به گزارش ایسنا، دکتر شاهین آخوندزاده در نشست خبری که امروز در ساختمان مرکزی وزارت بهداشت برگزار شد، به بررسی وضعیت پژوهش در کشور اشاره کرد و گفت: پارامترهای متعددی بر عملکرد پژوهش اثرگذارند و این موضوع تنها به وزارت بهداشت محدود نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین این عوامل، سهم اعتبارات پژوهشی از تولید ناخالص داخلی (GDP) است که در سال‌های اخیر روندی نزولی داشته و از حدود نیم درصد نیز کمتر شده است.

وی با اشاره به تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری در خصوص افزایش سهم پژوهش به ۲ درصد از GDP، افزود: علی‌رغم تصریح این موضوع در قوانین برنامه توسعه، عملاً از هدف‌گذاری‌ها فاصله گرفته‌ایم و وضعیت فعلی نشان از نابسامانی در تأمین منابع مالی پژوهشی دارد.

پژوهش را نمی‌توان در یک فضای بسته و ایزوله پیش برد

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت عامل مؤثر دیگر در پیشرفت علمی را تعاملات بین‌المللی دانست و تصریح کرد: پژوهش را نمی‌توان در یک فضای بسته و ایزوله پیش برد. دانشگاه‌ها باید در تعامل جهانی باشند، اما متأسفانه تحریم‌های ناعادلانه غرب در سال‌های اخیر تأثیر مستقیمی بر خروجی‌های پژوهشی کشور گذاشته است.

آخوندزاده با بیان اینکه بخش قابل توجهی از مجلات وزارت بهداشت در پایگاه‌های بین‌المللی نمایه شده‌اند، گفت: حدود ۷۰ درصد از ۵۰۰ مجله وابسته به وزارت بهداشت دارای نمایه بین‌المللی هستند، اما روند نمایه‌سازی و داوری بین‌المللی در سال گذشته به دلیل مشکلات ارتباطی و محدودیت‌های اینترنت دچار اختلال جدی شد.

وی در ادامه بر نقش آرامش و ثبات اجتماعی در کیفیت پژوهش تأکید کرد و اظهار داشت: پژوهش نیازمند دل خوش است. اگر جامعه از نظر اجتماعی، اخلاقی، سیاسی و امنیتی در آرامش نباشد، پژوهشگر دل خوش ندارد و انگیزه انجام کار علمی از بین می‌رود. همان‌گونه که جامعه پزشکی در بحران‌ها و جنگ‌ها فداکارانه حضور یافته، باید شرایطی فراهم شود تا پژوهشگران نیز با آرامش و امید به فعالیت ادامه دهند.

آخوندزاده گفت: به‌عنوان یک معلم دانشگاه و مدیر پژوهشی، وظیفه خود می‌دانم که تا حد توان فضای آرامش را برای جامعه علمی حفظ کنیم و مسیر پژوهش را به ریل واقعی خود بازگردانیم. امید که در برنامه توسعه هفتم کشور، سهم و شأن پژوهش به جایگاه واقعی خود برسد.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با تأکید بر تأثیر دو مولفه آرامش و امنیت در توسعه پژوهش در کشور، اظهار کرد: متاسفانه امسال در دو مقطع یعنی جنگ ۱۲ روز و دوم وقایع اخیر دانشجویان خارجی را از دست دادیم. 

آخوندزاده با اشاره به اقدامات هماهنگ دستگاه‌های مختلف در زمینه هوش مصنوعی اظهار کرد: زیر نظر معاون اول ریاست جمهوری، هر دو هفته جلسه‌ای تشکیل می‌شود که در آن تقسیم کار سازمانی برای هوش مصنوعی صورت گرفته است و وزارت بهداشت نیز برنامه مدون خود را تدوین و به ستاد ارائه کرده است.

وی با تأکید بر اهمیت آموزش از پایه افزود: برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی باید آموزش را از مدارس آغاز کنیم تا دانش‌آموزان با این مفاهیم آشنا شوند و در دانشگاه‌ها بتوانند در مسیر تخصصی آن ادامه دهند. بخش‌های آموزش و پرورش، وزارت علوم و وزارت بهداشت در این زمینه نقش مستقیم دارند.

آخوندزاده کاربرد هوش مصنوعی در حوزه سلامت را بسیار گسترده دانست و خاطرنشان کرد: امروزه در دنیا بسیاری از تشخیص‌های پزشکی با کمک هوش مصنوعی انجام می‌شود. در کشور ما نیز این فناوری در برخی مراکز درمانی مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان نمونه، در فرآیند تشخیص و درمان نازایی، ارزیابی ویژگی‌های اسپرم به جای بررسی انسانی، می‌تواند به‌صورت دقیق‌تر و سریع‌تر توسط هوش مصنوعی انجام شود.

به گفته معاون تحقیقات وزارت بهداشت، در آینده نزدیک بخش قابل توجهی از فرآیندهای تشخیصی و درمانی با کمک هوش مصنوعی انجام خواهد شد که ضمن افزایش دقت، هزینه‌ها را کاهش می‌دهد.

وی افزود: ایران نیز هم‌گام با جهان از این فناوری استفاده می‌کند؛ برخی از برنامه‌های هوش مصنوعی در کشور طراحی شده و برخی مبتنی بر مدل‌های جهانی است.

