به گزارش ایرنا، اقتصاد کشور دردهههای اخیر به علت قرار گرفتن در شرایط تحریمی سختگیرانه دشمنان علیه ایران، درگیر تورم شدید است و تجربه نشان داده هر میزان یارانه نقدی که به مردم پرداخت شود، پس از مدت کوتاهی به دلیل کاهش ارزش پول ملی، اثرگذاری خود را از دست میدهد.
به همین دلیل تغییر شیوه حمایت معیشتی از مردم به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده بود و مسئولان کشور را به این فکر انداخت که به جای پرداخت یارانه نقدی و قراردادن ارز ترجیحی در اختیار واردکنندگان، کالاهای اساسی مورد نیاز جامعه را از طریق ارائه کالابرگ الکترونیکی تامین کنند.
اجرای این طرح باعث میشود تا ارز بهصورت هدفمند، مستقیم و اعتباری در اختیار مصرفکنندگان واقعی که همان مردم باشند قرار گیرد، طرحی که سالها مورد کارشناسی قرار گرفت و اکنون اجرای آن مقبولیت عمومی را در استان بوشهر به دنبال داشته است.
بر اساس شواهد و گزارشها، اگر چه اجرای طرح در روزهای نخست در استان بوشهر با چالشهایی همچون کمبود برخی کالاها و تغییرات نرخ آنها در فروشگاهها روبرو شد، اما آنچه که قابل پیگیری و کنترل بود مورد بررسی قرار گرفت و نسبت به پایش برخی و برداشتن موانع مربوط با توزیع کالاهای اساسی مطابق با دستورالعمل و شیوه نامه ابلاغی به عاملان توزیع نیز قداماتی صورت گرفت که در نهایت نتیجه قابل توجه استقبال عمومی از این طرح است.
بازخورد مردمی اجرای طرح
هرچند در روزهای ابتدایی اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی به مانند زمان توزیع اقلام اساسی با نرخ دولتی و دوران توزیع کوپنی و سهمیهبندی کالاها، صفهای طویل مقابل فروشگاهها برای دریافت اقلام کالابرگی تشکیل شد اما به مرور زمان و افزایش شمار فروشگاههای مرتبط با سامانه کالابرگی این صفها هر روز کوتاهتر شد تا اکنون که به گفته مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر بیش از ۹۵ درصد اعتبار طرح کالابرگ تخصیصی دیماه به این استان مصرف شده، وضعیت به روند عادی بازگشته است.
یکی از بانوان مراجعه کننده به فروشگاهی که با سامانه توزیع اقلام کالابرگی مشترک است به خبرنگار ایرنا گفت: برخی کالاهای مشمول طرح کالابرگ از جمله برنج و روغن در همه فروشگاههای مرتبط با سامانه کالابرگ به میزان کافی وجود ندارد و باید برای تامین آنها حداقل به چند فروشگاه سر بزنی این باعث میشود تا وقت و هزینه زیادی از مردم صرف تهیه این اقلام شود.
وی که خواست نامش در خبر فاش نشود، ادامه داد: با حذف ارز ترجیحی قیمت کالاها بویژه اقلام اساسی و مشمول کالا برگ به صورت بی رویه افزایش یافته است طوریکه قیمت هر کیسه ۱۰ کیلوگرمی برنجهای وارداتی هندی و پاکستانی که پیش از اجرای طرح کالابرگ و حذف ارز ترجیحی بین ۶ تا ۸ میلیون ریال بود اکنون به بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون ریال افزایش یافته است.
زوج جوانی در فروشگاهی در حالی که دو بطری روغن با استفاده از کالابرگ خریداری کرده بودند به خبرنگار ایرنا اظهار کردند: در روزهای نخست اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی روغن در بیستر فروشگاه موجود نبود که دلایل آن تقاضای زیاد مردم و توزیع نامتعادل آن میان فروشگاهها عنوان میشد، اما در زمان حاضر در تمامی فروشگاههای این استان روغن با نرخ دو میلیون و ۱۷۰ هزار ریال (قیمت کالابرگی) وجود دارد که این امر ما را به آینده مطلوب این طرح امیدوار میکند.
