دکتر علی سعدوندی، اقتصاددان، در گفتوگویی با اقتصادآنلاین با تشریح وضعیت بازار طلا و نقدینگی در ایران و جهان تأکید کرد که افزایش قیمت جهانی طلا بهتنهایی نقشی در تورم داخلی ندارد و ریشهی اصلی تورم در کشور را باید در رشد بیضابطه پایه پولی، ضعف سیاستگذاری و سوءمدیریت اقتصادی جستوجو کرد.
افزایش تقاضای مبادلاتی طلا؛ نتیجه رشد نقدینگی
سعدوندی گفت: «در حال حاضر تقاضای مبادلاتی برای طلا افزایش یافته است. قیمت فعلی طلا در داخل کشور نسبت به قیمت جهانی حبابی ندارد، اما مشکل اساسی، رشد نقدینگی و پایه پولی است که بهصورت همزمان با افزایش قیمت جهانی طلا اتفاق افتاده است؛ بنابراین مطلوبیت نگهداری طلا بهمراتب افزایش یافته، زیرا از یک سو قیمت جهانی طلا در حال رشد است و از سوی دیگر ارزش پول ملی در حال کاهش است.»
وی ادامه داد: «این وضعیت مانند شرایطی است که نقدینگی رشد میکند، اما اثر خود را بلافاصله در تورم نشان نمیدهد. از منظر منفی نیز میتوان گفت که وقتی در سایر بخشهای اقتصاد رکود حاکم است، سرمایهگذار ترجیح میدهد به جای تولید، سرمایه خود را وارد بازار طلا کند که در یک سال گذشته حدود ۱۴۰ درصد رشد داشته است.»
انتقال سرمایه از بخش مولد به دارایی امن
او افزود: «بازدهی بازارها تعیینکننده مسیر سرمایه است. وقتی بازدهی طلا بالا میرود، طبیعی است که بخشی از منابع، از فعالیتهای مولد به سمت این دارایی امن حرکت کند. اما این روند لزوما به معنای رکود شدید یا تورم نیست. افزایش قیمت جهانی طلا بهخودیخود باعث تورم در ایران نمیشود، بلکه ما با همزمانی رشد قیمت جهانی و تضعیف پول ملی روبهرو هستیم.»
به گفتهی این اقتصاددان، «شرایط کنونی ایران ناشی از چند عامل همزمان است؛ ناآرامیهای داخلی، بیتوجهی سیاستگذاران پولی و اقتصادی به معیشت مردم و افزایش بیمحابای پایه پولی. این عوامل موجب رشد انتظارات تورمی شده، در حالیکه دولت ادعا میکند رشد نقدینگی و پایه پولی را تا ۲۵ درصد محدود کرده، اما اعداد واقعی فراتر از آن است.»
طلای داخلی حباب منفی دارد
سعدوندی در ادامه به مقایسه وضعیت آمریکا پرداخت و گفت: «در زبان انگلیسی مثلی داریم که میگوید آیا سگ دمش را تکان میدهد یا دم سگ را؟ در واقع این افزایش قیمت طلا نیست که در آمریکا تورم یا مشکلات اقتصادی ایجاد کرده است، بلکه شرایط اقتصاد جهانی به نحوی است که موجب رشد قیمت طلا شده است.»
او توضیح داد: «باید دید چه عواملی باعث شدهاند قیمت طلا در بازار جهانی رشد کند و چرا ارزش ارز داخلی در ایران افزایش یافته است. این دو متغیر تعیینکنندهاند و بررسی آنها نشان میدهد که بازار داخلی طلا نهتنها حباب ندارد بلکه در برخی روزها حتی با حباب منفی هم معامله شده است.»
سوءمدیریت پولی و ارزی؛ عامل اصلی بحران
سعدوندی تأکید کرد: «یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت جهانی طلا خرید گسترده این فلز توسط بانکهای مرکزی کشورهایی مانند چین، ترکیه، لهستان و روسیه است. همچنین تضعیف دلار و افزایش بدهی دولتهای بزرگ بهویژه ایالات متحده، جایگاه اوراق قرضه آمریکا را بهعنوان دارایی امن تضعیف کرده است.»
وی در پایان با انتقاد از سیاستگذاری اقتصادی کشور گفت: «مشکل اساسی ایران سوءمدیریت شدید در حوزه پولی و ارزی است. تا زمانی که افراد فاقد تخصص در بالاترین سطوح سیاستگذاری حضور دارند، نمیتوان انتظار بهبود داشت. بهعنوان مثال، تا یک ماه پیش مسئول سیاست ارزی کشور فردی بود که پیشتر کارمند شرکت خودروسازی سایپا بوده است. با چنین تصمیماتی نمیتوان انتظار خروج از وضعیت بحرانی فعلی را داشت.»