آخوندزاده تربیت و نگهداری نیروی انسانی متخصص را از چالش‌های اساسی این حوزه دانست و گفت: در حال حاضر در کشور دوره‌های تخصصی PhD در زمینه هوش مصنوعی در حال اجراست و یکی از اولویت‌های ما حفظ استعدادهای تربیت‌شده است. اگر نتوانیم شرایط مناسبی برای ماندگاری نیروهای متخصص فراهم کنیم، آن‌ها جذب کشورهای دیگر خواهند شد.

وی تأکید کرد: در حوزه هوش مصنوعی به دلیل پرداخت حقوق‌های بالا در سطح جهانی، حفظ نیروهای متخصص نیازمند سیاست‌های خاص و حمایت‌های ویژه است. باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی بتوانند این نیروها را حفظ کنند.

معاون تحقیقات وزارت بهداشت در پایان به تأثیر تحریم‌ها نیز اشاره کرد و گفت: در دوره‌هایی تأمین تجهیزات و مواد اولیه آزمایشگاهی دشوار بود؛ اما با مدیریت مناسب در حال حاضر بسیاری از این موانع برطرف شده و فعالیت‌ها در مسیر توسعه علمی ادامه دارد.

بیم این داریم رتبه علمی ایران در جهان از ۱۷ به ۱۸ افت کند

این استاد دانشگاه علوم پزشکی میزان اعتبارات پژوهشی را ناکافی دانست و گفت: علی‌رغم کم‌لطفی‌هایی که در تخصیص اعتبارات پژوهشی انجام می‌شود، سهم وزارت بهداشت از پژوهش ۵۲ درصد است؛ درحالی که ۱۲ درصد اعتبارات پژوهشی را جذب می‌کنیم.

وی افزود: علی‌رغم تاکید برنامه هفتم توسعه بر افزایش سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی به ۲ درصد، ما با این آمار فاصله داریم. 

آخوندزاده با اشاره به تاثیر شدید تحریم‌ها بز تعاملات بین‌المللی در حوزه پژوهش بیان کرد: تحریم‌ها علیه ما تشدید شده است، در عین حال بخشی از عدم تعاملات بین‌المللی ریشه داخلی نیز دارد و بسیاری اوقات با کج‌فهمی و تصمیمات نابخردانه تعاملات بین‌المللی دانشگاه‌ها را کاهش می‌دهیم.

 معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه بیم این داریم رتبه علمی ایران در جهان از ۱۷ به ۱۸ افت کند، گفت: جایگاه پژوهشی ما در سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ در مقاطعی رتبه ۱۴ و ۱۵ را داشته‌ایم و الان رتبه ۱۷ پژوهشی و علمی را در جهان داریم و بیم آن می‌رود که رتبه ۱۸ را کسب کنیم.

کار برای چاپ مقاله بین المللی سخت شده اما هنوز چاپ می‌کنیم

آخوندزاده با بیان اینکه تحریم‌های بین‌المللی زمانی فقط روی خرید تجهیزات تحقیقاتی اثرگذار بود، تصریح کرد: در سال‌های اخیر کشور ایران به لحاظ چاپ مقالات مورد تحریم قرار گرفته و پاسخی که به مقالات ما می‌دهند این است که چون ایرانی و تحت تحریم‌ها هستیم مقالات چاپ نمی‌شوند. البته همچنان با تلاش‌هایی که صورت می‌گیرد چاپ مقالات انجام می‌شود؛ اما این کار به سختی روی می دهد.

وی با بیان اینکه ۱۰۰ هزار بیمار ام‌اس در کشور داریم، گفت: شیوع بیماری در سنین جوانی و در زنان بیشتر است و این بیماری ناتوان‌کننده است و بنیان خانواده را از هم می‌پاشد، محققان ایرانی بایوسیمیلار این دارو را ساخته‌اند که تولید داخل آن علاوه بر تامین پایدار، ۷۵۰ میلیون یورو کاهش ارزبری داشته است.

اعتبارات پژوهشی دستگاه‌ها بر اساس عملکرد واقعی تخصیص یابد

آخوندزاده با اشاره به بررسی لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق مجلس اظهار کرد: انتظار ما از نمایندگان مجلس این است که اعتبارات پژوهشی دستگاه‌ها بر اساس عملکرد واقعی تخصیص یابد؛ موضوعی که رئیس‌جمهور نیز طی یک‌ونیم سال گذشته به‌صورت مستمر بر آن تأکید داشته است.

وی تعاملات بین‌المللی را یکی از ارکان اصلی پیشرفت پژوهش دانست و گفت: پژوهش در فضای بسته و ایزوله امکان‌پذیر نیست. تحریم‌های ظالمانه نقش داشته‌اند؛ اما بخشی از مشکلات تعاملات علمی، ناشی از تصمیمات نادرست داخلی است که مسیر همکاری‌های بین‌المللی را دشوار کرده است.

معاون وزارت بهداشت با اشاره به فعالیت حدود ۵۰۰ مجله علمی در کشور بیان کرد: بین‌المللی‌سازی مجلات نیازمند داوری‌های خارجی و استانداردهای مشخص است. قطع یا اختلال در ارتباطات علمی، حتی برای مدت کوتاه، می‌تواند روند نمایه‌سازی و اعتبار علمی مجلات را به‌طور جدی دچار آسیب کند.

آخوندزاده با اشاره به تجربه شخصی خود به‌عنوان عضو هیئت علمی روانپزشکی گفت: کیفیت آموزش، پژوهش و خدمات درمانی مستقیماً تحت تأثیر شرایط اجتماعی و روانی جامعه است. در بحران‌ها و حوادث اخیر، جامعه پزشکی کشور با ایثار مثال‌زدنی در بیمارستان‌ها حاضر بود و حتی روزها به خانه نرفت.

انتهای پیام