صاحبخبر - گروه دیپلماسی - علی ودایع: وضعیت خاورمیانه در پیچیدهترین شرایط ممکن قرار گرفته است؛ بوی باروت از سواحل خلیجفارس تا مدیترانه به مشام میرسد. ایران با دیپلماسی منطقهای و فعال به دنبال مدیریت بحرانی است که ناوهای آمریکایی شروع کننده آن هستند.
به گزارش مردم سالاری آنلاین ،«سید عباس عراقچی» وزیرامورخارجه ایران در سفر به ترکیه با «هاکان فیدان» وزیرامورخارجه و «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهوری ترکیه دیدار کرده است. همزمان کانالهای دیپلماتیک ایران مشغول رایزنیهای آشکار و پنهان است. واقعیت غیرقابل کتمان این است که آرایش جنگی شکل گرفته است.
در دیدارعراقچی با اردوغان در حضور فیدان، روند روابط بسیار خوب ایران- ترکیه در زمینههای مختلف مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و بر عزم دو کشور برای تحکیم مناسبات در همه زمینهها تاکید شد.
وزیر امور خارجه کشورمان ضمن تقدیر از ابراز همبستگی و مواضع قاطع دولت و مردم ترکیه به خصوص اظهارات رئیس جمهور اردوغان در حمایت از حاکمیت ملی ایران و رد مداخلات بیگانه و تاکید بر وحدت و انسجام بین کشورهای اسلامی در مقابله با نسلکشی، جنگافروزی و توسعهطلبی رژیم صهیونیستی، بر ضرورت تقویت همبستگی بین کشورهای اسلامی و منطقه برای مقابله با تهدیدات و مداخلات مخرب در امور کشورهای منطقه تاکید کرد.
رئیس جمهور ترکیه در این دیدار با ابلاغ سلامهای گرم خود به رهبری و رئیس جمهوری ، ابراز اطمینان کرد دولت و مردم ایران با وحدت و انسجام ملی، بر چالشهای موجود فائق خواهند آمد.
رئیس جمهور ترکیه با اشاره به رایزنیهای این کشور برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماسی، تاکید کرد که منطقه تاب تشدید ناامنی ندارد. وی تنها راه حل موضوع هستهای ایران را دیپلماسی دانست و آمادگی ترکیه را برای هرگونه مساعی جمیله در این زمینه اعلام کرد.
آمادگی ایران برای ورود به مذاکرات هستهای از موضع برابر
پیش از نشست مشترک با رئیس جمهوری ترکیه ، وزیر خارجه ایران در نشست خبری مشترک با «هاکان فیدان» وزیر خارجه ترکیه در استانبول گفت: ترکیه و ایران همسایه و دوست روزهای آسان و دشوار برای یکدیگر بوده و هستند. تاریخ مناسبات دو کشور در طول قرون متوالی همواره برادرانه و دوستانه بوده است. در تحولات اخیر و بهویژه در جریان تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران و همچنین در حوادث ژانویه که از خارج از کشور توسط عوامل اسرائیل هدایت شد، دوستان ما در ترکیه همواره حامی و همراه ما بودند و مقامات کشور ترکیه مواضع بسیار ارزشمند و اصولی اتخاذ کردند.
تحولات منطقهای در مسیر خطرناکی در حال حرکت است
عراقچی افزود: دو کشور اتفاقنظر داریم که تحولات منطقهای به دلیل مداخلات نامشروع برخی قدرتهای فرامنطقهای در مسیر خطرناکی در حال حرکت است. رژیم اسرائیل با دسیسههای شوم و متعدد به دنبال کشاندن دیگران به سمت جنگ، تضعیف و تجزیه کشورهای منطقه و تداوم توسعهطلبی و فزونخواهیهای خود است.این درک مشترک در منطقه وجود دارد که سیطرهطلبی و جنگافروزی رژیم صهیونیستی هیچ حد و مرزی ندارد و همه ملتهای منطقه را موضوع طمعورزی خود میداند. این خطر واقعی و ملموس است و از جانب تمام کشورهای منطقه به خوبی درک شده است.
