نرخ دلار و قیمت طلا روز به روز بیشتر میشود و نگرانی از تشدید اوضاعِ بد اقتصادی به یک نگرانیِ همگانی تبدیل شده است. حقوقبگیران و اقشار ضعیف جامعه بیش از همه از این وضعیت متضرر خواهند شد. سقوط معیشتِ این گروه از خیلی سالها پیش، در پی سرکوب مزد و همزمان افزایش نرخ تورم، آغاز شده است. موج جدید گرانیِ طلا و دلار و همزمان اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی نیز اوضاع را بسیار بدتر کرده و پیشبینی میشود که وضعیت معیشت مردم تحت تأثیر این شرایط، سقوط بیسابقهای داشته باشد. شروع اعتراضات اخیر در پیِ همین گرانیها اتفاق افتاد و حالا بعد از گذشت حدود چند هفته، همچنان قیمتها روندی به شدت صعودی دارد.
اکبر شوکت، فعال صنفی کارگران ساختمانی، در گفتگو با «ایلنا» با اشاره به تبعات اقتصادی افزایش نرخ دلار، حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه یک میلیون تومانی گفت: اعتراضات اولیه از بازار تهران و بهدلیل نوسانات شدید نرخ ارز آغاز شد. افزایش نرخ ارز تأثیر مستقیمی بر قیمت کالاها گذاشت و زندگی کاسبان و مردم عادی را با مشکل جدی مواجه کرد. وقتی یک کاسب امروز کالایی را با قیمت مشخص میفروشد، فردا برای خرید همان کالا باید هزینهای بهمراتب بالاتر پرداخت کند و این چرخه عملاً امکان ادامه فعالیت را از او میگیرد. این صدای اعتراض اما شنیده نشد و حالا هم به نظر میرسد همه چیز را رها کردهاند.
او با انتقاد از نبود خروجی ملموس جلسات مسئولان با اصناف گفت: بارها گفته شده که با تشکلها و اصناف جلسه برگزار شود، اما صرف برگزاری جلسه بدون نتیجه، مشکلی را حل نمیکند. متأسفانه بسیاری از این جلسات خروجی مشخصی نداشتهاند و برخی مسئولان حتی اعتقادی به گفتوگو با نمایندگان مردم ندارند.
این فعال کارگری با اشاره به افزایش شدید هزینههای زندگی گفت: اگر سبد معیشت خانوار را با شش ماه قبل مقایسه کنیم، بهراحتی میتوان افزایش حداقل ۵۰ درصدی را مشاهده کرد که عددی بسیار نگرانکننده است. برخی اقلام، بهویژه کالاهای پروتئینی مانند گوشت قرمز، از ابتدای سال تاکنون افزایش قیمتی بین ۲۰۰ تا حتی ۳۰۰ درصد داشتهاند!
وی افزود: در حالی که قیمتها چند برابر شده، یک میلیون تومان کمک معیشتی عملاً تأثیری در زندگی مردم ندارد و بیشتر شبیه پاککردن صورت مسئله است.
شوکت با بیان مثالی از وضعیت قیمت گوشت گفت: ابتدای سال قیمت هر کیلو دام زنده حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان بود، اما اکنون به حدود ۶۰۰ هزار تومان رسیده است. قیمت گوشت گوساله نیز از حدود ۵۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته، یعنی تنها در یک قلم، یک میلیون تومان افزایش قیمت داشتهایم. با این وضع نرخ سبد معیشت را هر جور هم حساب کنند فکر نمیکنم زیر ۷۰ میلیون تومان در بیاید و مشخص نیست دستمزد کارگران برای سال ۱۴۰۵ را چگونه میخواهند تعیین کنند؟!
وی ادامه داد: این افزایشها بهطور مستقیم باعث کاهش شدید سرانه مصرف شده است. اگر سرانه مصرف گوشت در دهههای ۶۰ و ۷۰ را با امروز مقایسه کنیم، متوجه میشویم که مصرف مردم چندین برابر کاهش یافته است.
