به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین یزد، افشین عالمی معاون طرح و توسعه این شرکت با بیان این که بند های تغذیه مصنوعی و سدها تفاوت هایی دارند، گفت: بندهای تغذیه مصنوعی سازه هایی با ارتفاع کمتر از ۱۵ متر و حجم ذخیره کمتر از ۴میلیون مترمکعب هستند که در مناطقی با تغییرات ارتفاعی کم (دشتها) که خاک دارای ظرفیت نفوذپذیری خوبی باشد، قبل از ورود آب به مناطقی که دارای ساختار با اثر منفی بر آب سطحی است؛ ساخته می شوند و پیش از آنکه کیفیت آب کاهش یابد با مهار رسوب و آزادسازی تدریجی، جریان به تغذیه سفره های آب زیرزمینی کمک می کنند.
وی به ویژگیهای سدها اشاره کرد و افزود: در سدهای مخزنی ارتفاع سد و حجم مخزن بیش از بندها بوده و در این سازه ها با ایجاد عناصر آب بند در پی و بدنه، در عمل مخزن سد آب بند شده و با رهاسازی کنترل شده آب به پایین دست بر اساس مجوزهای تخصیص جهت مصارف شرب، بهداشت، صنعت و کشاورزی استفاده می شوند.
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه ای یزد به شرایط استفاده از آب بندهای تغذیه مصنوعی و سدها اشاره و تصریح کرد: این شرایط به منابع رودخانه و جنس ساختگاه محل احداث هر یک از این دو سازه بستگی دارد که به علت هزینه های بسیار کمتر، سازه های تغذیه مصنوعی تأثیرگذاری کمتر بر محیط زیست و جریان طبیعی آب دارند. به همین دلیل سازه های تغذیه مصنوعی در اولویت احداث قرار می گیرند.
استان یزد دارای 26 بند تغذیه مصنوعی است
وی با بیان اینکه در استان یزد ۲۶ بند خاکی تغذیهای و تأخیری با حجم آبگیری ۲۷میلیون مترمکعب توسط این شرکت ساخته شده است، بیان کرد: محل احداث این بندها بر اساس موقعیت مسیل های آبگذری، میزان بارش، جنس زمین، نوع مصالح در دسترس، مناطق جمیعتی و اقتصادی تأثیرپذیر از سیلاب و محل قرارگیری جاده های مواصلاتی و غیره تعیین میشود.
احداث بندهای تغذیه مصنوعی باعث جلوگیری از شور شدن آب های سطحی می شود
عالمی همچنین عنوان کرد: این سازه ها شدت ورود آب های سطحی به مناطق شوره زار را کاهش داده و بخصوص با ته نشین کردن رسوبات در مخزن باعث کاهش بار رسوبی سیلاب شده و آب با شفافیت بیشتر و دِبی کمتر در مسیر طبیعی رودخانه جریان می یابد تا بهتر به سفره های آب زیرزمینی نفوذ و بخشی از بیلان منفی منابع زیرسطحی را جبران نماید.
بندهای تغذیه مصنوعی سپر ایمنی در برابر سیلاب
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای یزد با اشاره به اینکه تبخیر متوسط در استان یزد بیش از ۲۵۰۰میلی متر است، گفت: ذخیره سازی منابع آب به صورت روباز محل مناسبی برای تبخیر و هدررفت روانآبها می باشد. ولی در صورت احداث بندها در ساختگاه هایی که به لحاظ دانه بندی مصالح، مستعد نفوذ سریع آب به لایه های زیرسطحی هستند. متوقف کردن جریان سیلاب، هم می تواند بار رسوبی آن را کاهش دهد و هم با رهاسازی تدریجی در بستر رودخانه، تغذیه منابع زیرسطحی سریع تر انجام شود.
عالمی در ادامه افزود: با کنترل دبی پیک سیلاب در مخزن، از آسیب به مناطق اقتصادی و مسکونی پایین دست جلوگیری شده و بخصوص به تأسیسات جمع آوری و دفع آبهای سطحی و هدایت کننده سیلاب فرصت عملکرد با بیشترین ظرفیت را می دهد.
افزایش ۱،۳۰۰،۰۰۰ مترمکعب به حجم مخازن بندهای تغذیه مصنوعی استان در سال های گذشته
وی با بیان اینکه که استان یزد از جمله مناطقی از کشور است که بخش عمده ای از سازه های تغذیه ای و تاخیری را در سالهای قبل احداث کرده است، بیان کرد: بندهای تغذیه مصنوعی استان اکنون نیاز به مرمت،تعمیر، بازسازی و نگهداری دارد.
