همکاری انرژی دارند. این موضع‌گیری، نشانه‌ای دیگر از صف‌بندی‌های سیاسی جدید در سطح جهانی است که بازتاب آن در آسیا نیز دیده می‌شود. رئیس‌جمهوری چین به آمریکا سفر میکند این اظهارات درحالی مطرح شد که دیوید پردو سفیر آمریکا در چین اعلام کرد، شی‌جین‌پینگ رئیس‌جمهوری چین به دعوت دونالد ترامپ همتای آمریکای خود به زودی به واشنگتن سفر میکند. وی افزود که چین و آمریکا تا حد زیادی توافقات بدست آمده در دیدار سال گذشته خود را اجرا کرده‌اند، که شامل حوزه‌هایی مانند خرید فنتانیل و سویا می‌شود و نشان دهنده پیشرفت در همکاری عملی است. این دیپلمات آمریکایی با بیان اینکه «ارتباطات میان رئیس‌جمهور دو کشور «تمایل به تعاملات بیشتر» در زمینه‌های مختلف را نشان می‌دهد»، تصریح کرد که وی ادامه داد: «در حال حاضر، ما سطحی از احترام و اعتماد داریم.» فاجعه طبیعی در اندونزی؛ رانش زمین و ده‌ها کشته در جنوب شرق آسیا، اندونزی با یک فاجعه طبیعی روبه‌رو شد؛ بطوری که رانش زمین در ایالت«جاوه غربی» ده‌ها کشته بر جای گذاشت و صدها نیروی امدادی و نظامی برای یافتن مفقودان بسیج شدند. این حادثه بار دیگر سست بودن برخی مناطق این کشور در برابر بلایای طبیعی را یادآوری کرد. مقام‌های اندونزی همچنین اعلام کردند که ۲۳ سرباز که هنگام وقوع حادثه در حال آموزش گشت مرزی بودند، در میان قربانیان قرار دارند اما هنوز مشخص نیست آمار جدید شامل این افراد می‌شود یا خیر. مالزی؛ از هشدار درباره تنش ایران و آمریکا تا توقیف نفتکش‌ها انور ابراهیم نخست وزیر مالزی همزمان با افزایش تنش‌ها میان تهران و واشنگتن، وضعیت ناپایدار کنونی آسیای غربی و وقوع درگیری‌هایی که پیامدهای شدید جهانی به دنبال خواهد داشت، هشدار داد و خواستار خویشتنداری و کاهش تنش در این منطقه شد. وی افزود: تمرکز فزاینده دارایی‌های نظامی و ادبیات مطلق‌گرایانه می‌تواند وضعیت از قبل ناپایدار کنونی منطقه را به سمت درگیری مستقیم سوق دهد. وی از تمامی طرف‌ها خواست که با خویشتنداری، بار دیگر با جدیت و فوریت به دیپلماسی متعهد شوند. انور ابراهیم با تمجید از تلاش‌های سازنده عمان برای تسهیل گفت‌ وگو، از کشورهای دارای نفوذ خواست تا از تمام ابزارهای موجود برای کاهش تنش استفاده کرده و بالاترین حد خویشتنداری را نشان دهند. همزمان، مقام‌های مالزی از توقیف دو نفتکش مظنون به انتقال نفت به صورت کشتی به کشتی در نزدیکی پنانگ خبر دادند؛ پرونده‌ای که ابعاد اقتصادی و حقوقی قابل توجهی دارد. آنها افزودند: اعلام کردند که این ۲ نفتکش در هنگام بازرسی به یکدیگر متصل و مظنون به انجام فعالیت‌های انتقال نفت به صورت کشتی به کشتی بودند. محمد صوفی مدیر بخش دریایی جزیره پنانگ ادعا کرد: معتقد است که این ۲ کشتی فعالیت‌های انتقال نفت خام را با مشارکت ۵۳ خدمه شامل اتباع چینی، میانماری، ایرانی، پاکستانی و هندی انجام داده‌اند. وی افزود: ارزش نفت خام توقیف شده بیش از ۵۱۲ میلیون رینگیت مالزی (حدود ۱۲۹.