به گزارش خبرنگار سینمایی ایرنا، علیرضا رضاداد از مدیران پیشین بنیاد سینمایی فارابی و یکی از دبیران اسبق جشنواره فیلم فجر است که در ۶ دوره برگزاری، فراز و نشیبهای بسیاری را در دوران دبیری خود بر جشنواره از سرگذرانده است. از حواشی اکران «عصبانی نیستم» تا سالهایی که جشنواره برای نخستین بار در برج میلاد برگزار میشد.
به همین بهانه و در آستانه برگزاری جشنواره فیلم، با این دبیر اسبق جشنواره فیلم فجر به گفتوگو نشستیم که بخش پایانی آن را در زیر میخوانید.
تشبیه بهمریختگی در برگزاری جشنواره به دستفروشی
آقای شاهسواری از تغییر شیوه و جراحیهایی برای برگزاری جشنواره صحبت کردند. امسال چه تغییراتی مدنظرشان است؟
رضاداد: بر اساس اطلاع من، وی اعتقاد دارد جشنواره باید یک سازمانی پیدا کند و این ضرورت فقط مورد نظرش نیست. تا یک سالی جشنواره در فارابی برگزار میشد و مدیرعامل فارابی، دبیر بود. از یک سالی مستقل شده و سازمان پیدا نکرده است.به تعبیر درست آقای شاهسواری جشنواره به دلیل بهم ریختگی در برگزاری در این سالها، به شکل دستفروشی برگزارشده
به تعبیر درست وی جشنواره به شکل دستفروشی برگزارشده؛ یک سال دیگر در موسسه رسانههای تصویری برگزار شده، سالهایی هم توسط مدیر موسسه، دبیری صورت گرفته و هم توسط دبیری بیرون از جامعه سینما.
تعدد شیوهها و مکانهای دبیرخانه، یک بهم ریختگی در سازمان جشنواره ایجاد کرده است.
دبیرخانه ثابت جشنواره فجر در باغ فردوس
اینکه هر سال همه چیز سلیقهای تغییر میکند، به وی اجازه میدهد تغییر ساختاری ایجاد کند؟
رضاداد: مکان دبیرخانه همیشه روی دوش دبیر جشنواره میچرخیده اما امسال به تشخیص سازمان سینمایی، یک دبیرخانه ثابتی برای این کار در باغ فردوس از دو سه ماه گذشته پیشبینی شده است. امسال دارند این اقدامات مدنظر را پیادهسازی میکنند. باثباتسازی سازمان برگزاری جشنواره و روزآمد کردن ضرورتی است که همه بر آن اتفاق نظر دارند.
قرار بود جشنواره با ۲۲ فیلم برگزار شود اما عدد اعلام شده ۳۳ فیلم است. کدام را مناسبتر میبینید؟
رضاداد: در مقررات این قید ۲۲ فیلم شده، اگر وضعیت تولید سینمای ایران معقول باشد، یک جشنواره خوب با ۲۲ فیلم برگزار میشود. اگر وضعیت تولید خیلی خوب باشد از میان ۲۲ فیلم تعدادی فیلم بیرون بمانند. اگر وضعیت تولید بد باشد، ۲۲ فیلم هم زیاد است. این قید ۲۲ فیلم استاندارد سینمای جهان هم هست.
برای سینمای ما جشنواره ۲۲ فیلمی، معقولتر است
آیا شدنی هست برای سینمای ما؟
رضاداد: بله اتفاقا این برای سینمای ما شدنی است و عدد قابل قبولی است. سال سینمای ما حدود ۱۰۰ فیلم است که به دفتر جشنواره میرسد. از هر ۵ فیلم در سینمای ما یک فیلم امکان حضور در جشنواره پیدا میکنند. تجربه من میگوید سال.هایی که بیش از ۲۲ فیلم داشتیم، به طور معمول بین صفر تا ۱۵ فیلم هیچ شانسی در داوری پیدا نمیکنند و جامعه سینمایی آن سالها را سال جشنوارههای متوسط ارزیابی میکنند.سال گذشته هم ۱۰ الی ۱۵ فیلم هیچ شانسی در داوری نداشتند
سال گذشته هم ۱۰ تا ۱۵ فیلم هیچ شانسی در داوری نداشتند. سالهایی که بین ۲۰ تا ۲۲ فیلم داشتیم سالهایی بوده که تصویر بهتری از سینمای ایران ارائه شده و اکثر فیلمها هم امکانی در داوری پیدا کردهاند.
با توجه به سال سینمایی امسال، تعداد فیلمها را چطور میبینید؟
رضاداد: امسال از روی پروانه ساختها میتوان گفت جزو سالهای خوب سینمای ایران است. هنوز درِ هیچ فیلمی باز نشده اما حداقل تا اینجا از روی تنوع موضوعی و فیلمهایی که پروانه ساخت گرفتند، میتوان گفت از سالهای نسبتا خوب سینمای ایران است.
فکر نمیکنم امسال فیلم پشتدرمانده داشته باشیم
سال گذشته برخی فیلمهایی که با چالش اکران مواجه بودند، در بخش ویژه اکران شدند. وجود این بخش را چطور میبینید؟
رضاداد: سالهای اول تغییر دولت، دبیران با چالش فیلمهای پشت در مانده دولت قبل مواجهاند. به عنوان نمونه دورههای قبل، «قصهها» خانم بنیاعتماد یا «خانه پدری» آقای عیاری پشت در مانده یا دوره آقای شمقدری فیلم «به رنگ ارغوان» پشت در مانده. حالا و در دوره آقای شاهسواری هم «قاتل وحشی» یا «پیرپسر» پشت در مانده بودند. مدیریت سینمایی کشور تلاش میکند در سال اول مشکل فیلم های پشت در مانده را حل کند.
