به گزارش ایرنا، مازندرانی ها از سال ۱۳۹۱ نام پزشک خانواده را شنیده اند هرچند در ابتدا با آن غریبه بودند اما اکنون که اثرات و تبعات اجرای این طرح در حوزه بهداشت و درمان را چشیده اند می دانند که تا چه اندازه این طرح توانسته آنها را در پیشگیری از بیماری های غیرواگیر همچون دیابت و فشار خون و همچنین مدیریت بیماری ها کمک کند.

طرح پزشک خانواده، برنامه ای سلامت‌محور و مبتنی بر پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ها است، به طوری که آموزش و پیشگیری در آن اولویت اصلی اجرای طرح محسوب می‌شود تا به این شکل هزینه‌های بخش درمان در کشور کاهش یابد.

بیشتر از ۳۰۰ پزشک خانواده روستایی و همین تعداد ماما خانواده به جمعیت خانوار روستایی مازندران خدمات ارایه می دهند و همچنین بیشتر از ۶۰۰ پزشک خانواده شهری در این استان فعالیت دارند.

در شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر جمعیت هر پزشک خانواده به ۲ هزار و ۵۰۰ تا سه هزار نفر خدمات درمانی ارائه می کند و تمامی کنترل های لازم درمانی افراد از طریق این پزشکان برای افراد انجام می شود و در صورت نیاز به دریافت سطوح بالاتر دریافت خدمات اقدام لازم برای ارجاع به پزشک متخصص که در این طرح قرار دارند انجام می شود.

طبق گزارش رسمی مازندران به خاطر اجرای طرح پزشک خانواده، رتبه دار در شناسایی بیماران دیابت است. پزشکان از دیابت و فشار خون به عنوان مادر بیماری ها یاد می کنند. بر اساس برآوردهای رسمی، دیابت بیشتر از ۱۰ درصد هزینه درمان نظام سلامت را به خود اختصاص می‌دهد. و علاوه بر این عامل اصلی نارسایی کلیه و دیالیزی شدن افراد به شمار می رود.

همچنین در طرح پزشک خانواده برای گروه های مختلف سنی و جنسی مانند مادران باردار، نوزادان و کودکان، افراد بالای ۵۰ سال و مسن بسته های ویژه مراقبتی در نظر گرفته شده است و جمعیت این گروه ها برای این که قطار نظام سلامت محور به حرکتش در مسیر ادامه دهد، باید طبق برنامه زمان بندی به پزشک خانواده خود مراجعه کنند.

ششم مرداد ۱۳۹۱ طرح پزشک خانواده شهری و نظام ارجاع، در مازندران به اجرا در آمد و در آن زمان اعلام شد برای این منظور طرح جمع‌آوری اطلاعات خانوار پزشک شهری در مازندران آغاز شد و با تکمیل شدن مرحله جمع‌آوری اطلاعات، مرحله انتخاب پزشک خانواده نیز در مازندران در مراکز درمانی استان آغاز شد و اطلاعات ۲ میلیون شهروند مازندرانی در سامانه ملی الکترونیک سلامت به ثبت رسید.

بیماری کلیه را بشناسید

کارشناسان بهداشت و درمان هشدار می دهند که با گسترش روزافزون عوامل خطرآفرین مانند فشار خون و دیابت در جامعه، بیماری مزمن کلیه در حال تبدیل شده به چالشی مهم برای بخش سلامت کشور است و بیم آن دارند که در سال های نه چندان دور در صورت عدم رعایت نکات لازم برای شناسایی و پیشگیری، بیماری کلیوی در کشور به مرحله بحرانی برسد.

کلیه، عضو کوچک و پراهمیت بدن انسان است که هر ۲۴ ساعت در مجموع حدود ۲۰۰ لیتر از مایعات بدن را تصفیه و از این میزان حدود ۲ لیتر مایع به صورت ادرار از بدن دفع و باقی مانده یعنی حدود ۱۹۸ لیتر به بدن باز گردانده می شود.

همچنین این عضو بدن تنظیم فشار خون، تعادل الکترولیتی و تولید سلول های قرمز خون را برعهده دارد و چنانچه کلیه ها یک روز وظایف خود را به درستی انجام ندهند، عملکرد بیشتر ارگان های بدن، بویژه قلب مختل می شود.

کلیه، هورمون‌های تنظیم فشار خون را می‌سازد. به همین علت بیماری کلیه باعث افزایش فشار خون می‌شود. برعکس این مساله نیز ممکن است اتفاق بیفتد. فشار خون بالا به رگ‌های بدن آسیب می‌رساند وخون رسانی به کلیه کم می‌شود. علاوه براین، فشار خون بالا به نفرون‌ها که واحدهای کوچک تصفیه خون در کلیه هستند نیز آسیب می‌رسانند. اگر کسی بیماری مزمن کلیه داشته باشد نیز فشار خون بالا باعث بدتر شدن آن می‌شود.

