به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، امضای توافق نهایی بین شبه نظامیان موسوم به «قسد» یا نیروهای سوریه دموکراتیک و دولت مرکزی دمشق، اصلیترین موضوع عکس و تیتر صفحه نخست اغلب روزنامههای امروز چاپ آنکارا است. به ویژه روزنامههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه، توجه ویژهای به این موضوع نشان دادهاند.
روزنامه آکشام از مهمترین روزنامههای نزدیک به حزب حاکم ترکیه، با تیتر «حالا کل نقشه سوریه یکرنگ شد» به استقبال این خبر رفته و روزنامه حریت نیز با انتشار عکسی از مظلوم عبدی فرمانده کل قسد و احمد الشرع رئیس جمهور دولت موقت سوریه نوشته است: «درباره سوریه واحد، توافق کردند».
روزنامههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه، تحولات سوریه و توافق اخیر را به عنوان دستاوردی مهم برای دولت اردوغان و حزب حاکم قلمداد میکنند. اما روزنامههای مخالف دولت، به این اشاره کردهاند که نقش تام باراک فرستاده ویژه ترامپ در پرونده سوریه، محوریت اساسی در مذاکرات اخیر داشته و او پس از امضای توافق، با مسعود بارزانی رهبر حزب دموکرات کردستان عراق تماس تلفنی برقرار کرده و به خاطر وساطت و نقش آفرینی مثبت از او تشکر و قدردانی کرده است.
اما روزنامه قرار نزدیک به گل – داود اوغلو، چنین تیتر معنی داری به کار برده است: «دولت سوریه، هم اکنون تاسیس شد». این روزنامه در توضیح تیتر آورده است: «بخش وسیعی از سرزمینهای شرقی و شمالی سوریه تاکنون تحت استیلای قسد بود و 13 ماه پس از تاسیس دولت احمد الشرع، بالاخره شرایطی فراهم شد که دولت او میتواند حاکمیت خود را بر همه مناطق، اعمال کند».
روزنامه صباح در گزارش تحلیلی خود درباره توافق اخیر نوشته است: «دولت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDG) در چارچوب یک توافق جامع، بر سر ادغام تدریجی ساختارهای نظامی و اداری ضمن حفظ آتشبس به توافق رسیدند. در چارچوب این توافق، درگیریها بین طرفین متوقف شده و روند ادغام به تدریج آغاز خواهد شد. به زودی واحدهای نظامی از نقاط تماس خارج میشوند. روند ادغام نیروهای امنیتی در مراکز شهرهای حسکه و قامیشلو نیز آغاز خواهدشد».
روزنامه نفس چاپ آنکارا نیز به این اشاره کرده که مقامات کشورهای عربستان سعودی، اردن، امارات، فرانسه، انگلیس، آمریکا، بلژیک و ایتالیا، با انتشار بیانیههای جداگانه، از توافق جدید، حمایت کردهاند.
موضوعی که مورد پسند ترکیه نیست
یکی از مبانی مهم توافق جدید بین قسد و دولت سوریه این است: «قسد صاحب سه تیپ خواهد بود و نیروهای کوبانی (عین العرب) به عنوان یک تیپ با مرکزیت حلب سازماندهی خواهند شد. همچنین ترتیبات مربوط به حقوق جامعه کُرد در زمینه آموزش و بازگشت آوارگان به مناطق بومی خود در این توافقنامه گنجانده شده است».
هنوز مشخص نیست که ترتیب فرماندهی تیپهای قسد به چه شکلی خواهد بود. اما بدون شک، این همان موضوعی است که مدتها مورد اعتراض مقامات ترکیه قرار گرفته و میتواند به محلی برای اختلاف، چانه زنی و مشکلات بعدی تبدیل شود.
شبکه خبری دولتی الاخباریه سوریه، اعلام کرده که این توافق همچنین شامل ادغام نهادهای اداره خودمختار در نهادهای دولتی سوریه، منظمسازی کارمندان دولت، حل و فصل حقوق مدنی و آموزشی برای جامعه کُرد و تضمین بازگشت آوارگان به مناطق خود است.