این فعال کارگری تأکید کرد: مردم بیش از هر کسی واقعیت معیشت را درک میکنند، چون هر روز با آن زندگی میکنند. برخلاف برخی مسئولان که شاید سالی یکبار هم خودشان خرید نکنند، مردم بهخوبی میدانند قدرت خریدشان چقدر کاهش یافته و این واقعیت را نمیتوان با آمارسازی یا اظهارات غیرواقعی پنهان کرد.
وی با اشاره به کاهش شدید قدرت خرید اقشار ضعیف جامعه گفت: قدرت خرید اقشار ضعیف بهشدت و بهصورت فوقالعاده وحشتناک کاهش پیدا کرده است. ما این موضوع را بهصورت میدانی و روزمره مشاهده میکنیم. با این حجم از افزایش قیمتها، طبیعی است که تقاضا بهشدت افت کند، چون مردم دیگر توان خرید این کالاها را ندارند.
شوکت افزود: ببینید گرانی فقط روی مصرفکننده اثر نمیگذارد، تولیدکننده هم آسیب میبیند. وقتی مردم قدرت خرید نداشته باشند، نمیتوانند کالا بخرند و در نتیجه اجناس روی دست فروشنده میماند. این موضوع باعث کاهش فروش تولیدکننده و در نهایت ضرر و زیان کل زنجیره اقتصادی کشور میشود.
این فعال صنفی با انتقاد از اظهارات وزیر کار در رابطه با اینکه حذف ارز ترجیحی تنها ۵۰۰ هزار تومان روی قیمت کالاها اثر گذاشته گفت: نحوه برخورد و دروغ گفتن به مردم، باعث دلزدگی و دلچرکین شدن جامعه نسبت به مسئولانی میشود که این آمار و ارقام را اعلام میکنند. مردم بازار را میبینند و از افزایش گستردهی قیمت کالاها و خدمات خبر دارند.
او با اشاره به نقش مافیاهای اقتصادی گفت: متأسفانه در کشور مافیاهایی شکل گرفتهاند که بیش از ۲۰ سال است با دولتهای مختلف کار کردهاند. این مافیاها نهادهها را وارد میکنند اما آنها را نگه میدارند و حتی حاضر نیستند در این شرایط سخت اقتصادی، یک سال از سود خودشان بگذرند.
وی افزود: نمیگوییم ضرر کنند، اما حداقل از سودهای نجومی و نامعقول بگذرند. وقتی اقتصاد بهصورت مافیایی اداره میشود، نتیجهاش همین وضعیت فعلی است. در حوزه نهادهها بارها شاهد شکلگیری بهاصطلاح سلطانهایی مثل سلطان ذرت، سلطان سویا و موارد مشابه بودهایم.
این فعال کارگری با انتقاد از تضعیف تشکلهای مردمی تصریح کرد: سالها فریاد زدیم که اتحادیهها و تشکلهای کارگری را تقویت کنید، اما بهجای آن رانتها به مافیاها داده شد. این در حالی است که این منابع باید در اختیار مردم و تعاونیهای مصرف کارگری قرار میگرفت.
وی خاطرنشان کرد: در دهه ۸۰ متأسفانه تعاونیهای کارگری و بنهای کارگری حذف شدند و این موضوع ضربه بزرگی به معیشت مردم زد. اگر در همین شرایط سخت اقتصادی، بنهای کارگری توسط خود اتحادیهها احیا میشد، با همین منابعِ موجود میشد ۶۰ تا ۷۰ درصد کالای بیشتری برای مردم تأمین کرد.
شوکت افزود: حذف اتحادیهها، تعاونیها و بنهای کارگری، هم به معیشت مردم آسیب زد و هم باعث رشد مافیاهایی شد که امروز هر کدام بلای جان یک بخش از اقتصاد کشور شدهاند و به اعتراضات مردم دامن زده اند.