عراقچی خاطرنشان کرد: با این حال، ایران آماده مشارکت در هر روند دیپلماتیکی است که معنادار، منطقی و منصفانه باشد و منافع و نگرانیهای مشروع و قانونی ما در آن لحاظ شود. جمهوری اسلامی ایران آماده ورود مجدد به مذاکرات هستهای است. جمهوری اسلامی ایران هیچگاه به دنبال سلاحهای هستهای نبوده و این سلاحها هیچ جایگاهی در محاسبات امنیتی ما ندارند. ما آماده اعتمادسازی در خصوص صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود بودهایم و همچنان هستیم.ما آماده ورود به مذاکرات هستیم اگر این مذاکرات از موضع برابر، بر اساس منافع متقابل و با احترام متقابل همراه باشد. اگر مذاکرات به صورت عادلانه و منصفانه برگزار شود، جمهوری اسلامی ایران آماده مشارکت در این گفتگوها و مذاکرات است.
ما هنوز برنامهای برای دیدار
با آمریکاییها تنظیم نکردهایم
سیدعباس عراقچی در ادامه این نشست خبری در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران گفت: ما هنوز برنامهای برای دیدار با آمریکاییها تنظیم نکردهایم. همانطور که گفتم، ما برای مذاکراتی عادلانه و منصفانه آمادگی داریم. مقدمات چنین مذاکراتی باید ابتدا فراهم شود؛ هم در مورد شکل گفتگوها، هم در مورد محل گفتگوها و هم در مورد موضوع گفتگوها. من امروز در این خصوص صحبتهای بسیار خوبی با آقای فیدان داشتم و ما به این مشورتها با دوستان خودمان در منطقه ادامه خواهیم داد. امیدوارم بتوانیم بهزودی به یک چارچوب مشخص برسیم که بتواند مذاکراتی شرافتمندانه را تضمین کند.
رئیس دستگاه دیپلماسی ایران با تاکید بر اینکه مذاکره با دیکتهکردن تفاوت دارد، گفت: نتایج مذاکره در میز مذاکره روشن میشود، نه قبل از مذاکره. اگر یک طرف بخواهد خواستههای خود را از قبل تحمیل کند، این دیگر اسمش مذاکره نیست و جمهوری اسلامی ایران هیچگاه وارد چنین مذاکراتی نمیشود. مذاکراتی که همراه با تهدید باشد، اسمش مذاکره نیست و ما وارد چنین مذاکراتی نمیشویم.
تاکید فیدان بر اهمیت حیاتی مذاکره تهران و واشنگتن
فیدان هم در نشست مشترک با عراقچی گفت: ما در رابطه با مسائل منطقهای و مسائل دوجانبه مرتباً با هم دیدار و گفتوگو میکنیم. در دیدارهای امروز بسیاری از مسائل دوجانبه مورد بررسی قرار گرفت. ثبات و امنیت منطقه از اولویتهای اساسی سیاست خارجی ما است. ما بر این باور هستیم که برای مشکلات منطقهای باید با رویکرد مالکیت منطقه ای راه حل جدید ایجاد کنیم. چه در خاورمیانه، چه در قفقاز جنوبی و چه در بالکان سیاست خود را بر همین مبنا پیش میبریم.رفاه، آرامش و امنیت همسایه ما برای ما ارزشمند است. تحولات داخل ایران را از نزدیک پیگیری میکنیم. به دلیل جان باختن انسانها در جریان اعتراضات، بار دیگر مراتب اندوه عمیق خود را ابراز میکنیم و به مردم ایران تسلیت میگوییم. اینکه این حوادث تا حد زیادی فروکش کرده مایه خرسندی است امیدواریم این آرامش پایدار باشد.
وزیر امور خارجه ترکیه گفت: از سرگیری مذاکرات هستهای میان ایران و ایالات متحده در فضای سازنده از منظر کاهش تنشهای منطقه اهمیت حیاتی دارد. این مذاکرات همزمان زمینهساز رفع تحریمهای اعمال شده علیه ایران و ادغام این کشور در نظام اقتصادی بینالمللی خواهد بود. این گامها برای همه طرفها دستاوردهای مهمی به همراه خواهد داشت در شرایط کنونی عادی سازی روابط در چهارچوب یک توافق جدید ضروری به نظر میرسد.
نگرانی درباره
جنگ طلبی اسرائیل
وی در ادامه با بیان اینکه بار دیگر تأکید کردم که ترکیه آمادگی دارد برای حلوفصل مسالمتآمیز مسائل، هرگونه حمایت لازم را ارائه دهد، گفت: از سوی دیگر، مشاهده میکنیم که اسرائیل در تلاش است ایالات متحده را به انجام حمله نظامی علیه ایران متقاعد کند. این تلاشهای اسرائیل این پتانسیل را دارد که به ثبات شکننده منطقه آسیب جدی وارد کند. امیدواریم ایالات متحده با تدبیر و عقلانیت عمل کرده و اجازه بروز چنین وضعیتی را ندهد. اسرائیل باید به سیاستهای بیثباتکننده خود در منطقه پایان دهد.