این زوج جوان یکی از مشکلات طرح کالا برگ الکترونیک را افزایش نامتناسب قیمت کالاهای مشمول این طرح با میزان اعبتار در نظر گرفته شده برای هر در ماه اعلام کردند و گفتند " پس از حذف ارز ترجیحی نرخ اجناس بویژه کالاهای اساسی بسیار بی رویه بالا رفته است و از توان خرید مردم بویژه حقوق بگیران ثابت ( کارگران و کارمندان)، بازنشستگان و مستمری بگیران و اقشار آسیب پذیر خارج است.
پیرمردی که درحال خرید در فروشگاهی در بوشهر بود به سمت خبرنگار ایرنا آمد و اظهار کرد: این طرح همان کوپن قدیم است و فقط این بار در کارتمان ریخته شده اما تفاوتش این است که خودمان باید دنبال کالا بگردیم و تمامی اقلام در یک فروشگاه یافت نمیشود و بهتر این است که ۱۱ کالای اساسی در تمامی فروشگاههای معین متمرکز شود.
خانم جوانی که به اظهار خودش سه فرزند یتیم دارد بر این باور است که پرداخت یارانه نقدی بهتر از طرح کالابرگ است.
وی که از ذکر نامش پرهیز داشت گفت: افزایش نرخ گوشت، مرغ و برنج پس از حذف ارز ترجیحی بیشتر از مبلغی است که مسئولان اعلام کردند و در برخی موارد اعتبار کالابرگ واریزی به حساب افراد حتی نصف اقلام اساسی مشمول طرح را برای خانوارها تامین نمیکند..
این شهروند بوشهری ادامه داد: به عنوان مثال در ابتدای اجرای این طرح نرخ یک کیلو گوشت قرمز با کیفیت، حداکثر به ده میلیون ریال میرسید اما اکنون این کالا کمتر از ۱۶ میلیون ریال در فروشگاهها یافت نمیشود، این امر درباره نرخ مرغ نیز صدق میکند.
چند تن از شهروندان بوشهری نیز از شرط اجباری برخی فروشندگان برای ارائه اجناس کالابرگی همراه با خرید کالاهای دیگر خبردادند و اظهار کردند: این فروشندگان ارائه کالای اساسی را منوط به خرید سایر اقلام میدانند که این امر خلاف قوانین است.
دختر جوانی در فروشگاه دیگری بیان کرد: هدف این طرح کوتاه کردن دست مفسدان اقتصادی است و تخصیص ارز مستقیم به مصرف کننده یکی از راهکارهای بسیار خوب دولت است که جای خالی آن سالها بود که احساس میشد، اما با توجه به تورم موجود که حاصل از سایه تحریمها است، بین اراده دولت و اجرای آن توسط فروشندگان خرد و توزیع کنندگان فاصله انداخته و انتظار میرود با نظارت و پایش بیشتر به اتفاقات مطلوبی منجر شود.
وی افزود: از ۱۱ قلم کالای اساسی اعلام شده نرخ بیشتر کالاها ثابت است بجز برنج و گوشت و مرغ و در برخی موارد تخم مرغ، این کالاها در حقیقت اساسی ترین کالاهای مد نظر مردم است و نیازمند تمرکز بیشتر مسئولان بر تعین نرخ مصوب برای آنها است.
بر اساس سخنان چند تن از فروشندگان و مدیران فروشگاههای عامل توزیع کالاهای طرح کالابرگ الکترونیک نیز مشکلاتی همچون کمبود برخی کالاها در یک تا دو هفته اول مشاهده میشد، امری که شاید بطور کامل برطرف نشده باشد اما با توجه به تامین کالا به دفعات بیشتر از سوی دستگاههای تابعه رضایت نسبی را برای برخی از کالاها به همراه داشته است.
کالابرگ راهکار مقابله با تورم و فساد
نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت تغییر شیوه حمایت معیشتی از مردم گفت: تأمین کالاهای اساسی از طریق ارائه کالابرگ الکترونیک به جای یارانه نقدی، راهکار اساسی مجلس برای مقابله با تورم افسارگسیخته و جلوگیری از فساد ناشی از پرداخت یارانه در مبدا است.