ادغام نظامی و امنیتی به صورت جداگانه در داخل تیپها انجام خواهد شد و تضمین میکند که دولت کنترل تمام نهادهای مدنی و دولتی، گذرگاههای مرزی و مبادی ورودی را در دست میگیرد و هیچ بخشی از کشور خارج از کنترل دولت مرکزی باقی نمیماند.
تام باراک فرستاده ویژه ترامپ در پرونده سوریه که با حفظ سمت، سفیر آمریکا در آنکارا است، در بیانیهای اعلام کرده: «گامهای برداشته شده توسط دولت دمشق، تعهد به یک مشارکت ملی واقعی است. این توافقنامه امکان ادغام تدریجی ساختارهای نظامی، امنیتی و اداری در نهادهای دولتی یکپارچه را فراهم میکند و در عین حال به نمایندگان ارشد قسد فرصت تصدی مناصب عالی رتبه را میدهد. اعاده شهروندی کامل سوریه به کسانی که از محرومیتهای گذشته آسیب دیدهاند، به رسمیت شناختن زبان کردی به عنوان یک زبان ملی در کنار زبان عربی، تضمین آموزش آن در مناطق مربوطه و تصویب حمایتها در برابر تبعیض، گامهای تحولآفرینی به سوی برابری و تعلق هستند. این اقدامات، بیعدالتیهای گذشته را اصلاح کرده و جایگاه جداییناپذیر کردها را در ملت سوریه تأیید میکند. این تحولات راه را برای بازسازی نهادها، ایجاد اعتماد و جذب سرمایهگذاریهای لازم برای توسعه کشور هموار کرده است».
مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، گفته است: «اخیراً پیشنهادهایی برای تصدی مناصب بالا در دولت سوریه دریافت کردهام. ولی همچنان که به همکارانمان توصیه کردم، از این پس، ما در میان مردم خود خواهیم بود. ما باید برای وحدت کردها تلاش کنیم. من به انجام هر کاری که در این زمینه لازم باشد، ادامه خواهم داد. اهداف ما بزرگتر از آن چیزی بود که امروز به دست آوردهایم. ولی نباید تلاش انجام شده را دست کم بگیریم. این توافق در مورد محافظت از شهرهای کردنشین از نظر سیاسی، نظامی و اداری است. دستاوردهای ما محافظت خواهد شد. ما اهدافی داریم و مبارزه برای دستیابی به آنها ادامه خواهد یافت. دستاوردهای حاصل شده در زمینههای فرهنگ و آموزش محافظت خواهد شد. بحثها در مورد آموزش ادامه خواهد یافت و ما تمام تلاش خود را برای محافظت از این دستاوردها انجام خواهیم داد. تصمیمات توسط شوراهای محلی در همه جا گرفته خواهد شد. کسانی که در حال حاضر در سمتهای خود هستند به نقش خود ادامه خواهند داد. فعالیت ادارات در شهرهایی که کردها در آن زندگی میکنند ادامه خواهد یافت. دستاوردهای انقلاب محافظت خواهد شد. برخی کاستیها وجود دارد و ما برای آنها خواهیم جنگید. نیروهای دموکراتیک سوریه رسماً در قالب تیپها جای خود را در ارتش سوریه خواهند گرفت و از شهرهایی که در حال حاضر در آنها مستقر هستند، محافظت خواهند کرد. محاصره کوبانی برداشته خواهد شد».
عبدی درباره عفرین نیز گفته است: «این شهر تحت کنترل نیروهای ما نیست. عفرین یک شهر کردنشین است. 90 درصد جمعیت آن کرد هستند. بندهای توافقنامه باید در اینجا نیز اعمال شود. این توافقنامه برای شهرهای کردنشین انجام شده و عفرین یک شهر کردنشین است. این ممکن است کمی طول بکشد؛ اما در نهایت اتفاق خواهد افتاد. ساکنان آنجا به خانههای خود بازخواهند گشت».