حل چالش فقهی راهکار خودش را دارد و با تغییر سلیقه سیاسی دولت ممکن است حل نشودجشنواره در سال اول تغییر دولت.ها، متاثر از فیلمهای پشت در مانده است. گاهی این فیلمهای پشت در مانده در بخش رقابتی خود را نشان میدهند مانند «به رنگ ارغوان» که در بخش رقابتی جوایزی هم دریافت کرد یا گاهی اوقات مقررات اجازه حضور در بخش رقابتی را نمیدهد و دبیران در بخش جنبی این فیلمها را اکران میکنند.
امسال هم این بخش جنبی را خواهیم داشت؟
رضاداد: فکر نمیکنم فیلم پشت در مانده داشته باشیم و این برای سینما خیلی خوب است اما اجمالا میدانم تلاش شده سال گذشته مسائل فیلمهای پشت در مانده را حل کنیم.
«قصهها» یا «خانه پدری» چالشهای حل شدنیتری نسبت به «قاتل و وحشی» داشتند
آیا با رویکردی که فیلم «قصهها» یا دیگر فیلمها حل شد، مساله «قاتل و وحشی» هم حل میشود؟
رضاداد: چالش «قاتل و وحشی» یک چالش فقهی است؛ این طور که وزیر گفتهاند. حل چالش فقهی راهکار خودش را دارد و با تغییر سلیقه سیاسی دولت ممکن است حل نشود. در مورد «قصهها» مساله چالش سیاسی بود و حل شد یا «خانه پدری» درگیر تفسیرهای متعدد شده بود که تلاش شد حل شود. این فیلمها گرههای بازشدنیتری داشتند، چالش فقهی را باید از راه فقهی حل کرد.
چالش «قاتل و وحشی» فقهی و قابل حل است
آیا این چالش حل میشود؟
رضاداد: چالش.های فقهی هم قابل حل هستند. به عنوان نمونه فیلم «آدم برفی» چالش فقهی اجتماعی داشت اما در نهایت حل شد. خود خانم بنیاعتماد میگویند که هیچ فیلمی در کشو نمیماند البته که دبیر و گذشت زمان مشکل فیلمها را حل میکند اما خسارت هم به فیلمها وارد میکند.
یکی از موافقان اینکه نشست خبری تبدیل به نشست نقد فیلم نشود، من بودم
نشستها همیشه با حواشی روبهرو است، ما شنیده بودیم که امسال قرار است نشستها حذف شوند، آیا این صحت دارد؟
رضاداد: فکر نمیکنم نشستها حذفشدنی باشند. نشستها همیشه با این چالش مواجه بوده که نشست نقد فیلم هستند یا نشست پرسش و پاسخ از فیلم. در برج میلاد افراد گوناگونی حضور پیدا میکنند. شاید یکی از موافقان این که نشست خبری تبدیل به نشست نقد فیلم نشود، من بودم.
در آن دورهها گفتیم کسی که جلسه را اداره میکند از اول بگوید که این نشست، نقد فیلم نیست. وقتی این مطرح شد، خود نشستها درگیر یک حاشیه جدید شدتماشاگر یک بار فیلم را دیده و اولین برخوردش با فیلم است و در یک جمعی هرکسی فرصت پیدا کند نکتهای را میگوید. مگر در یک زمان کوتاه چقدر زمان برای هر نفر وجود دارد؟
در آن دورهها گفتیم کسی که جلسه را اداره میکند از اول بگوید که این نشست، نقد فیلم نیست. وقتی این مطرح شد، خود نشستها درگیر یک حاشیه جدید شد. هم سوالکننده توقع داشت حتما سوالش خوانده شود و هم سوالات بیربطی مثل اینکه آقای بازیگر چرا در فلان مهمانی بودی یا چقدر دستمزد میگیری، پرسیده میشد.
حضور مجری ثابت برای برگزاری نشستها بهتر است یا مجری متغیر؟
رضاداد: این به توانایی آدمها بستگی دارد که مجری ثابت یا متغیر باشد. مجری ثابت و متغیر هرکدام حسن و عیب خودشان را دارند. مجریان خوب، ارحجتر از متغیر و ثابت هستند. این سخت است که مجریانی داشته باشیم که هم مورد وثوق رسانه و هم مورد وثوق جامعه سینمایی باشند.
آیا در ادوار برگزاری چالشی با اصحاب رسانه داشتید؟
رضاداد: در آن دورهها به نظرم اصحاب رسانه بیشتر با من چالش داشتند تا من با اصحاب رسانه(باخنده). در آن سال تازه چند سالی بود که برج میلاد به عنوان خانه جشنواره مطرح شده بود و شناخت زیادی نداشتیم. آن دوره چهار سال قبل من در فارابی بودم و جشنواره یا در سینما فلسطین یا سینما صحرا برگزار میشد. البته که جمع و جورتر بود اما شکوه برج میلاد را نداشت.
سال اول جابجایی نمایش «عصبانی نیستم» پررنگ.ترین چالش من بود و آقای داروغه.زاده زحمت آن را کشید و تمام مسائل مربوط به کاخ جشنواره بر دوش وی بود. فکر میکنم از آن سال بود که حضور مدیر کاخ جشنواره در محل برگزاری رایج شد.
متاسفانه از نظر کالبدی هیچ جایی برای برگزاری جشنواره نداریم. این جزو سرمایه ماندگار کشور است. هر چه در این زمینه بشود، سرمایهگذاری کرد ماندگار میشود. مانند تالار وحدت که از زمانی که ساخته شده تاکنون یکی از سرمایههای فرهنگی کشور شده است.