به گزارش مسیر اقتصاد اتحادیه اروپا طی یک دهه اخیر، گذار انرژی را از یک دستورکار زیستمحیطی به یک راهبرد کلان اقتصادی–صنعتی ارتقا داده است. «معاهده سبز اروپا» که در سال ۲۰۱۹ از سوی کمیسیون اروپا ارائه شد، نقطه آغاز این تحول راهبردی بود؛ طرحی که هدف آن تبدیل اتحادیه اروپا به اقتصادی با انتشار خالص صفر کربن تا سال ۲۰۵۰ و کاهش حداقل ۵۵ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۰ است. این چارچوب، تنها بر کاهش انتشار متمرکز نیست، بلکه همزمان به دنبال بازآفرینی ساختار انرژی، حملونقل، صنعت و الگوی مصرف در اروپا است.
تصویب قانون اقلیم سبز اروپا
برای تثبیت این اهداف، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۱ «قانون اقلیم اروپا» را تصویب کرد؛ قانونی که اهداف اقلیمی را از سطح سیاستگذاری به سطح تعهد حقوقی الزامآور ارتقا میدهد. این قانون، کشورهای عضو را موظف میکند سیاستهای ملی خود را با مسیر کاهش انتشار و اقلیمخنثی همسو کنند و سازِکاری برای پایش، هماهنگی و اصلاح مسیر در سطح اتحادیه فراهم میآورد. بسته سیاستی «Fit for 55» نیز بهعنوان بازوی اجرایی این قانون، جزئیات تحقق هدف کاهش ۵۵ درصدی انتشار تا سال ۲۰۳۰ را مشخص میکند.
اتصال گذار انرژی اروپا با رقابتپذیری صنعتی
اما نقطه چرخش مهم در سیاست اقلیمی اروپا، اتصال مستقیم گذار انرژی به رقابتپذیری صنعتی است. «معاهده صنعت پاک» که بهعنوان یک راهبرد مکمل معرفی شده است، نشان میدهد بروکسل گذار انرژی را نه هزینهای اجتنابناپذیر، بلکه فرصتی برای بازسازی پایگاه صنعتی اروپا میداند. این معاهده هدفگذاری کرده است که صنعت اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۵۰ به کربن صفر برسد و تا سال ۲۰۴۰، انتشار گازهای گلخانهای صنعتی نسبت به سطح ۱۹۹۰ حدود ۹۰ درصد کاهش یابد.
در این چارچوب، سیاست صنعتی اروپا بر دو محور متمرکز شده است: نخست، صنایع انرژیبر که برای بقا در نظم جدید انرژی به حمایت فوری برای کربنزدایی نیاز دارند؛ و دوم، فناوریهای پاک که بهعنوان موتور تحول صنعتی، اقتصاد دایرهای و رشد آینده تعریف میشوند. برخلاف رویکرد تنها تنظیمگرانه گذشته، اتحادیه اروپا اکنون بهصورت فعال در حال هدایت سرمایهگذاری، زیرساختسازی و حمایت هدفمند از بخشهای منتخب است.
توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در محور برنامههای اروپا
اقدامات عملی پیشبینیشده در معاهده صنعت پاک، نشاندهنده عمق این تغییر رویکرد است. افزایش سهم برقیسازی اقتصاد از ۲۱.۳ درصد به ۳۲ درصد تا سال ۲۰۳۰، نصب سالانه ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت جدید انرژیهای تجدیدپذیر، توسعه زیرساختهای هیدروژن کمکربن و ایجاد صندوق هیدروژن با بودجه یک میلیارد یورو، همگی بیانگر تلاش برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و افزایش امنیت انرژی هستند. همزمان، تقویت اقتصاد دایرهای از طریق افزایش سهم استفاده از مواد بازیافتی، توسعه بازار بازیافت فلزات و باتریها و ایجاد حدود ۵۰۰ هزار شغل جدید، گذار انرژی را به یک پروژه اشتغالزا و صنعتی تبدیل میکند.
در نهایت، هدف اروپا فراتر از تحقق اهداف اقلیمی است. اتحادیه اروپا میکوشد با تلفیق سیاست اقلیمی، صنعتی و انرژی، خود را بهعنوان رهبر جهانی اقتصاد دایرهای و فناوریهای پاک تثبیت کند. در این مسیر، گذار انرژی نهتنها ابزاری برای کاهش انتشار، بلکه ستون اصلی امنیت انرژی، رقابتپذیری بلندمدت و بازتعریف جایگاه اروپا در نظم جدید اقتصاد جهانی تلقی میشود.
حرکت اروپا به سمت تحقق اهداف اقلیمی، از نظر کاهش قدرت رقابتپذیری، مورد انتقاد بسیاری از صنایع این اتحادیه قرار گرفته است؛ در عین حال مقامات اروپایی معتقدند حرکت در جهت تحقق اهداف اقلیمی چنانچه با ملاحظات لازم صورت بگیرد، میتواند ضمن حفظ رقابتپذیری در کوتاه مدت، در بلندمدت مزایای متعددی برای صنایع این اتحادیه درپی داشته باشد.
انتهای پیام/ انرژی