فیدان صراحتا تاکید کرد که «همه ارکان حاکمیت ترکیه» مخالف حمله آمریکا به ایران هستند.
بازی ترامپ با زمان
فارغ از تقابل تهران و واشنگتن ، «دونالد ترامپ» در کاخ سفید، نسخه ۲۰۲۶ خود را با غلظت بیشتری از «فشار حداکثری» و چاشنی تهدید نظامی عریان بهروزرسانی کرده است. موضعگیریهای اخیر او در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» و اعزام آنچه او «آرمادای عظیم» (ناوگان بزرگ دریایی) مینامد، نشان از یک تغییر فاز خطرناک دارد:
ترامپ بدون توجه به هشدارها مدعی است که آماده برخورد سخت با ایران شده است.رئیس جمهوری آمریکا در عین حال مدعی است که با مقامات تهران در حال رایزنی است ؛ ادعایی که عصر دیروز توسط «استیو ویتکاف» تکرار شد. رئیسجمهور آمریکا بار دیگر با اشاره به تجهیزات نظامی که در راه منطقه هستند، گفت که امیدوار است نیازی به استفاده از آنها نباشد.
از سوی دیگر ، «پیت هگست» وزیر دفاع (جنگ) آمریکا با بیان اینکه این نهاد آماده پیروی از دستورات دونالد ترامپ رئیس جمهوری این کشور است، گفت: «هنوز امکان توافق با ایران جود دارد.»
گقتنی است که عراقچی به صراحت اعلام کرد که توانمندی دفاعی و قدرت موشکی ایران غیرقابل مذاکره است؛ پیامی مستقیم به واشنگتن که تصور نکند فشار نظامی باعث عقبنشینی از ارکان دفاعی میشود. در عین حال، او از آمادگی تهران برای بازگشت به میز مذاکرات «منصفانه و برابر» سخن گفت، مشروط به اینکه «زبان تهدید» کنار گذاشته شود.
بنبست یا بازگشایی؟
روزنامه انگلیسی تلگراف به نقل از منابع نزدیک به رئیسجمهور آمریکا گزارش داد که تهدیدهای نظامی اخیر واشنگتن علیه ایران، بیش از آنکه مقدمه اقدام نظامی باشد، با هدف اعمال فشار حداکثری برای وادار کردن تهران به مذاکره طراحی شده است.
منابع نزدیک به رئیسجمهوری آمریکا گفتهاند که او همچنان به یافتن یک راهحل دیپلماتیک امیدوار است و اذعان دارد تهدید به اقدام نظامی، ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایران بهمنظور کشاندن این کشور به مذاکرات بوده است.
بر اساس گزارش روزنامه تلگراف، با وجود این رویکرد، فهرستی از گزینههای نظامی نیز به ترامپ ارائه شده که دامنهای از عملیاتهای مخفیانه در داخل ایران تا ترور مقامات را شامل میشود.
در همین راستا، «آنا کلی» سخنگوی کاخ سفید با اشاره به جایگاه ترامپ بهعنوان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا گفت: «رئیسجمهور تصریح کرده است که امیدوار است هیچ اقدامی ضروری نباشد، اما ایران باید پیش از آنکه دیر شود، برای دستیابی به توافق اقدام کند.»این هم اعلام کرده همزمان که برای مذاکره «منصفانه و عادلانه» آماده است، برای دفاع از خود نیز آمادگی دارد.
واقعیت این است که ترامپ به دنبال یک «توافق سریع و بزرگ» است تا آن را به عنوان دستاورد قرن بفروشد، اما ابزار او برای رسیدن به این هدف، حرکت بر لبه پرتگاه جنگ است. ایران نیز با درک این موضوع، از کانال ترکیه پیامی دوگانه فرستاده است: «ما از جنگ استقبال نمیکنیم، اما برای آن آمادهایم؛ مذاکره ممکن است، اما نه تحت فشار ناوها.» در این شطرنج سیاسی، آنکارا فعلاً نقش متفاوتی را ایفا میکند که دو طرف مهرههای خود را روی آن میچینند. روزهای آینده مشخص خواهد کرد که آیا صدای جنگندهها و موشکها بر هیاهوی دیپلماتها غلبه خواهد کرد یا خیر.∎