تردید درباره تداوم توافق
عثمان سرت از تحلیلگران مشهور ترکیه، در یادداشتی تحلیلی با عنوانِ «آیا این بار، توافق اجرا خواهد شد»، مینویسد: «بر اساس توافق جدید، سلاحهای سنگین نیروهای قسد به دولت تحویل داده میشوند. ضمناً ساختارهای اداری خودمختار منحل و در دولت مرکزی ادغام میشوند و دولت مرکزی کنترل تمام منابع زیرزمینی و تأسیسات زیرساختی را به دست خواهد گرفت. چنین چیزی به این معنی است که پس از 11 سال، بالاخره شمال سوریه به دست دولت مرکزی اداره خواهد شد. آرزوهای حداکثری و غیرواقعی و چشماندازهای بیاساس، هزینههای غیرضروری به بار آورده بود. چرا از همان ابتدا و بدون هزینه، متن را به همین شکل ننوشته بودند؟ اکنون، اعضای قسد، به عنوان اعضای دولت سوریه، میتوانند با ترکیه سر یک میز بنشینند. در حالت ایدهآل، پس از این عادیسازی، همان تلاشی که شهرداریهای ترکیه برای بازسازی حلب و سایر شهرهای سوریه انجام دادهاند، برای قامشلی و حسکه نیز نشان داده خواهد شد. ولی باید دید، آیا ممکن است پ.ک.ک یک بار دیگر نظرات خود را بر قسد تحمیل کند و بازی را به هم بزند یا نه».
در همین حال، مصطفی کارا علی اوغلو از دیگر تحلیلگران ترکیه، با نیش و کنایه دولت اردوغان را به چالش کشیده و میگوید: «این روزها حالمان خوب است! چرا؟ چون مشکلاتی را که خودمان در سوریه ایجاد کردیم، تا حدودی حل شدند. این قطعاً یک پیشرفت است و ما در آنجا نفوذ کافی داریم تا بر مشکلی که خودمان ایجاد کردهایم غلبه کنیم. دولت ما عادت کرده مداوماً بگوید: هیچ گامی در منطقه یا جهان بدون اطلاع ما برداشته نمیشود، هیچ چیز بدون ما قابل حل نیست! ولی متأسفانه، جهان، یک جهانِ خیالی و داستانی نیست و تحولات جهان، غالباً بر اساس برنامهریزیهای مبتنی بر اقتصاد پیش میروند. در یک ادبیات سیاسی خیالی و داستانی، مقامات ما بارها ادعا کردهاند که حتی کشورهای اروپایی، به ترکیه حسادت میبرند! ولی در عالمِ واقعیت، آن چه اهمیت دارد آمریکا را به چالش کشیده و یک توافقنامه تجارت آزاد بسیار گسترده با هند امضا میکنند. بدون شک، اجرای توافق مزبور، به ضرر ترکیه است. در شرایطی که ما سرگرم مسائل سوریه بودیم و ادعاهای تخیلی مطرح میکردیم، هند، اروپا و دیگران، به دنبال برنامهریزی اقتصادی بودند و هستند».
حزب دمپارتی از نهادهای اقماری پ.ک.ک که 52 کرسی از 600 کرسی پارلمان ترکیه را در اختیار دارد، در بیانیهای مشترک به امضای دو رهبر این حزب یعنی تولای حاتم اوغلولاری و تونجر باقرخان، حمایت خود را از این توافق ابراز کرد.
رهبران این حزب اعلام کردند: از این توافق استقبال کرده و از کشورها، نهادها و افرادی که به عنوان میانجی تلاش کردند تشکر میکنیم. وظیفه ما حمایت از تصمیماتی است که آنها گرفتهاند. ما تمایل آنها به مذاکره و موضع آنها در میز مذاکره را تحسین میکنیم. ما همیشه تأکید کردهایم که مشکلات باید از طریق مذاکره و گفتگو حل شوند و امروز نیز به این امر پایبندیم».
حال باید دید با توجه به این موضع دمپارتی و گشوده شدن گره در شمال سوریه، آیا بن بست در مذاکرات صلح در ترکیه و خلع سلاح کامل پ.ک.ک نیز رفع خواهد شد یا نه.
انتهای پیام/