دیابت یکی از عوامل ایجاد بیماری کلیوی و از کار افتادن کلیه هاست. بیماری کلیوی دیابت یا نفروپاتی دیابتی یکی از عوارض دراز مدت و شایع دیابت است که براثر اختلالات عروقی به دلیل بالا بودن قند در بدن اتفاق می افتد. دیابت بیشتر مواقع علت اصلی بیماری پیشرفته کلیوی است که با نام "بیماری کلیوی مرحله نهایی"' شناخته می شود. با توجه به این که کلیه ها مسئول خارج نمودن مواد زائد و مایعات اضافه از بدن هستند، در طول زمان بالا بودن مقدار قند خون سبب فعالیت بیش از حد کلیه ها می شود و در نهایت کلیه ها به دلیل پرکاری زیاد دچار اختلال می شوند.

پزشکان متخصص می گویند که نارسایی کلیه می تواند سال ها بدون علامت در فرد وجود داشته باشد و تنها از طریق چکاب مداوم و آزمایش های ادرار و خون برای مشخص شدن میزان دفع پروتئین و میزان کراتین موجود در خون ردگیری سلامت یا درگیری کلیه افراد قابل انجام است.

دیالیز یا همان روش پزشکی تصفیه خون از مواد زائد به وسیله دستگاه، آخرین و نهایت کار درمانی برای ادامه زندگی افرادی است که دچار نارسایی کلیه شدند و هر بیمار کلیوی که به این مرحله می رسد، برای زنده ماندنش می بایست هفته ای سه بار رنج و مشقت چند ساعته قرار گرفتن زیر این دستگاه به همراه درد ناشی از مکش خون از رگ ها و تزریق دوباره آن را تحمل کند.

پزشک خانواده و نقش آن در کاهش بار مالی درمانی

سرپرست معاونت بیمه و خدمات سلامت اداره کل بیمه سلامت مازندران در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: نقش پزشک خانواده در کاهش دیالیزی شدن افراد است که این نقش را می‌توان در چند محور اصلی شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر (غربالگری) است.

دکتر حر وفایی رستمی افزود: پزشک خانواده با آگاهی از سابقه بیمار، به طور منظم افرادی را که در معرض خطر بالای بیماری کلیوی هستند، غربالگری می‌کند.

وی ادامه داد : بیماری‌های زمینه‌ای از جمله دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا (دو عامل اصلی نارسایی کلیه)، ‌سابقه خانوادگی نظیر نارسایی کلیه یا بیماری‌های ارثی کلیوی از فاکتورهای اصلی بروز نارسایی کلیه و دیالیزی شدن فرد است.

این کارشناس حوزه بیمه و سلامت از چاقی، مصرف طولانی‌مدت برخی داروها (مثل مسکن‌های NSAID)، سابقه بیماری قلبی-عروقی، و سن بالا از دیگر عوامل خطرآفرین و عامل بروز بیماری های کلیوی برشمرد.

وی انجام آزمایش های ساده ادرار برای بررسی پروتئین و آلبومین از سوی پزشکان خانواده را یکی از راههای پیشگیری از حاد شدن این نوع بیماری ها برشمرد و ادامه داد: پزشکان خانواده با بکار بستن مدیریت تهاجمی و پیگیری مستمر بیماری‌های مزمن می توانند بیماری های عامل نارسایی کلیه را کنترل کنند.

پزشکان خانواده راهبردی ترین مسیر برای مقابله با اپیدمی نارسایی کلیه

به گفته وفایی رستمی، ‌درمان دیابت و پایین آوردن قند خون با تجویز دارو و توصیه های غذایی و ورزش به همراه تجویز داروهای محافظ کلیه از جمله اقدامات پیشگیرانه پزشکان خانواده برای افزایش بیماران دیالیزی است.

وی ادامه داد :پزشک خانواده دانش لازم برای خودمراقبتی را به بیمار آموزش می‌دهد از جمله رژیم تغذیه ای، ‌ تغییر سبک زندگی، ‌آگاهی از علائم هشدار وو مشاوره در مورد مصرف بی خطر دارو است.

معاون بیمه سلامت مازندران عنوان کرد: پزشکان خانواده با هماهنگی مراقبت و ارجاع به موقع به متخصص (نفرولوژیست) همچون دروازه بان سیستم عمل می کنند تا از آسیب حاد کلیه جلوگیری کنند.

وی تاکید کرد : پزشک خانواده با اجرای این نقش‌ها، در واقع سنگ بنای برنامه پیشگیری از دیالیز است.

وفایی رستمی با برشمردن اقدامات پزشکان خانواده در این زمینه عنوان کرد: کاهش وقوع بیماری‌های کلیوی مرحله انتهایی (ESRD). به تاخیر انداختن شروع دیالیز (گاهی برای سال‌ها یا دهه‌ها). کاهش بار مالی سنگین بر سیستم سلامت و خانواده‌ها. ارتقای کیفیت زندگی و سلامت عمومی بیمار می‌شود.

وی ادامه داد: پزشک خانواده با "مدیریت ریسک" در سطح جمعیت تحت پوشش خود، از تبدیل شدن بیماران مبتلا به دیابت و فشارخون به "بیمار دیالیزی" آینده جلوگیری می‌کند. این نقش، اقتصادی‌ترین و انسانی‌ترین راهبرد برای مقابله با اپیدمی نارسایی کلیه در جهان است.