لیلا پایدار- مرتضی مکی کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با خیرنگار اعتمادآنلاین ارزیابیاش درباره سفر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان به ترکیه در مقطع کنونی و با اشاره به فضای پرتنش حاکم بر منطقه گفت: تشدید تهدیدات نظامی آمریکا علیه ایران جابهجایی ناوگانهای نظامی به سمت منطقه و واکنشهای متقابل جمهوری اسلامی ایران، سطح تنشها در منطقه را به شکل قابل توجهی افزایش داده است. ایران در عین اعلام آمادگی برای مذاکرهای جدی و بدون پیششرط، بر آمادگی خود برای هرگونه سناریو نیز تأکید کرده و همین موضوع فضای منطقه را وارد مرحلهای حساس کرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی برخی بازیگران منطقهای از جمله ترکیه تلاش میکنند با ایفای نقش میانجی، زمینه مدیریت بحران و کاهش تنش را فراهم کنند. جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده که حاضر به پذیرش مذاکره تحمیلی و شروط یکجانبه آمریکا نیست و خواستههایی که در عمل به معنای تسلیم ایران باشد را نخواهد پذیرفت. با این حال، تهران تلاش میکند از ابتکارهای منطقهای برای جلوگیری از تشدید بحران و حرکت به سمت درگیری نظامی استفاده کند.
وی با بیان اینکه احتمال پذیرش چهار شرط مطرحشده از سوی آمریکا بسیار ضعیف است گفت: چرا که این شروط بیشتر در چارچوب «دیپلماسی اجبار» تعریف میشود یعنی تلاش برای تحمیل خواستهها از طریق فشارهای سیاسی و تهدیدات نظامی. ایران از ابتدا اعلام کرده اگر آمریکا واقعاً به دنبال حلوفصل موضوع هستهای است، میتوان با تمرکز مرحلهای بر پروندهها به یک مسیر توافق دست یافت، نه اینکه همه مطالبات را بهصورت یکجا مطرح کند.
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: با توجه به سطح بالای تنش در منطقه، حتی متحدان آمریکا نیز از تبعات یک درگیری گسترده نگران هستند. هرچند ابتکارهای دیپلماتیک ممکن است در کوتاهمدت بسیار امیدوارکننده به نظر نرسد، اما باید از هر تلاشی که به کاهش تنش و جلوگیری از جنگ منجر شود، استقبال کرد چرا که یک جنگ فراگیر خسارتهای سنگینی نهتنها به ایران بلکه به کل منطقه وارد خواهد کرد.
مکی گفت: در عرصه سیاست نمیتوان هیچ احتمالی را بهطور کامل رد کرد، اما تحرکات نظامی آمریکا بیش از آنکه نشانه تصمیم قطعی برای جنگی گسترده باشد ابزاری برای افزایش فشار سیاسی است. با این حال نباید از پیامدهای غیرقابل پیشبینی یک درگیری نظامی غافل شد چرا که تبعات اقتصادی، سیاسی و امنیتی آن میتواند بسیار گسترده باشد.
وی تأکید کرد: نشانههایی که طی هفتههای اخیر در فضای منطقه مشاهده شده، زنگ هشداری است که ضرورت فاصله گرفتن از سناریوی جنگ و تلاش برای یافتن راهکارهای دیپلماتیک را بیش از پیش برجسته میکند. از این منظر، سفر وزیر امور خارجه ایران به ترکیه باید مورد حمایت قرار گیرد، هرچند بدبینی نسبت به سوابق رفتاری آمریکا همچنان وجود دارد، اما وظیفه سیاست خارجی دقیقاً تلاش برای گشودن مسیرهای ممکن و جلوگیری از بدترین سناریوهاست.