۸ میلیون دلار) است، در حالیکه ارزش هر ۲ نفتکش ۷۱۸ میلیون رینگیت مالزی (۱۸۲.۱ میلیون دلار) است. اسلام‌آباد؛ از حمایت از تهران و غزه تا موضع‌گیری درباره اسرائیل دولت پاکستان از این پس تردد مرزنشینان ایران و پاکستان را تنها با گذرنامه و روادید (ویزا) معتبر مجاز می‌داند و استفاده از سند تک‌برگی مرزنشینی (کارت موسوم به راهداری) را متوقف می‌کند. همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان همزمان با اغتشاشات در شهرهای ایران، بر موضع کشورش در حمایت از دیپلماسی با جمهوری اسلامی ایران و مخالفت قوی با هرگونه مداخله خارجی در مسائل کشور همسایه خود تاکید کرد و گفت: اسلام‌آباد ضمن حمایت از حل و فصل مسالمت‌آمیز همه مسائل معتقد است که جنگ و ناآرامی به ضرر امنیت منطقه‌ای است. در سوی دیگر، این دیپلمات پاکستانی تاکید کرد این کشور به «توافق ابراهیم» ملحق نخواهد شد و مشارکت در ابتکار صلح غزه را به معنای سازش با رژیم صهیونیستی نمی‌داند. از سقوط هواپیمای رهبر حزب کنگره ملی هند تا نگرانی کشورهای همسایه از شیوع ویروس ویروس «نیپا در ایالت بنگال غربی همزمان با رویدادهای مختلف در آسیای جنوبی، نشریه هندستان تایمز چهارشنبه گذشته اعلام کرد که آجیت پاوار (Ajit Pawar) معاون سروزیر ایالت «ماهاراشترا» (Maharashtra) و رهبر حزب کنگره ملی این کشور که برای تبلیغات انتخاباتی به سمت زادگاهش «پاوار» (Pawar) می‌رفت، هواپیمایش در نزدیکی فرودگاه «باراماتی» (Baramati) در منطقه «پونا» (Pune) دچار سانحه شد و به همراه چهار سرنشین آن کشته شد. در همین حال همزمان با شیوع ویروس ویروس «نیپا» در ایالت بنگال غربی کشورهای پاکستان، نپال و تایلند نسبت به این بیماری ابراز نگرانی کرده و کنترل مرزهای مشترک چه هوایی و چه زمینی تشدید کردند. درهمین راستا، دولت پاکستان در راستای مقابله با همه‌گیری بیماری «نیپا» نظارت بر مبادی‌ ورودی‌ خود در فرودگاه ها را تشدید کرده و روند غربالگری را در دستور کار قرار داده است. همچنین دولت‌های نپال و تایلند، پس از گزارش پنج مورد ابتلا به ویروس نیپا و قرنطینه شدن نزدیک به ۱۰۰ نفر در ایالت «بنگال غربی»، غربالگری مسافران را در مرزهای زمینی و هوائی از مبدا هند با هدف شناسایی احتمالی ابتلا به ویروس مذکور آغاز کردند. آسیای مرکزی؛ شکل‌گیری بازار برق منطقه‌ای با تصویب برنامه شورای مدیران اجرایی بانک جهانی برنامه ۱۰ ساله اتصال و تجارت برق منطقه‌ای (REMIT)، نخستین گام‌ها برای ایجاد بازار برق منطقه‌ای در آسیای مرکزی برداشته شد؛ طرحی که می‌تواند امنیت انرژی و همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای منطقه را متحول کند. براساس این برنامه، بانک جهانی از منابع انرژی متنوع کشورهای آسیای مرکزی بهره می برد و آن‌ را به شکل مکمل به کار خواهد گرفت. انرژی آبی قرقیزستان و تاجیکستان، انرژی حرارتی از زغال‌سنگ و گاز طبیعی در قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان و همچنین ظرفیت‌های خورشیدی و بادی در حال