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای یزد عنوان کرد: این شرکت از سال 1402 در راستای تعمیر و مرمت و نگهداری بندهای استان به صورت منسجم نسبت به تخصیص بودجه از منابع داخلی خود جهت تعمیر و مرمت بندهای موجود و احداث یک بند جدید اقدام نمود که در نتیجه آن بیش از ۱،۳۰۰،۰۰۰ مترمکعب به حجم مخازن این بندها اضافه شد و بخشی از سازه های بدنه و سرریز بندها مورد اصلاح قرار گرفت.
عالمی به احداث و مرمت و بازسازی، تعمیر و نگهداری بندهای استان اشاره کرد و گفت: از جمله این اقدامات می توان به احداث بند کوه کاسه، مرمت بند رحیم آباد ابرکوه در سه مرحله، لایروبی بندهای بهاباد، بهادران ، صادق آباد، مروست، عباس آباد، دم هفت رودخانه شور و با صرف هزینه ای بیش از ۲۰۰۰میلیارد ریال اشاره نمود که این اقدامات به جهت تأثیر مستقیم بر بهبود وضعیت آبخوان مناطق مختلف استان و بهبود آبدهی چاه های شرب و کشاورزی مناطق پایین دست، تأثیر مستقیم بر بهبود معیشت مردم خواهد داشت.
رسوبات سیلاب جمع شده در مخازن بندها جهت امور کشاورزی بسیار مناسب است
عالمی عنوان کرد: با توجه به اینکه رسوبات سیلاب جمع شده در مخازن بندها جهت امور کشاورزی بسیار مناسب بوده و بار مواد آلی قابل توجهی جهت بهبود کیفیت خاک مزارع و باغها دارند، تخلیه رسوب داخل مخزن بندها و انتقال به مزارع در بهبود عملکرد سازه ها در زمانهای وقوع سیلاب مفید است.
وی با بیان اینکه دستکاری و انسداد لوله های تخلیه تحتانی توسط برخی اهالی در مناطق نزدیک این بندها از سه جهت مشکل ساز است، تصریح کرد: اول آنکه آبهای سطحی جزو انفال بوده و به همه مردم تعلق دارد و آبی که باید در مسیر طبیعی خود سفره های زیرزمینی را تغذیه کند با این کار تبخیر شده و از اثرگذاری بندها می کاهد.
عالمی به دومین مشکل اشاره کرد و افزود: در صورت وقوع سیلابهای پیاپی، سازه نمی تواند عملکرد خود را در برابر حفاظت مناطق پایین دست در کنترل دبی پیک سیلاب انجام دهد که در نتیجه هیچگونه کارایی نخواهد داشت.
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه ای یزد سومین مشکل را آسیب به سازه بند در صورت باقی ماندن زمان طولانی سیلاب در داخل مخزن دانست.
برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی عمومی درباره اهمیت این سازهها در برابر سیلاب
وی گفت: با تهیه برنامه های خبری در جراید و صدا و سیما و فیلم و تیزر و همچنین برگزاری جلسات توجیهی با جوامع محلی و شورای حفاظت از منابع آب شهرستان ها، اهمیت این سازه ها تشریح می گردد.
احداث و توسعه بندهای تغذیه مصنوعی در استان یزد در دستور کار است
این مقام مسئول افزود: تغییرات اقلیمی هر چند باعث کاهش میزان بارش در کشور ما شده است، ولی از طرف دیگر به جهت کاهش زمان بارش و افزایش شدت بارندگی، موجب افزایش وقوع سیلاب های شدید شده که نمونه های آن را در شهرستان های مختلف استان، از سال ۱۴۰۰ شاهد هستیم و این مسئله اهمیت وجود بندهای تاخیری و تغذیه مصنوعی را بیش از پیش نمایان نموده است.
وی عنوان کرد: این شرکت با پایش مستمر جریان روانابها و انجام مطالعات موردی در مسیل های مستعد و بازنگری مطالعات بندهای موجود تلاش میکند تا اثر تغییرات اقلیم را بررسی و در صورت نیاز نسبت به اصلاح سازه های موجود و احداث سازه های جدید اقدام نماید.
مدیریت بندهای تغذیه مصنوعی با استفاده از پایش هوشمند یا دادههای ماهوارهای
عالمی در پایان گفت: استفاده از تصاویر ماهوارهای در پایش آبگیری بندها پس از سیلاب و مدیریت ریسک خطرات احتمالی وجود داشته و پایش هوشمند اطلاعات می تواند عملکرد سازه ها را بهینه تر نماید.
∎