دانیال محبی کارگردان نمایش «آرگومان» که در بخش مسابقه ایران چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر حضور دارد در گفتگو با خبرنگار مهر درباره موضوع این نمایش توضیح داد: «آرگومان» به مفهوم «خیانت به وطن» میپردازد و سه نقطه عطف تاریخی را با نگاهی نو بررسی میکند: نخست، خیانت ابراهیمخان کلانتر به لطفعلیخان زند که به پادشاهی آغامحمدخان قاجار انجامید. دوم، خیانت معتضد به یارمحمدخان کرمانشاهی از سرداران مشروطه که در دوره نابسامانی پس از به توپ بسته شدن مجلس رخ داد و سومین هم، شب کودتای ۲۸ مرداد و تصمیمات محمد مصدق و تلاشهای حسین فاطمی برای متحد کردن جبهه ملی و مخالفان شاه.
شکستهشدن کریستالهای زمان
وی ادامه داد: در این اثر قصد نداریم قضاوت نهایی کنیم، بلکه میخواهیم با ایجاد «کانونیگرایی چندگانه»، این وقایع را از زوایای مختلف و با استناد به مستندات تاریخی روایت کنیم تا مخاطب خود به تأمل وادار شود. از یک قالب پستمدرن و یک داستان علمی تخیلی آخرالزمانی بهره بردهایم. نمایش در یک معدن در آیندهای دور جریان دارد که بازماندگان بشریت زیر نظر رهبری به نام «سایدرون» روی «کریستالهای زمان» کار میکنند. شکستن این کریستالها شخصیتها را به قلب همان سه واقعه تاریخی میبرد و آنان تلاش میکنند با تغییر گذشته، آینده را نجات دهند، اما در نهایت درمییابند که گذشته قابل تغییر نیست.
این کارگردان نمایش بیان کرد: پیام اصلی اثر تأکید بر «اکنون» است؛ اینکه به جای غرق شدن در حسرت گذشته یا ترس از آینده، باید امروز را با آگاهی و مسئولیتپذیری زیست. از نظر اجرایی، تلفیقی از فرمهای مختلف تاریخ تئاتر ایران مانند نقالی، تعزیه، تئاتر مدرن و کرئوگرافی مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین با نگاهی به آثار رابرت ویلسون طراحی نور و صدا را بر متن مقدم کردهایم. در این نمایش همچنین با نگاهی به آثار بهرام بیضایی از زبان آرکائیک استفاده شده است.
تئاتر در سختترین شرایط هم نباید تعطیل شود
محبی با اشاره به جشنواره تئاتر فجر امسال اظهار کرد: رویه جدید جشنواره در برگزاری همایش برگزیدگان کشوری با حضور کارگردانان جای قدردانی دارد زیرا امکان حضور آثار از سراسر کشور را فراهم کرد و از دشواریهای سهمیهبندی منطقهای کاست. با این حال، یک مانع بزرگ مسئله قطعی اینترنت و اختلال در ارتباط با مخاطب و فروش بلیت است. تئاتر در سختترین شرایط هم نباید تعطیل شود، اما این چالش قطعاً بر پویایی جشنواره سایه انداخته است.
وی افزود: کمک هزینه اعلام شده بسیار ناچیز و با تأخیر پرداخت شد. انتقال دکور سنگین و تجهیزات نور و صدا نیز بدون پشتیبانی مالی جشنواره، تنها با تکیه بر همراهی شخصی اعضا و حمایت ویژه حوزه هنری تهران ممکن شد. همچنین، زمان اختصاصیافته برای تمرین در سالن چهارسو محدود است و امکان اجرای تمرین فنی با همان کیفیت مورد نظر را نمیدهد.
محبی در پایان گفت: «آرگومان» بیش از آن که یک نمایش باشد، یک دغدغه است. ما پیش از آن که در جریان روزمره اخبار غرق شویم، نیاز داریم تاریخ خود را عمیقتر و از زوایای مختلف بخوانیم. این نمایش دعوتی است برای اندیشیدن به «امروز» چراکه ما باور داریم گذشته تغییر ناپذیر است و باید امروز خود را اصلاح کنیم.