ابراهیم رضایی اظهار کرد: کشور درگیر تورمی شدید است و تجربه نشان داده هر میزان یارانه نقدی که به مردم پرداخت شود، پس از مدت کوتاهی به دلیل کاهش ارزش پول ملی، اثرگذاری خود را از دست میدهد.
وی بیان کرد: از این رو، مجلس پس از بررسیهای کارشناسی گسترده در کمیسیونهای مختلف به این جمعبندی رسید که کالری و نیازهای اساسی مردم باید بهصورت مستقیم و از طریق تأمین کالا، نه پرداخت پول، تأمین شود.
نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی افزود: این رویکرد بهصراحت در قانون برنامه هفتم توسعه پیشبینی شده و در ماده ۳۱ این قانون و تبصره ۵ لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ مورد تأکید قرار گرفته است.
وضعیت کالاهای اساسی در بوشهر مطلوب است
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر در گفت و گو با ایرنا بیان کرد: برغم برخی چالشها در توزیع کالاهایی همچون روغن در روزهای آغاز طرح کالا برگ الکترونیکی که آن نیز بدلیل مشکلاتی در تامین آنها از استانهای دیگر بود مابقی کالاها بر اساس نیاز و جمعیت استان تهیه و توزیع میشود و بطور کلی وضعیت کالاهای اساسی در استان بوشهر مطلوب است.
مرتضی بحرانی قیمت گوشت قرمز را نیز متأثر از استانهای همجوار عنوان و دربارهٔ تثبیت نرخ این کالا در آیندهای نزدیک نیز ابراز امیدواری کرد.
وی افزود: نرخ مرغ در استان بوشهر پایین تر از استانهای دیگر است طوریکه به استانهای همجوار ارسال میشود.
بحرانی با اشاره به تمرکز بر توزیع عادلانه کالاهای اساسی در انتخاب فروشگاههای مجاز واجد شرایط کمیته کالابرگ در این استان گفت: همچنین استقرار عاملان توزیع در خیابانهای اصلی شهرهای استان مورد تاکید واقع شد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تامین کالا در سال جاری را مطلوب عنوان کرد و از توزیع یکهزار و ۴۰۰ تن کالای اساسی همچون ۱۷۰ تن شکر، بیش از ۴۸۰ تن برنج، ۱۸۰ تن مرغ و ۲۲۰ تن روغن تنها در دیماه امسال خبرداد و تأمین تمامی کالاهای اساسی تا پایان سال را بر اساس ذخایر استان بوشهر قطعی دانست.
اگرچه همچنان خلاهایی مبنی بر کمبود یا افزایش نرخ کالاهای اساسی مشاهده میشود اما در مقایسه با هفته اول طرح رضایت نسبی در نگاه فروشندگان و مردم مشاهده میشود.
استقبال مردم از طرح کالابرگ الکترونیکی دربوشهر
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر گفت: براساس طرح کالابرگ الکترونیکی ۹ هزار و ۳۹۹ میلیارد ریال به این استان تخصیص یافت که از ۱۷ دیماه امسال تاکنون هشت هزار و ۹۶۳ میلیارد ریال (معادل ۹۵ درصد) آن مصرف شدهاست.
مرتضی پروانه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: بر اساس آمار مندرج در سامانه مربوطه تاکنون ۳۰۶ هزار و ۹۲۰ خانوار بوشهری از خدمات کالابرگ الکترونیکی درقالب ۴۴۶ هزار و ۷۷۴ تراکنش برای تهیه ۱۱ قلم کالای اساسی استفاده کردهاند.
وی اقلام اساسی را با توجه به مقدار استقبال مردم و موارد درج شده در آمار دریافتی تشریح کرد و افزود: بیشترین کالاهای دریافتی به ترتیب مربوط به برنج، حبوبات، گوشت سفید و قرمز، تخم مرغ، روغن، قند و شکر، شیر، پنیر، ماست و ماکارونی اعلام شدهاست.
پروانه ادامه داد: هیچ محدودیتی در زمان یا مکان خریدبرای خانوارها وجود ندارد و آنها میتوانند همه اقلام را به شکل یکجا یا مجزا از فروشگاههای طرف قرارداد در زمانهای مختلف خریداری کنند.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بوشهر یادآور شد: کالاهای اساسی شامل مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کم چرب، ماست کم چرب و پنیر است که این مواد غذایی از اهمیت بالایی در سبد مصرفی خانوارها برخوردارند.