گسترش منطقه، همه بخشی از این طرح هستند. این برنامه قصد دارد با ایجاد یک بازار برق منطقه‌ای، تجارت برق را در سطح منطقه‌ای به حدی برساند که بتواند میلیون‌ها مصرف‌کننده را تأمین کند و از طریق افزایش ظرفیت انتقال، سیستم برق کشورهای منطقه را به هم متصل و انعطاف‌پذیرتر سازد. همچنین با ادغام انرژی‌های پاک، سهم منابع تجدیدپذیر در شبکه برق منطقه‌ای افزایش خواهد یافت و به کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و ارتقای امنیت انرژی کمک می‌شود قزاقستان و رژیم صهیونیستی به دنبال گسترش روابط در دیدار قاسم‌جومارت توکایف رئیس‌جمهوری قزاقستان با گیدئون ساعر وزیر خارجه رژیم‌صهیونیستی، بر همکاری در حوزه‌های هوش مصنوعی، کشاورزی و مدیریت آب تاکید شد. براساس گزارش رسانه‌های قزاقستان، توکایف تاکید کرد که سفر این دیپلمات اسرائیلی به آستانه نشان‌دهنده پایبندی جدی تل‌آویو به تقویت همکاری‌های همه‌جانبه با قزاقستان است. در مقابل، وزیر امور خارجه رژیم اسرائیل با تأکید بر علاقه تل‌آویو برای ایجاد شتابی جدید در روابط دوجانبه، اعلام کرد که اسرائیل خواهان ارتقای سطح همکاری‌ها با قزاقستان و انتقال این روابط به مرحله‌ای کیفی و جدید است. گیدئون ساعر ضمن قدردانی از تصمیم قزاقستان برای پیوستن به توافق‌نامه‌های ابراهیم، این اقدام را عاملی مؤثر در تقویت ثبات، صلح و گفت‌وگوی بین‌المللی ارزیابی کرد. حمایت تاجیکستان از راه‌حل دیپلماتیک در مورد مسئله ایران همزمان با تشدید تنش‌های اخیر میان تهران و واشنگتن، وزارت خارجه تاجیکستان با صدور بیانیه‌ای خواستار حل اختلافات ایران و آمریکا از مسیر دیپلماسی شد و هرگونه اقدام نظامی را مغایر اصول بین‌المللی دانست. این نهاد افزود: تاجیکستان مخالف هرگونه اقدام نظامی است و تنها راه حل منازعات را مسیرهای دیپلماتیک و مذاکره می‌داند. استرالیا؛ «روز تهاجم» و اعتراض بومیان هزاران نفر در استرالیا هفته گذشته همزمان با روز ملی این کشور، در حمایت از حقوق بومیان به خیابان آمدند و خواستار تغییر تاریخ این مناسبت شدند؛ موضوعی که شکاف‌های هویتی و تاریخی این کشور را دوباره به صدر اخبار آورد. هر ساله در تاریخ ۲۶ ژانویه (۶ بهمن)، معترضان علیه بدرفتاری با مردم بومی تجمع می‌کنند و از دولت کانبرا می‌خواهند جشن‌های روز استرالیا را لغو کند یا تاریخ آن را تغییر دهد. با این حال، نظرسنجی اخیر نشریه «سیدنی مورنینگ هرالد» نشان می‌دهد که تعداد بی‌سابقه‌ای از استرالیایی‌ها مایلند این تعطیلات در همان تاریخ حفظ شود. درنهایت، برآیند رخدادهای این هفته نشان می‌دهد آسیا–اقیانوسیه وارد مرحله‌ای شده که در آن، آزمایش‌های موشکی، فجایع طبیعی، رقابت‌های انرژی، پیام‌های سیاسی درباره ایران، و تحرکات دیپلماتیک، همگی در یک قاب دیده می‌شوند. در چنین فضایی، کشورهایی که بتوانند همزمان از ابزار گفت‌وگو، مدیریت بحران و همکاری اقتصادی استفاده کنند، شانس بیشتری برای حفظ ثبات نسبی در این پهنه پرتنش خواهند داشت.∎​