اجرای کالابرگ الکترونیکی در ابتدای مسیر
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این باره بیان کرد: بخشی از خلا موجود در باب تعداد مشمولان طرح کالابرگ و اعتبار تخصیص داده شده به استان بوشهر مربوط به دو گروهی است که اولا از سال ۱۳۹۳ تاکنون یارانه دریافت نمیکردند و دوم کسانی که از دریافت آن انصراف داده بودند و به طور کلی بر اساس برنامهریزیهای دولت به تمامی مردم تعلق میگیرد.
پروانه اظهار کرد: کسانی که شامل یکی از این دو گروه میشوند با ثبت نام در سامانه سیمین و یا ncr.ir نسبت به احراز وضعیت خانوار خود اقدام کنند.
بررسی و نظارت بر اجرای درست دستورالعمل
مدیرکل تعاون، کار ورفاه اجتماعی استان بوشهر بیان کرد: هر گونه تخلف از سوی فروشندگان مورد ارزیابی بازرسان نامحسوس این نهاد و کمیته مربوطه قرار میگیرد، تاکنون مواردی از سوی فروشندگان خرد مشاهده شده که تعداد آنها انگشت شمار است.
وی ادامه داد: بر اساس دستورالعمل نظارت چنانچه فروشگاهی نسبت به عدم رعایت بندهای قانونی و متعهد شده در دستورالعمل ارائه کالابرگ الکترونیکی اقدام کند ضمن تشکیل پرونده قضایی دستگاه پوز آنها نیز ضبط میشود و امکان استفاده از آن برای کسبه مورد نظر وجود ندارد.
پروانه تصریح کرد: مردم میتوانند نسبت به گزارش موارد تخلف از طریق سامانه برخط zrm.ir اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و همچنین شمارههای پاسخگوی ۳۰۱۱۰ پلیس امنیت اقتصادی ۱۳۵ اقدام کنند.
مدیرکل تعزیرات حکومتی نیز با تاکید بر برخورد قانونی با متخلفین و گران فروشان اظهار کرد: این دستگاه روزانه بهمراه بازرسان اداره کل صمت، کار و رفاه اجتماعی و جهاد کشاورزی نسبت به بازدید از واحدهای صنفی مرتبط و بررسی موارد تخلف بنا بر مشاهدات رصد شده و یا گزارشات مردمی اقدام میکند.
بر اساس مقایسه آماری الگوهای پرمصرف ترین کالاها از روزهای ابتدایی این طرح تاکنون تغییراتی در آن مشاهده میشود که یکی از علل اساسی و مورد توجه آن افزایش میزان کالاهایی است که پیش از آن تأمین آن کم و یا به کندی انجام میشد و در زمان کنونی میتوان گفت که این مشکل به طور نسبی تسهیل شده است.
بدون شک طرح اجرای کالابرگ الکترونیکی از محل نقدینگی دولت نیازمند همکاری های بیشتر و برنامه ریزی های دقیق تری است اما آنچه بدیهی است در زمان کنونی و بر اساس مطالعات انجام گرفته از سوی کارشناسان و متخصصین این امر تنها راهکار مبارزه با فساد ارزی و همچنین بهترین شیوه برای تخصیص ارز در سفرههای مردم است که با بررسی سیر آن در استان بوشهر و استقبال عموم از این طرح پیش بینی میشود موجب دلگرمی مردم و سربلندی مسئولان امر شود.
برغم اینکه آمار دقیقی از تعداد خانوارهای مناسب با شاکله تعریف شده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه ها در دسترس نیست اما گمانه زنی ها بر مبنای اعلام نهایی وزارت کار و رفاه اجتماعی مبنی بر تخصیص یارانه به ۹۰ درصد کشور و تعمیم آن بر جمعیت یک میلیون و ۲۲۳ هزار نفری استان بوشهر، میتوان گفت حدود ۷۰ درصد جمعیت این استان از این طرح بهره مند شدهاند.